በዚህ ሥጋ ውስጥ እንደሚኖር ያለው ነፍስ እንደ ሕፃንነት፣ እንደ ጎበዝነት እና እንደ አረጋነት የሚያልፍ በመሆኑ ሌላ ሥጋም ትደርሳለች፤ ጠንካራው ሰው በዚህ አይደነቀም።

【የቃላት ትርጉም】 Dehinah (देहिनः) - የተካተተች ነፍስ Asmin (अस्मिन्) - በዚህ Yatha (यथा) - እንደ Dehe (देहे) - በሰውነት Kaumaram (कौमारम्) - የልጅነት ጊዜ Yauvanam (यौवनम्) - የወጣትነት ጊዜ Jara (जरा) - እርጅና Tatha (तथा) - እንዲሁ Dehantarapraptih (देहान्तरप्राप्तिः) - ሌላ አካልን ማግኘት Dhirah (धीरः) - ጽኑ ሰው Tatra (तत्र) - ስለዚህ Na (न) - አይደለም Muhyati (मुह्यति) - ያዝናል 【ማብራሪያ】 በዚህ አካል ውስጥ ከልጅነት ወደ ወጣትነት እና ከወጣትነት ወደ እርጅና በሚደረገው ሽግግር ምንም መቋረጥ እንደሌለ ሁሉ፣ በሞትም የነፍስ ቀጣይነት አይቋረጥም። እራስ (Atman) የልጅነት ጊዜ ሲያልቅ አይሞትም፣ የወጣትነት ጊዜ ሲጀምርም አዲስ አይወለድም። እራስ በሕይወት ደረጃዎች ውስጥ ሳይለወጥ እንደሚያልፍ ሁሉ፣ ከአንድ አካል ወደ ሌላ አካልም ሳይለወጥ ያልፋል። ስለዚህ፣ ጠቢብ ሰው በዚህ ጉዳይ ፈጽሞ አያዝንም።

2.13: እንደ ሕፃንነት፣ መጋቢነትና እርጅና በዚህ የሰውነት አካል ውስጥ ለተገለጠው ነፍስ (ጅቫ) እንደሚደርሱ ሁሉ፣ ሌላ አካል መያዝም እንዲሁ ነው። በዚህ ጉዳይ ጥበበኛው ሰው አይሳሳትም። ማብራሪያ፦ አስረጅ - 'እንደ ሕፃንነት፣ መጋቢነትና እርጅና በዚህ አካል ውስጥ ለተገለጠው ነፍስ እንደሚደርሱ...' በመጀመሪያ ሕፃንነት በዚህ አካል ውስጥ ለተገለጠው ነፍስ ይደርሳል፣ ከዚያ መጋቢነት፣ ከዚያም እርጅና። ትርጉሙም አንድ ነገር በአካሉ ውስጥ ሁልጊዜ አንድ አይነት ሁኔታ ላይ አይቆይም፤ በውስጡ የማይቋረጥ ለውጥ አለ። 'በዚህ የተገለጠው ነፍስ አካል' በማለት እዚህ ላይ ነፍሱ የተለየና አካሉ የተለየ መሆኑ ተረጋግጧል። ነፍሱ የሚያይ ሲሆን አካሉ የሚታይ ነው። ስለዚህ በአካሉ ውስጥ እንደ ሕፃንነት ያሉ ሁኔታዎች ላይ የሚፈጠረው ለውጥ በነፍሱ ላይ አይከሰትም። 'ሌላ አካል መያዝም እንዲሁ ነው' - እንደ አካሉ ሕፃንነትና መጋቢነት ያሉ ሁኔታዎች እንዳሉት ሁሉ፣ ሌላ አካል መያዝም እንዲሁ ነው፣ ማለትም ሌላ አካል ያገኛል። እንደ ሕፃን ወደ መጋቢነትና ከመጋቢነት ወደ እርጅና እንደሚቀየረው የሰውነት አካል (ስቱላ ሻሪራ)፣ በእነዚህ ሁኔታዎች ለውጥ ምክንያት ምንም ሐዘን አይደረግበትም። በተመሳሳይ መንገድ ነፍሱ ከአንድ አካል ወደ ሌላ አካል ሲሄድ፣ በዚህ ጉዳይም ምንም ሐዘን መደረግ የለበትም። ሕፃንነት፣ መጋቢነት ወዘተ የሰውነት አካል በሚኖርበት ወቅት እንደሚከሰቱ ሁሉ፣ ሌላ አካል መያዝም የቀጣይነት አካል (ሱክሻማ ሻሪራ) እና የምክንያት አካል (ካራና ሻሪራ) በሚኖሩበት ወቅት ይከሰታል። ማለትም ሕፃንነትና መጋቢነት የሰውነት አካል ሁኔታዎች