እነዚህ አካላት የተገለጠው ነፍስ ዘላለማዊ፣ የማይጠፋ እና የማይለካ ነው፣ መጨረሻ እንዳላቸው ይባላል። ስለዚህ ተጋደል፣ ኦ አርጁና።

【የቃላት ትርጉም】 अन्तवन्तः (Antavantah) - መጨረሻ ያላቸው፣ इमे (Ime) - እነዚህ፣ देहाः (Dehah) - አካላት፣ नित्यस्य (Nityasya) - የዘላለም፣ उक्ताः (Uktah) - ተብለዋል፣ शरीरिणः (Sharirinah) - የሰውነት አካል የያዘው ነፍስ፣ अनाशिनः (Anashinah) - የማይጠፋው፣ अप्रमेयस्य (Aprameyasya) - የማይለካው፣ तस्मात् (Tasmat) - ስለዚህ፣ युध्यस्व (Yudhyasva) - ተዋጋ፣ भारत (Bharata) - ኦ ባራታ። 【ማብራሪያ】 ጌታ ክሪሽና ለአርጁና ሁሉን አቀፍ የሆነውን የማይሞት ነፍስ ተፈጥሮ በተለያዩ መንገዶች ያስረዳዋል፤ በዚህም ምክንያት ከድንቁርና የተነሳ የመጣውን ቅዠት፣ ሀዘን እና ተስፋ መቁረጥ በማስወገድ ወደ ጦርነት እንዲገባ ያነሳሳዋል።

**2.18.** ይህ የማይጠፋ፣ የማይለካ እና የዘላለም ተኰራራሪ ነፍስ (ሳሪራ) አካላት የሚጠፉ ናቸው ተብለው ይነገራሉ። ስለዚህ፣ ኦ አርጄና፣ በጦርነት ተግባ። **ግሥግሥ፡-** **'አናሺናህ'** – በማንኛውም ጊዜ፣ በማንኛውም ምክንያት ቢሆን እንኳ በጣም አነስተኛ ለውጥ የማያሳርፍ፣ መበስበስ ወይም አለመኖር የማይከሰትበት፣ 'አናሺ' ማለት የማይጠፋ ይባላል። **'አፕራሜያስያ'** – ከ'ፕራማ' (ከሚታወቁት የእውቀት መንገዶች) ውጪ የሆነ፣ ማለትም አእምሮና መንፈሳዊ አካላት (ኢንድሪያ) የማያውቁት፣ 'አፕራሜያ' (የማይለካ፣ ከምስጢራዊ ምልከታ ውጪ) ይባላል። አእምሮና መንፈሳዊ አካላት ለእሱ የእውቀት ትክክለኛ መንገዶች አይደሉም፤ ቅዱሳት ጽሑፎችና ቅዱሳን የአማኞች ታላላቅ ነፍሳት ብቻ ሥልጣን ናቸው። ቅዱሳት ጽሑፎችና ቅዱሳን ነፍሳት ለሚያምኑት ብቻ ሥልጣን ናቸው። ሰው የሚያምንበት ቅዱስ ጽሑፍና ቅዱሳን ነፍሳት ቃላትን ይቀበላል። ስለዚህ ይህ እውነት በሙሉ የእምነት ዕቃ ነው፣ የምስጢራዊ ማረጋገጫ ዕቃ አይደለም። ቅዱሳት ጽሑፎችና ቅዱሳን ነፍሳት ማንንም በእምነት እንዲያምኑባቸው አያስገድዱም። በማመን ወይም በማያምን ሰው ነፃ ነው። በቅዱሳት ጽሑፎችና ቅዱሳን ነፍሳት ቃላት እምነት ቢኖረው፣ ይህ እውነት የእሱ የእምነት ዕቃ ነው፤ እምነት ባይኖረውም፣ ይህ እውነት የእሱ የእምነት ዕቃ አይደለም። **'ኒትያስያ'** – ይህ (ተኰራራሪ ነፍስ) ዘላለማዊ፣ ሁልጊዜ ያለ ነው። የማይኖርበት ጊዜ የለም፤ ማለትም፣ ሁልጊዜ፣ በሁሉም ጊዜያት ያለ ነው። **'አንታቫንታ ኢሜ ደሃህ ኡክታህ ሻሪሪናህ'** – በሙሉ ዓለም ውስጥ ለዚህ የማይጠፋ፣ የማይለካ እና ዘላለማዊ ተኰራራሪ ነፍስ የሚገኙ ሁሉም አካላት የሚጠፉ ናቸው ይባላሉ። የሚጠፉ ተብለው መጥራታቸው ትርጉሙ፣ በእያንዳንዱ አፍታ እየጠፉ ነው ማለት ነው። በእነሱ ውስጥ ከመጥፋት በቀር ሌላ ነገር