**២.៦៤. ការពន្យល់** – ពាក្យ 'តុ' (ប៉ុន្តែ) ត្រូវបានប្រើនៅទីនេះ ដើម្បីបែងចែកប្រធានបទនៃខនេះពីខមុន។ ក្នុងខមុន ព្រះអាទិត្យបានត្រាស់ថា ការគិតតែពីវត្ថុដែលជាអារម្មណ៍ដោយមានភាពជាប់ជំពាក់ នាំឱ្យធ្លាក់ចុះ ប៉ុន្តែនៅទីនេះទ្រង់ត្រាស់ថា ការទាក់ទងជាមួយវត្ថុដែលជាអារម្មណ៍ដោយគ្មានភាពជាប់ជំពាក់ នាំឱ្យខ្ពស់ឡើង។ នៅទីនោះ គេបានពិពណ៌នាអំពីការវិនាសនៃបញ្ញា រីឯនៅទីនេះ គេពិពណ៌នាអំពីការបញ្ញាប្រាកដនៅក្នុងព្រះអាទិទេព។
'វិធាយាត្មា' – ខ្លួនខាងក្នុង (អន្តឃរណ៍) របស់សាមីដ្ឋានិក គួរតែស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គាត់។ ដោយគ្មានការដាក់ខ្លួនខាងក្នុងនេះឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រង ភាពបរិបូណ៌ក្នុងកម្មយោគមិនអាចសម្រេចបានឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ ខណៈដែលកំពុងសម្រេចកម្ម នៅតែមានលទ្ធភាពនៃការអភិវឌ្ឍភាពជាប់ជំពាក់ទៅនឹងវត្ថុដែលជាអារម្មណ៍ ហើយប្រឈមនឹងការធ្លាក់ចុះ។ តាមពិត វាជាការចាំបាច់សម្រាប់សាមីដ្ឋានិកគ្រប់រូបក្នុងការរក្សាខ្លួនខាងក្នុងឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រង។ ចំពោះកម្មយោគី នេះជាការចាំបាច់ជាពិសេស។
'អាត្មាវស្សយៈ រាគទ្វេសវិយុក្តៈ ឥន្ទ្រិយៈ' – ដូចជាពាក្យ 'វិធាយាត្មា' បង្ហាញពីការដាក់ខ្លួនខាងក្នុងឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រង ដូច្នោះដែរ ពាក្យ 'អាត្មាវស្សយៈ' បង្ហាញពីការដាក់ឥន្ទ្រិយទាំងឡាយឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រង។ សេចក្តីខាងក្នុងគឺថា ខណៈដែលកំពុងទាក់ទងនឹងកិច្ចការលោកិយ ឥន្ទ្រិយទាំងឡាយគួរតែស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់មនុស្ស ហើយដើម្បីឱ្យឥន្ទ្រិយទាំងឡាយស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រង វាចាំបាច់ណាស់ដែលពួកវាត្រូវមានសេរីភាពពីរាគៈ (ការជាប់ជំពាក់) និងទ្វេសៈ (ការស្អប់ខពើ)។ ដូច្នេះ ឥន្ទ្រិយទាំងឡាយមិនគួរចាប់យកវត្ថុណាមួយដោយរាគៈ ហើយក៏មិនគួរបោះបង់វត្ថុណាមួយដោយទ្វេសៈដែរ។ ហេតុផលគឺថា ការចាប់យក ឬការបោះបង់វត្ថុ មិនសំខាន់ស្មើនឹងការធានាថា រាគៈ និងទ្វេសៈ មិនកើតឡើងក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយនោះទេ។ នោះហើយជាមូលហេតុដែលនៅក្នុងខទី៣៤ នៃជំពូកទី៣ ព្រះអាទិត្យបានព្រមានសាមីដ្ឋានិកថា៖ "រាគៈ និងទ្វេសៈ រស់នៅក្នុងឥន្ទ្រិយនីមួយៗឆ្ពោះទៅរកវត្ថុរបស់វា។ សាមីដ្ឋានិកមិនគួរស្ថិតនៅក្រោមអំណាចរបស់ពួកវាឡើយ ព្រោះទាំងពីរគឺជាសត្រូវរបស់គាត់។" នៅក្នុងខទី៣ នៃជំពូកទី៥ ព្រះអាទិត្យបានត្រាស់ថា៖ "សាមីដ្ឋានិកនោះឯង ដែលក្លាយជាអ្នកមានសេរីភាពពីទ្វេភាពដូចជារាគៈ និងទ្វេសៈ ត្រូវបានរំដោះដោយងាយស្រួល។"
'វិស័យាន ចរន' – សាមីដ្ឋានិកដែលខ្លួនខាងក្នុងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គាត់ ហើយឥន្ទ្រិយទាំងឡាយរបស់គាត់មានសេរីភាពពីរាគៈ និងទ្វេសៈ ហើយស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រង សាមីដ្ឋានិកបែបនេះពិតជាទាក់ទងជាមួយវត្ថុដែលជាអារម្មណ៍តាមរយៈឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ពោលគឺ សម្រេចកិច្ចការលោកិយគ្រប់ប្រភេទ ប៉ុន្តែគាត់មិនសោយសុខពីវត្ថុដែលជាអារម្មណ៍នោះទេ។ ការទាក់ទងជាមួយវត្ថុដែលជាអារម្មណ៍ ដែលធ្វើឡើងដោយមានចិត្តគំនិតនៃការសោយសុខតែមួយគត់ ក្លាយជាហេតុនាំឱ្យធ្លាក់ចុះ។ វាគឺដើម្បីបដិសេធចិត្តគំនិតនៃការសោយសុខនេះដែលពាក្យ 'វិធាយាត្មា' 'អាត្មាវស្សយៈ' ជាដើម ត្រូវបានប្រើនៅទីនេះ។