እንደሆኑ ሁሉ፣ ሌላ አካል መያዝ (ከሞት በኋላ ሌላ አካል መውሰድ) የቀጣይነት አካልና የምክንያት አካል ሁኔታ ነው። እንደ ሕፃንነት ያሉ ሁኔታዎች ለውጥ የሰውነት አካል በሚኖርበት ወቅት ይከሰታል - ይህ የሰውነት አካል አመለካከት (ስቱላ ድርሻ) ነው። ከቀጣይነት አካል አመለካከት (ሱክሻማ ድርሻ) እንደሚታይ ሁሉ፣ የሰውነት አካልም የማይቋረጥ ለውጥ ውስጥ ነው፣ ልክ እንደ ሁኔታዎቹ። በሕፃንነት ወቅት የነበረው አካል በመጋቢነት ወቅት የለም። በእውነቱ የሰውነት አካል የማይቀየርበት አንድ አፍታ የለም። በተመሳሳይ መንገድ በቀጣይነት አካልና በምክንያት አካልም ውስጥ በእያንዳንዱ አፍታ የማይቋረጥ ለውጥ አለ፣ ይህም በግልጽ እንደ ሌላ አካል መያዝ ይታያል። አሁን ግምቱ ይህ ነው፦ ስለ ሰውነት አካል እውቀት አለን፣ ግን ስለ ቀጣይነት አካልና ስለ ምክንያት አካል እውቀት የለንም። ስለዚህ ስለ ቀጣይነት አካልና ስለ ምክንያት አካል እውቀት ሳይኖረን፣ ስለ ለውጣቸው እውቀት እንዴት ሊኖረን ይችላል? መልሱ፦ ስለ ሰውነት አካል እውቀት ሁኔታዎቹን በመመልከት እንደሚገኝ ሁሉ፣ ስለ ቀጣይነት አካልና ስለ ምክንያት አካልም እውቀት ሁኔታዎቻቸውን በመመልከት ይገኛል። ሰውነት አካል 'ትንሣኤ' (ጃግሪታ) ሁኔታ ላይ፣ ቀጣይነት አካል 'ሕልም' (ስዋፕና) ሁኔታ ላይ፣ ምክንያት አካል 'ጥልቅ እንቅልፍ' (ሱሺፕቲ) ሁኔታ ላይ ይቆጠራል። ሰው በሕፃንነቱ በሕልም ራሱን እንደ ሕፃን ያያል፤ በመጋቢነቱ እንደ መጋቢ፤ በእርጅናውም እንደ እርጅና ያያል። ይህ ከሰውነት አካል ጋር ቀጣይነት አካሉም እንደሚቀየር ያረጋግጣል። በተመሳሳይ መንገድ የጥልቅ እንቅልፍ ሁኔታ በሕፃንነት በላይ ይገኛል፣ በመጋቢነት ያንሳል፣ በእርጅናም በጣም ይቀንሳል፤ በዚህም ምክንያት አካሉ ለውጥ የሚያደርግ መሆኑ ተረጋግጧል። ሌላ ነጥብ፦ በሕፃንነትና በመጋቢነት በሚደረገው እንቅልፍ ወደ አካሉና ወደ መለኮታዊ ኃይሎቹ (ኢንድሪያ) የሚመጣው ብሩህነት (ታራነት) በእርጅና ወቅት በሚደረገው እንቅልፍ አይገኝም፣ ማለትም በእርጅና እንደ ሕፃንነትና መጋቢነት ያለ ዕረፍት አይገኝም። በዚህ መንገድም ምክንያት አካሉ ለውጥ የሚያደርግ መሆኑ ተረጋግጧል። የሌላ አምላክ፣ እንስሳ፣ ወፍ ወዘተ አካል የሚያገኝ ሰው በዚያ አካል (በአካሉ ጋር በመተጣጠፍ) 'እኔ ይህ ነኝ' የሚል ስሜት ያጋጥመዋል - ይህ የቀጣይነት አካል ለውጥ ነው። በተመሳሳይ መንገድ በምክንያት አካል ውስጥ ተፈጥሮ (ፕረክሪቲ) የምትባል ነገር አለ፣ እርሷም ከሰውነት አካል አመለካከት ልማድ (ሳምስካራ) ትባላለች። ይህ ልማድ ለአምላክ የተለየ ሲሆን ለእንስሳትና ወፎች ወዘተ ደግሞ የተለየ ነው - ይህ የምክንያት አካል ለውጥ ነው። ነፍሱ (ተገለጠው) ለውጥ በሚያደርግ ከሆነ፣ በሁኔታዎች ለውጥ ላይም 'እኔ አንድ ነኝ' የሚል እውቀት አይኖረውም። ነገር ግን በሁኔታዎች ለውጥ ላይም 'እኔ ከዚህ በፊት ሕፃን የነበርሁ፣ ከዚህ በፊት መጋቢ የነበርሁ አንድ ሰው ነኝ' የሚል