**2.19.** යමෙක් මේ අධ්යාත්මයා (ආත්මය) වධකයා යැයි සිතයිද, යමෙක් එය වධනය කළ යුත්තක් යැයි සිතයිද, ඔවුන් දෙදෙනාම සත්යය නොදනිති. මන්ද යත්, එය (ආත්මය) වධනය කරන්නේද නැත, වධනය කළ යුත්තක්ද නොවේ.
**විවරණය:** 'යමෙක් මේ අධ්යාත්මයා වධකයා යැයි දනීද' — යමෙක් මේ අධ්යාත්මයා (ශරීරයේ වාසය කරන ආත්මය) වධකයෙක් යැයි සලකන්නේ නම්, ඔහු නිවැරදිව නොදනී. ඊට හේතුව නම්, අධ්යාත්මයා තුළ කර්තෘත්වයක් නොමැති බවයි. ඕනෑම නිපුණ කර්මාන්තශිල්පියෙකු, කෙතරම් දක්ෂ වුවද, උපකරණයකින් තොරව කිසිදු කාර්යයක් කළ නොහැකි ආකාරයටම, මේ අධ්යාත්මයාද ශරීරය නොමැතිව තනිවම කිසිවක් කළ නොහැකිය. එමනිසා, තෙළෙස්වන අධ්යායයේදී භගවාන් වහන්සේ 'සියලු ක්රියා ප්රකෘතිය (ස්වභාවය) විසින්ම සිදු කරනු ලබයි' යනුවෙන් වදාළ සේක (13.29). මෙය අවබෝධ කරගන්නා තැනැත්තා අධ්යාත්මයාගේ අකර්තෘත්වය අවබෝධ කරගනියි. අදහස නම්, ශරීරය තුළම කර්තෘත්වයක් නැති නමුත්, මේ අධ්යාත්මයා ශරීරය හා අනන්යතාවයක් ගොඩනඟාගෙන එයට සම්බන්ධ වී, ශරීරය විසින් සිදුකරනු ලබන ක්රියාවන්ට කර්තෘව සිටින බව සලකයි. එය ශරීරය හා සම්බන්ධතාවයක් නොගොඩනඟන්නේ නම්, එවිට එය කිසිදු ක්රියාවකට කර්තෘව නොසිටියි.
'යමෙක් එය වධනය කළ යුත්තක් යැයි සිතයිද' — යමෙක් එය වධනය කළ යුත්තක් යැයි සලකන්නේ නම්, ඔහුද නිවැරදිව නොදනී. මෙම අධ්යාත්මයා වධකයෙක් නොවන්නාක් මෙන්ම, එය වධනය කළ යුත්තක්ද නොවේ; මන්ද එහි කිසිදු විකාරයක් (විපරිනාමයක්) සිදු නොවන බැවිනි. යමක විකාරය සිදුවේද, යමක පරිවර්තනය සිදුවේද — එනම් උපත හා විනාශයට යටත් වන්නේද — එය පමණක් වධනය කළ හැකිය.
'ඔවුන් දෙදෙනාම නොදනිති; එය වධනය කරන්නේද නැත, වධනය කළ යුත්තක්ද නොවේ' — ඔවුන් දෙදෙනාම නොදනිති යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ, මේ අධ්යාත්මයා වධකයෙක් යැයි සලකන තැනැත්තා නිවැරදිව නොදන්නා අතර, එය වධනය කළ යුත්තක් යැයි සලකන තැනැත්තාද නිවැරදිව නොදනී යන්නයි.
මෙහිදී ප්රශ්නයක් ඇතිවේ: යමෙක් මේ අධ්යාත්මයා වධකයාද වන අතරම වධනය කළ යුත්තක්ද යැයි සලකන්නේ නම්, ඔහු නිවැරදිව දනීද? ඊට පිළිතුර නම්, ඔහුද නිවැරදිව නොදනී යන්නයි. ඊට හේතුව නම්, මේ අධ්යාත්මයා සත්යයෙන් එසේ නොවේ යන්නයි. එය විනාශ කරන්නෙක්ද නොවේ, විනාශයට යටත් වන්නක්ද නොවේ. එය විකාරයකින් තොරව, නිරන්තරයෙන් හා අඛණ්ඩව එකම ස්වරූපයෙන් පවතියි. එමනිසා, මේ අධ්යාත්මයා පිළිබඳව ශෝක නොකළ යුතුය.
අර්ජුන ඉදිරියේ පවතින සන්දර්භය යුද්ධය පිළිබඳ වන බැවින්, මෙහිදී අධ්යාත්මයා වධනය කිරීම හා වධනය වීම යන ක්රියාවන්ගෙන් තොර බව විස්තර කෙරේ. සත්යය නම්, එය සියලු ක්රියාවන්ගෙන්ම තොරය.
**සංග්රහය:** මෙම අධ්යාත්මයා වධනය කළ නොහැක්කේ මන්දැයි යන ප්රශ්නයට පිළිතුරු සේ තවදුරටත් දක්වනු ලැබේ...
★🔗