'ប្រសាទម អធិគឆ្ឆតិ' – ដោយទាក់ទងជាមួយវត្ថុដែលជាអារម្មណ៍ដោយគ្មានរាគៈ និងទ្វេសៈ សាមីដ្ឋានិកទទួលបានសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ (សុភាពស្អាត) នៃខ្លួនខាងក្នុង។ សេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់នេះគឺជាតបសីល (គីតា ១៧.១៦) ដែលខ្ពង់ខ្ពស់ជាងតបសីលផ្លូវកាយ និងវាចា។ ដូច្នេះ សាមីដ្ឋានិកមិនគួរទាក់ទងជាមួយវត្ថុដែលជាអារម្មណ៍ដោយមានរាគៈ ហើយក៏មិនគួរបោះបង់ពួកវាដោយមានទ្វេសៈដែរ ព្រោះរាគៈ និងទ្វេសៈទាំងពីរចងសត្វលោកទៅនឹងលោក។
សេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ដែលកើតឡើងពីការទាក់ទងជាមួយវត្ថុដែលជាអារម្មណ៍តាមរយៈឥន្ទ្រិយដែលមានសេរីភាពពីរាគៈ និងទ្វេសៈ ប្រសិនបើមិនត្រូវបានលេងសើច ឬសោយសុខ នោះសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់នោះនឹងនាំទៅរកការទទួលបានព្រះអាទិទេព។
'ប្រសាទេ សវទុឃ្ខាណំ ហានិរ អស្យោបជាយតេ' – នៅពេលទទួលបានសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ (សុភាពស្អាត) នៃចិត្ត ទុក្ខទាំងអស់ត្រូវបានបំផ្លាញ មានន័យថាគ្មានទុក្ខនៅសល់ទេ។ ហេតុផលគឺថា រាគៈតែមួយគត់ជាអ្នកបណ្តាលឱ្យមានសេចក្តីព្រួយបារម្ភក្នុងចិត្ត។ ភ្លាមៗនៅពេលសេចក្តីព្រួយបារម្ភកើតឡើង តម្រេកក៏កើតមាន ហើយពីតម្រេកនោះ ទុក្ខទាំងអស់កើតឡើង។ ប៉ុន្តែនៅពេលរាគៈត្រូវបានដកចេញ សេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់កើតឡើងក្នុងចិត្ត។ តាមរយៈសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់នោះ ទុក្ខទាំងអស់ត្រូវបានបំផ្លាញ។
ទុក្ខទាំងអស់ណាដែលកើតឡើង កើតឡើងតែពីការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយធម្មជាតិ និងផលរបស់វា គឺរាងកាយ និងលោក ហើយការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយរាងកាយ និងលោក កើតឡើងពីការប្រាថ្នាសុខ។ ការប្រាថ្នាសុខកើតឡើងពីសេចក្តីព្រួយបារម្ភ។ ប៉ុន្តែនៅពេលសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់កើតឡើង សេចក្តីព្រួយបារម្ភត្រូវបានបំផ្លាញ។ ជាមួយនឹងការបំផ្លាញសេចក្តីព្រួយបារម្ភ ការប្រាថ្នាសុខឈប់សម្រាក។ នៅពេលការប្រាថ្នាសុខឈប់សម្រាក ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយរាងកាយ និងលោកក៏ឈប់សម្រាក។ ជាមួយនឹងការឈប់សម្រាកនៃការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង ភាពអវត្តមានទាំងស្រុងនៃទុក្ខទាំងអស់កើតឡើង – 'សវទុឃ្ខាណំ ហានិហ៍'។ សេចក្តីខាងក្នុងគឺថា ពីសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ រឿងពីរកើតឡើង៖ ការផ្តាច់ខ្លួនពីលោក និងភាពមាំមួននៃបញ្ញាក្នុងព្រះអាទិទេព។ នេះហើយគឺជាអ្វីដែលព្រះអាទិត្យបានត្រាស់ពីមុននៅក្នុងខទី៥៣ ជាមួយនឹងពាក្យ 'និស្ឆលា' និង 'អចលា' – ថាបញ្ញារបស់គាត់ក្លាយជាអ្នកមិនអាចរើរុះបានចំពោះលោក និងមិនញាប់ញ័រចំពោះព្រះអាទិទេព។
