**2.25.** Αὐτὸς ὁ ἐγκαθιδρυμένος ἐν τῷ σώματι (δεχί) οὔτε τοῖς αἰσθητηρίοις φανερός ἐστιν, οὔτε νοήσεως ἀντικείμενον, καὶ ἀμετάβλητος λέγεται. Διόπερ, οὕτως τὸν Ἀτμὰν ἐπιστάμενος, οὐκ ὀφείλει τις πενθεῖν.
**Ἑρμηνεία:** «Ἄφαντος ἐστίν» – Ὥσπερ τὸ σῶμα καὶ ὁ κόσμος ἐν τραχείᾳ μορφῇ αἰσθανόμεθα, οὕτω ὁ ἐνοικήτωρ τοῦ σώματος (σαρΐρι) οὐκ αἰσθαντῶς ἐν τραχείᾳ μορφῇ· διότι ἐστὶν ἔξω τῆς τραχείας δημιουργίας.
«Ἀνεπίνοητός ἐστιν» – Ὁ νοῦς, ἡ διάνοια καὶ τὰ τοιαῦτα, καίπερ μὴ αἰσθητὰ ὄντα, εἰς τὸν χῶρον τῆς νοήσεως πάντως ἐμπίπτει· τουτέστιν, πάντα ἐστὶν θεωρήματα. Ἀλλ’ οὗτος ὁ ἐγκαθιδρυμένος Ἀτμὰν οὐδὲ νοήσεως ἀντικείμενόν ἐστιν· διότι ἐστὶν ἔξω τῆς λεπτῆς δημιουργίας.
«Ἀμετάβλητός ἐστιν, ὡς λέγεται» – Οὗτος ὁ ἐγκαθιδρυμένος Ἀτμὰν ἀμετάβλητος λέγεται, ὅπερ σημαίνει ὅτι οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην τροπὴν ἐν αὐτῷ ποτέ ἐστιν. Αἰτία δὲ τῶν πάντων ἐστὶν ἡ Πρακṛτι (Φύσις)· ἐν ἐκείνῃ τῇ αἰτιατῇ Πρακṛτι, τροπαὶ γίγνονται. Ἀλλ’ ἐν τούτῳ τῷ ἐγκαθιδρυμένῳ Ἀτμὰν, οὐδεμία τροπή ἐστιν ὁποιαοῦν· διότι ἐστὶν ἔξω τῆς αἰτιατῆς δημιουργίας.
Ἐνταῦθα, ἐν τοῖς στίχοις εἴκοσι τέσσαρσι καὶ εἴκοσι πέντε, διὰ τῶν ὀκτὼ ἐπιθέτων – «ἀνώλεθρος», «ἄκαυστος», «ἀδιάλυτος», «ἀνέκλειπτος», «ἀκίνητος», «ἄφαντος», «ἀνεπίνοητος», καὶ «ἀμετάβλητος» – ἡ περιγραφὴ τοῦ ἐγκαθιδρυμένου τούτου Ἀτμὰν δι’ ἀποφάσεως (νέτι νέτι) δίδοται. Διὰ δὲ τῶν τεσσάρων ἐπιθέτων – «αἰώνιος», «πανταχού παρών», «ἑδραῖος», καὶ «πρωτόγονος» – ἡ περιγραφὴ διὰ καταφάσεως δίδοται. Ἀλλὰ τῇ ἀληθείᾳ, οὐ δύναται περιγραφῆναι, ἐπειδὴ οὐκ ἔστιν λόγου ἀντικείμενον. Πῶς γὰρ ὁ λόγος καὶ τὰ ὅμοια, ἅπερ ὑπ’ ἐκείνου τοῦ Ἀτμὰν φωτίζονται, δύνανται φωτίσαι αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν Ἀτμὰν δι’ οὗ φωτίζονται; Διόπερ, τὸ νοῆσαι τοῦτον τὸν Ἀτμὰν οὕτως ὄντα, αὐτὸ ἤδη ἐστὶν ἡ περιγραφὴ αὐτοῦ.
«Διόπερ, οὕτως αὐτὸν ἐπιστάμενος, οὐκ ὀφείλεις πενθεῖν» – Διόπερ, τοῦτον τὸν ἐγκαθιδρυμένον Ἀτμὰν ὡς ἀνώλεθρον, ἀνέκλειπτον, αἰώνιον, πρωτόγονον, ἀμετάβλητον καὶ τὰ λοιπὰ ἐπιστάμενος ἢ νοῶν, τότε πένθος ἁπλῶς οὐκ ἂν ἐγγένοιτο.
**Σύνδεσμος:** Κἂν εἴ τις τὸν ἐγκαθιδρυμένον Ἀτμὰν ὡς μεταβλητὸν ἀλλ’ οὐχὶ ὡς ἀμετάβλητον νοήσειεν (ὅπερ ἐναντίον ἐστὶ τῷ κειμένῳ ἀληθείᾳ), οὐδὲ οὕτω τὸ πένθος δικαιοῦται. Τοῦτο τὸ σημεῖον ἐν τοῖς δύο ἑπομένοις στίχοις λέγεται.
★🔗