የለም፤ መጥፋት ብቻ ነው፤ በመጥፋት ላይ መጥፋት። ከላይ በተጠቀሱት ቃላት ውስጥ፣ 'ተኰራራሪ ነፍስ' ለሚለው ነገር ነጠላ ቁጥር፣ ለ'አካላት' ደግሞ ብዙ ቁጥር ጥቅም ላይ ውሏል። ይህ ከሚከተሉት ሁለት ምክንያቶች አንዱ ነው፡ አንድ አንድ ሕያው ፍጡር ሶስት አካላት አሉት፡ ሥቃይን የሚያሳይ (ስቱላ ሻሪራ)፣ ስሜታዊ (ሱክሽማ ሻሪራ) እና ምክንያታዊ (ካራና ሻሪራ)። ሌላው ምክንያት ደግሞ አንድ አይነት ተኰራራሪ ነፍስ በሙሉ ዓለም ውስጥ ባሉ ሁሉም አካላት ላይ የሚገኝ መሆኑ ነው። በኋላ፣ በሃያና አራተኛው ጥቅስ ላይ፣ 'ሳርቫጋታህ' (በሁሉም ስፍራ የሚገኝ) ተብሎም ይገለጻል። ይህ ተኰራራሪ ነፍስ የማይጠፋ ነው፣ እና ሁሉም አካላት የሚጠፉ ናቸው የተባሉት ለእሱ ናቸው። ማንም ሰው የማይጠፋውን እንደማይጠፋው፣ በተመሳሳይ መልኩ ማንም ሰው የሚጠፋውን የማይጠፋ ማድረግ አይችልም። የሚጠፋው የሚጠፋ ባህርይ ዘላለማዊ ይሆናል፤ ማለትም፣ መጥፋቱ እርግጠኛ ነው። **ልዩ ነጥብ፡-** እዚህ፣ 'አንታቫንታ ኢሜ ደሃህ' የሚለው መግለጫ ማለት እነዚህ ሁሉ የሚታዩ አካላት ሙሉ በሙሉ የሚጠፉ ናቸው ማለት ነው። ግን የማን አካላት ናቸው? 'ኒትያስያ'፣ 'አናሺናህ' – እነዚህ አካላት የዘላለሙ እና የማይጠፋው ናቸው። ትርጉሙም፡ የማይጠፋው ዘላለማዊ መርህ እነዚህን እንደ የራሱ አድርጎ ያስባል። እንደ የራሱ አድርጎ መቁጠሩ ማለት፡ ራሱን በአካሉ ውስጥ አስቀምጦአል እና አካሉን በራሱ ውስጥ አስቀምጦአል። ራሱን በአካሉ ውስጥ በማስቀመጡ፣ 'አሃምታ' (የ'እኔ' ስሜት) ይነሳል፤ አካሉንም በራሱ ውስጥ በማስቀመጡ፣ 'ማማታ' (የ'የእኔ' ስሜት) ይነሳል። ራሱን በሚያስቀምጠው ማንኛውም ቦታ፣ የ'እኔ' ስሜት እዚያ ይነሳል፤ ለምሳሌ፡ ራሱን በገንዘብ ውስጥ በማስቀመጡ፣ 'እኔ ባለገንዘብ ነኝ'፤ በመንግሥት ውስጥ በማስቀመጡ፣ 'እኔ ንጉሥ ነኝ'፤ በሥነ ጥበብ ውስጥ በማስቀመጡ፣ 'እኔ ምሁር ነኝ'፤ በአእምሮ ውስጥ በማስቀመጡ፣ 'እኔ ብልህ ነኝ'፤ በፍጹም ሥልጣኔዎች (ሲድዲ) ውስጥ በማስቀመጡ፣ 'እኔ ፈጽሞ ያደረስኩ ነኝ'፤ በአካሉ ውስጥ በማስቀመጡ፣ 'እኔ አካል ነኝ'፤ ወዘተ. ነገሮችን በራሱ ውስጥ በሚያስቀምጠው ማንኛውም ቦታ፣ የ'የእኔ' ስሜት እዚያ ይነሳል፤ ለምሳሌ፡ ቤተሰቡን በራሱ ውስጥ በማስቀመጡ፣ 'ቤተሰቡ የእኔ ነው'፤ ገንዘቡን በራሱ ውስጥ በማስቀመጡ፣ 'ገንዘቡ የእኔ ነው'፤ አእምሮውን በራሱ ውስጥ በማስቀመጡ፣ 'አእምሮው የእኔ ነው'፤ አካሉን በራሱ ውስጥ በማስቀመጡ፣ 'አካሉ የእኔ ነው'፤ ወዘተ. ሁሉም የልዩነት ስሜቶች (ቪካራ) በሙሉ ከሞት ጋር የሚዛመዱ ነገሮች (ጃዳ) ጋር 'እኔ' እና 'የእኔ' ስሜት ከመኖር ይነሳሉ። ትርጉሙም፡ አካሉ እና ራሱ (አትማ) የተለያዩ ናቸው የሚለውን አስተዋይነት ጠቃሚ ባለመቁጠር ብቻ ሁሉም የልዩነት ስሜቶች ይነሳሉ። ነገር ግን ይህንን አስተዋይነት የሚያከብሩትና ጠቃሚ የሚቆጥሩት ጠቢባን ናቸው። እንደዚህ ያሉ ጠቢባን በፍፁም አያዝኑም፤ ምክንያቱም እውነተኛው ነገር እውነተኛ ብቻ ነው፣ ውሸተኛውም ውሸተኛ ብቻ ነው የሚል ትክክለኛ ግንዛቤ አላቸው። **'ታስማት ዩድህያስቫ'** – ጌታው ለአርጄና ያዛል፡ እውነተኛውንና ውሸተኛውን በትክክል አስተውለህ፣ አንተ በጦርነት ተግባ፣ ማለትም ለአንተ የተወሰነውን ተግባር ፈጽም። ትርጉሙም፡ አካሉ የሚጠፋ ነው፣ ተኰራራሪው ነፍስ ደግሞ የማይጠፋ ነው። ከእነዚህ ሁለት – አካል እና ተኰራራሪ ነፍስ – አንፃር ዝምታ እንኳ መነሳት አይችልም። ስለዚህ ዝምታን ትተህ በጦርነት ተግባ። **ልዩ ነጥብ፡-** እዚህ፣ በእነዚህ ሁለት ጥቅሶች (አሥራ ሰባተኛውና አሥራ ስምንተኛው) ውስጥ የእውነተኛው (ሳት) መርህ በተለይ ተተንትኗል። ምክንያቱም በዚህ ሙሉ ክፍል ውስጥ የጌታው ዓላማ የእውነተኛውን እውቀት ብቻ ማስተላለፍ ነው። የእውነተኛውን እውቀት ከማግኘት በኋላ፣ የውሸተኛው ማስወገድ በራሱ ሰር ይከናወናል። ከዚያም የማንኛውም ዓይነት በጣም አነስተኛ ጥርጣሬ እንኳ አይቀርም። ስለዚህ እውነተኛውን ተሞርቶ ከጥርጣሬ ነፃ ከሆነ በኋላ፣ ሰው የራሱን ተግባር ማከናወን አለበት። ይህ ትንተና በዕውቀት ዮጋ (ሳንክያ ዮጋ) እና በተግባር ዮጋ (ካርማ ዮጋ) ውስጥ ለማንኛውም የተወሰነ የባሕል ክፍል (ጃቲ) ወይም የሕይወት ደረጃ (አሽራም) አስፈላጊነት እንደሌለ ያረጋግጣል። ሰው ለራሱ ደህንነት፣ የዕውቀት ዮጋን ይለማመድ ወይም የተግባር ዮጋን ይለማመድ፣ ሙሉ ነፃነት አለው። ሆኖም ግን፣ ለተግባራዊ ዓለማዊ ተግባራት፣ በባሕል ክፍልና በሕይወት ደረጃ መሰረት ያሉት የቅዱሳት ጽሑፎች ትእዛዛት በፍፁም አስፈላጊ ናቸው። ለዚህም ነው እዚህ፣ የእውነተኛውንና የውሸተኛውን በዕውቀት ዮጋ መሰረት በሚተነትንበት ጊዜ፣ ጌታው የጦርነት ትእዛዝ የሚሰጠው፣ ማለትም በተግባር ላይ የተመሠረተ ተግባር ያለመ ነው። በኋላ፣ በአሥራ ሦስተኛው ምዕራፍ፣ የዕውቀት መንገዶች በሚገለጹበት ጊዜ፣ 'ከልጅ፣ ከሚስት፣ ከቤት ወዘተ መለየት፣ መያያዝ አለመኖር' (13.9) ተብሎም ተጠቅሷል፣ በዚህም ለልጅ፣ ለሚስት፣ ለቤት ወዘተ መያያዝ ተከልክሏል። ሳንክያ ዮጋ ለሚተው ሰዎች (ሳንያሲ) ብቻ ቢሆን፣ ከልጅ፣ ከሚስት ወዘተ መለየት ስለ መመሪያ አያስፈልግም ነበር፤ ምክንያቱም ለሚተው ሰዎች መጀመሪያ ላይ ልጆች፣ ሚስቶች ወዘተ የላቸውም። በዚህ መንገድ፣ በጊታው ላይ በማሰብ ጊዜ፣ ሳንክያ ዮጋም ሆነ ካርማ ዮጋ ለላቀ ራስ (ፓራማትማ) ለማግኘት ገለልተኛ መንገዶች መሆናቸው ተረጋግጧል። እነሱ በፍፁም በማንኛውም የባሕል ክፍል ወይም የሕይወት ደረጃ ላይ የተመሰረቱ አይደሉም። **ግንኙነት፡-** እስከ ቀደመው ጥቅስ ድረስ፣ ተኰራራሪው ነፍስ የማይጠፋ መሆኑን የሚያውቁ ሰዎች ሁኔታ ተገልጿል። አሁን፣ ተመሳሳይ ነጥብን በስምምነትና በልዩነት ዘዴ አስተማማኝ ለማድረግ፣ ተኰራራሪው ነፍስ የማይጠፋ መሆኑን የማያውቁ ሰዎች ሁኔታ በሚቀጥለው ጥቅስ ይገለጻል።