នៅទីនេះ 'សវទុឃ្ខាណំ ហានិហ៍' មិនមានន័យថា ស្ថានភាពដ៏ទុក្ខព្រួយនឹងមិនកើតឡើងនៅចំពោះមុខគាត់ទេ ផ្ទុយទៅវិញ វាមានន័យថា ស្របតាមកម្មរបស់គាត់ ព្រឹត្តិការណ៍ ឬស្ថានភាពដ៏ទុក្ខព្រួយអាចកើតឡើងនៅចំពោះមុខគាត់ ប៉ុន្តែនៅក្នុងខ្លួនខាងក្នុងរបស់គាត់ ទុក្ខ សេចក្តីព្រួយបារម្ភ ការរំខាន ឬការរំជួលចិត្តណាមួយបែបនេះ មិនអាចកើតឡើងបានទេ។
'ប្រសន្នចេតសោ ហ្យាឝុ ពុទ្ធិៈ បរយវតិស្ឋតេ' – បញ្ញារបស់អ្នកដែលមានចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ (ស្អាតស្អំ) ក្លាយជាអ្នកប្រាកដយ៉ាងរហ័សក្នុងព្រះអាទិទេព មានន័យថា សាមីដ្ឋានិកខ្លួនឯងក្លាយជាអ្នកប្រាកដក្នុងព្រះអាទិទេព សូម្បីតែសេចក្តីសង្ស័យបន្តិចបន្តួចក៏មិននៅសល់ក្នុងបញ្ញារបស់គាត់ដែរ។
**ចំណុចសំខាន់** – ទោះជាសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ចំពោះព្រះអាទិត្យ ឬសេចក្តីព្រួយបារម្ភ (ចំពោះទ្រង់) ប្រសិនបើមួយក្នុងចំណោមទាំងពីរនេះខ្លាំងឡើងខ្លាំង វានឹងនាំទៅរកការទទួលបានព្រះអាទិទេពយ៉ាងរហ័ស។ ឧទាហរណ៍ នៅពេលដែលគោពី ខណៈកំពុងទៅរកព្រះអាទិត្យ ត្រូវបានអ្នកដឹកនាំ បងប្អូន ប្តី ជាដើម រារាំង និងឃុំខ្លួននៅក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេ សេចក្តីព្រួយបារម្ភដែលពួកគេមានចំពោះការមិនអាចជួបព្រះអាទិត្យ បានបំផ្លាញបាបកម្មរបស់ពួកគេ ហើយសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ដែលពួកគេមានពីការគិតពីព្រះអាទិត្យ បានបំផ្លាញបុណ្យកម្មរបស់ពួកគេ។ ដូច្នេះ ដោយបានក្លាយជាអ្នកមានសេរីភាពពីបាប និងបុណ្យ ពួកគេបានចាកចេញពីរាងកាយរបស់ពួកគេនៅទីនោះភ្លាមៗ ហើយជាអ្នកដំបូងគេដែលបានជួបព្រះអាទិត្យ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ សេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ និងសេចក្តីព្រួយបារម្ភដែលកើតឡើងចំពោះវត្ថុលោកិយទាំងពីរ ពង្រឹងរូបភាពនៃការសោយសុខ ពោលគឺ ពង្រឹងចំណងទៅនឹងលោក។ ឧទាហរណ៍នៃរឿងនេះគឺសត្វលោកសាមញ្ញទាំងអស់ ដែលជាប់ជំពាក់នៅក្នុងសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ និងសេចក្តីព្រួយបារម្ភ ត្រូវបានចងភ្ជាប់នៅក្នុងលោក។
នៅក្នុងសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ និងសេចក្តីព្រួយបារម្ភ ខ្លួនខាងក្នុងក្លាយជាអ្នកទន់ភ្លន់ (ងាយនឹងទទួលរូបភាព)។ ដូចជានៅពេលដែលពណ៌ត្រូវបានចាក់ទៅក្នុងខ្លាញ់ដែលទន់ភ្លន់ ពណ៌នោះក្លាយជាអ្នកឋិតថេរក្នុងខ្លាញ់ ដូច្នោះដែរ នៅពេលដែលខ្លួនខាងក្នុងទន់ភ្លន់ រូបភាពណាមួយ – ទោះជាទាក់ទងនឹងព្រះអាទិត្យ ឬលោកិយ – ចូលទៅក្នុងវា ក្លាយជាអ្នកឋិតថេរ។ នៅពេលដែលឋិតថេរ រូបភាពទាំងនោះក្លាយជាហេតុនាំឱ្យខ្ពស់ឡើង ឬធ្លាក់ចុះ។ ដូច្នេះ វាសមរម្យសម្រាប់សាមីដ្ឋានិកក្នុងការមិនត្រូវរីករាយនៅពេលទទួលបានវត្ថុលោកិយដ៏រីករាយបំផុត ហើយក៏មិនត្រូវរំខាននៅពេលទទួលបានវត្ថុលោកិយដ៏មិនរីករាយបំផុតដែរ។
**ការតភ្ជាប់** – គំនិតដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងខពីរមុន ត្រូវបានគាំទ្របន្ថែមទៀតនៅក្នុងខពីរបន្ទាប់តាមរយៈវិធីសាស្ត្រប្រៀបធៀប។
★🔗
