2.20. Ten ucieleśniony Jaźń nigdy się nie rodzi ani nigdy nie umiera; ani też, raz zaistniawszy, przestanie kiedykolwiek być. Jest nienarodzony, wieczny, nieprzemijający i odwieczny. Nie ginie, gdy ginie ciało.
Komentarz: Ciało podlega sześciu przemianom: narodzinom, istnieniu, zmianie, wzrostowi, starzeniu się i zniszczeniu. Ten ucieleśniony Jaźń jest wolny od wszystkich tych sześciu przemian – to właśnie wyjaśnia Pan w tym wersecie.
'na jāyate mriyate vā kadāchinna' – Tak jak ciało się rodzi, ten ucieleśniony Jaźń nigdy się nie rodzi. Zawsze istniał. Obwieszczając ten ucieleśniony Jaźń jako Swą własną cząstkę, Pan nazwał go 'Sanātana' (wiecznym): „On jest Moją wieczną cząstką w świecie istot żywych” (15.7). Ten ucieleśniony Jaźń nigdy też nie umiera. Umiera tylko to, co się narodziło, a określenie 'umiera' stosuje się tylko tam, gdzie następuje oddzielenie ciała fizycznego od siły życiowej. To oddzielenie zachodzi w ciele. Jednak w ucieleśnionym Jaźni nie ma ani zjednoczenia, ani rozdzielenia. Pozostaje On dokładnie taki, jaki jest. Jego umieranie po prostu nie zachodzi.
Spośród wszystkich przemian, narodziny i śmierć są głównymi. Dlatego Pan zaprzecza im podwójnie: to, co najpierw stwierdzone jako 'na jāyate' (nie rodzi się), później powtórzone jest jako 'ajaḥ' (nienarodzony); a to, co najpierw stwierdzone jako 'na mriyate' (nie umiera), później powtórzone jest jako 'na hanyate hanyamāne śharīre' (nie ginie, gdy ginie ciało).
'ayaṁ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ' – Ta niezniszczalna, wieczna zasada, raz zaistniawszy, nie zaistnieje ponownie; co znaczy, iż jest samoustanowiona i niezmienna. Na przykład, gdy dziecko się rodzi, jego istnienie następuje po narodzinach. Dopóki nie zostanie poczęte w łonie, nikt nie mówi o jego istnieniu (jego 'bycie'). Wynika z tego, że istnienie dziecka następuje po jego narodzinach, ponieważ to zmienne istnienie ma początek i koniec. Jednak istnienie tej wiecznej zasady jest samoustanowione i niezmienne, ponieważ to niezmienne istnienie nie ma początku ani końca.
'Ajaḥ' – Ten ucieleśniony Jaźń nigdy się nie rodzi. Dlatego nazywany jest 'Ajaḥ' – to znaczy bez początku, nienarodzony.
'Nityaḥ' – Ten ucieleśniony Jaźń jest wieczny i nieprzemijający; stąd nigdy nie ulega starzeniu. Starzenie zachodzi w rzeczach nietrwałych, które nie są wieczne. Na przykład, po połowie życia ciało zaczyna się starzeć, siła zaczyna słabnąć, a moc zmysłów zaczyna się zmniejszać. Tak więc ciało, zmysły, umysł itp. ulegają starzeniu, ale ucieleśniony Jaźń się nie starzeje. Ta wieczna zasada pozostaje wiecznie jednej formy, jednej istoty. Nie ma w Niej zmiany stanu, co znaczy, że nigdy się nie zmienia. Nie posiada nawet zdolności do zmiany.
'Purāṇaḥ' – Ta niezniszczalna zasada jest odwieczna (purāṇa), co znaczy bez początku. Jest tak dawna, że nigdy się nie narodziła. Nawet wśród rzeczy narodzonych obserwuje się, że przedmiot, który się starzeje, nie rośnie dalej; raczej ginie. Ale to jest zasada nienarodzona; jakże w Niej mogłaby zajść przemiana wzrostu? Znaczenie jest takie, że przemiana wzrostu zachodzi tylko w rzeczach narodzonych, nie w tej wiecznej zasadzie.
'Na hanyate hanyamāne śharīre' – Nawet gdy ciało ulega zniszczeniu, ten niezniszczalny ucieleśniony Jaźń nie zostaje zniszczony. Celem użycia tu słowa 'śharīre' (ciało) jest wskazanie, że to ciało jest zniszczalne. To w tym zniszczalnym ciele zachodzą sześć przemian, nie w ucieleśnionym Jaźni.
W tych słowach Pan dał tak jasny opis ciała i ucieleśnionego Jaźnia – jasności, której nie znajdziemy nigdzie indziej w Gicie.
Arjuna pogrążony był w intensywnym smutku, lękając się śmierci swoich krewnych w wojnie. Aby usunąć ten smutek, Pan mówi, że nawet gdy ciało umiera, ten ucieleśniony Jaźń nie umiera, co znaczy, iż nie przestaje istnieć. Dlatego pogrążanie się w smutku jest niewłaściwe.
Związek: W wersecie dziewiętnastym Pan stwierdził, że ten ucieleśniony Jaźń ani nie zabija, ani nie jest zabijany. W tym dwudziestym wersecie podano zaprzeczenie bycia zabitym. Teraz, aby zaprzeczyć czynowi zabijania, wypowiedziany zostanie następny werset.
★🔗
