**2.19.** Ten, kto uważa tego zamieszkującego [ciało] za zabójcę, i ten, kto uważa go za zabitego – obaj nie wiedzą prawdziwie; albowiem on ani zabija, ani jest zabijany.
**Komentarz:** *'Ten, kto uważa go za zabójcę'* – ten, kto uważa tego zamieszkującego [ciało] za zabójcę, nie wie poprawnie. Powodem jest to, że w zamieszkującym nie ma sprawstwa działania. Tak jak żaden rzemieślnik, choćby najzręczniejszy, nie może wykonać żadnej pracy bez narzędzia, podobnie ten zamieszkujący nie może sam z siebie niczego uczynić bez ciała. Dlatego w rozdziale trzynastym Pan powiedział, że wszystkie działania spełniana są wyłącznie przez Prakryti (Naturę) – kto to pojmuje, ten pojmuje brak sprawstwa zamieszkującego (13.29). Znaczenie jest takie, że w ciele nie ma sprawstwa, ale ten zamieszkujący, utożsamiając się z ciałem i tworząc z nim więź, uważa się za sprawcę działań spełnianych przez ciało. Jeśli nie tworzy więzi z ciałem, wówczas nie jest sprawcą żadnego działania.
*'I ten, kto uważa go za zabitego'* – ten, kto uważa go za zabitego, również nie wie poprawnie. Tak jak ten zamieszkujący nie jest zabójcą, podobnie nie podlega on zabiciu; ponieważ w nim nigdy nie zachodzi żadna modyfikacja. To, w czym zachodzi modyfikacja, w czym zachodzi zmiana – czyli to, co podlega narodzinom i zniszczeniu – tylko to może być zabite.
*'Obaj nie wiedzą; on ani zabija, ani jest zabijany'* – obaj nie wiedzą, co znaczy, że ten, kto uważa tego zamieszkującego za zabójcę, nie wie poprawnie, i ten, kto uważa go za podlegającego zabiciu, również nie wie poprawnie.
Tutaj rodzi się pytanie: Czy ten, kto uważa tego zamieszkującego za jednocześnie zabójcę i zabitego, wie poprawnie? Odpowiedź brzmi, że on również nie wie poprawnie. Powodem jest to, że ten zamieszkujący w istocie nie jest taki. Nie jest ani niszczycielem, ani nie podlega zniszczeniu. Pozostaje wiecznie i nieprzerwanie ten sam, bez modyfikacji. Dlatego nie należy opłakiwać tego zamieszkującego.
Ponieważ kontekstem przed Ardżuną jest wojna, tutaj zamieszkujący został opisany jako pozbawiony działań zabijania i bycia zabijanym. W prawdzie jest on pozbawiony wszelkich działań.
**Związek:** W odpowiedzi na pytanie, dlaczego ten zamieszkujący nie podlega zabiciu, mówi się...
★🔗