እውቀት ይኖረዋል። ይህ በነፍሱ ላይ፣ ማለትም በራስ (አትማ) ላይ ምንም ለውጥ እንዳልተደረገ ያረጋግጣል። እዚህ ላይ አንድ ጥርጣሬ ሊነሳ ይችላል፦ የሰውነት አካል ሁኔታዎች ለውጥ እውቀት አለን፣ ግን ሌላ አካል በሚያገኝበት ጊዜ የቀድሞውን አካል እውቀት ለምን የለም? የቀድሞውን አካል እውቀት የሌለንበት ምክንያት በሞትና በልደት ጊዜ ከፍተኛ ስቃይ መኖሩ ነው። በዚያ ስቃይ ምክንያት የቀድሞ ልደት ትዝታ (ስምሪቲ) በአእምሮ (ቡዲ) ውስጥ አይቀርም። ልክ እንደ ሙሉ ማደንዘዝ ወይም ከፍተኛ እርጅና ላይ አእምሮ እንደ ቀድሞው እውቀት ማቆየት አለመቻሉ ሁሉ፣ በሞትና በልደት ጊዜ በከፍተኛ ግጭት ምክንያት የቀድሞ ልደት እውቀት አይቀርም። ይሁን እንጂ ሞቱ እንደዚህ ያለ ስቃይ የሌለበት፣ ማለትም ሌላ አካል መያዙ እንደ ሌላ የአካል ሁኔታ መያዝ ቀላል ለሆነው፣ የእሱ አእምሮ የቀድሞ ልደት ትዝታ ሊይዝ ይችላል። አሁን አስቡ፦ የሚያገኘው የሌላ ሁኔታ እውቀት ዓይነት በሌላ አካል መያዝ ላይ አይከሰትም፤ ይሁን እንጂ 'እኔ ነኝ' የሚል የራስ መኖር እውቀት ለሁሉም ሰው ይቀራል። ለምሳሌ፣ በጥልቅ እንቅልፍ ማንኛውንም ነገር እውቀት የለውም፣ ነገር ግን ከተነሳ በኋላ ሰው 'እንደዚህ ያለ ጥልቅ እንቅልፍ መጥቶ ማንኛውንም ነገር አላውቅም ነበር' ይላል - ስለዚህ 'አላውቅም ነበር' የሚል እውቀት በእርግጠኝነት አለ። ከመተኛቴ በፊት የነበርሁት እኔ ከተነስኩ በኋላ ያለሁት እኔ አንድ ነኝ፣ ስለዚህ በጥልቅ እንቅልፍም ወቅት አንድ ነበር - በዚህ መንገድ የራስ መኖር እውቀት በተቋረጠ ቅጽ ቀጣይነት ያለው ነው። ማንም ሰው የራሱ መኖር አለመኖር እውቀት በጭራሽ አይኖረውም። የተገለጠው ነፍስ መኖር በተቋረጠ ቅጽ ይቀጥላል፤ ያን ጊዜ ማለት ይቻላል ነፃነት (ሞክሻ) ይቻላል፣ እርሱም በነፃነት ሁኔታ ይቀጥላል። በእርግጥ በሕይወት ወቅት ባለው ነፃነት ሁኔታ (ጅቫንሙክቲ)፣ ሌሎች አካሎች እውቀት ባይኖርም፣ 'እኔ ከሦስቱም አካሎች የተለየ ነኝ' የሚል ልምድ በእርግጠኝነት ይከሰታል። 'በዚህ ጉዳይ ጥበበኛው ሰው አይሳሳትም' - ጥበበኛ የሆነው እውነተኛውንና ሐሰተኛውን ያየ (ቪቪክታ) ብቻ ነው። እንደዚህ ያለ ጥበበኛ ሰው በዚያ ጉዳይ ላይ በጭራሽ አይሳሳትም፤ በጭራሽ ጥርጣሬ አይኖረውም። ይህ ማለት እንደዚህ ያለ ጥበበኛ ሌላ አካል ያገኛል ማለት አይደለም። በከፍተኛና በዝቅተኛ ዝርያዎች ውስጥ መወለድ ከጉናዎች (ጥሩ ጎሶች) ጋር ባለው ግንኙነት ምክንያት ነው፣ ከጉናዎችም ጋር ያለው ግንኙነት ሲቋረጥ ጥበበኛ ሰው ሌላ አካል ማግኘት በጭራሽ አይቻልም። እዚህ ላይ 'በዚህ ጉዳይ' የሚለው ቃል ትርጉም 'ሌላ አካል መያዝ' የሚለውን ርዕሰ ጉዳይ ሳይሆን፣ 'አካልና ነፍስ' የሚለውን ርዕሰ ጉዳይ ነው። ትርጉሙም፦ አካል ምንድን ነው? ነፍስ ምንድን ነው? የሚቀየረው ምንድን ነው? የማይቀየረው ምንድን ነው? ዘላለማዊ ያልሆነው ምንድን ነው? ዘላለማዊው ምንድን ነው? ሐሰተኛው ምንድን ነው? እውነተኛው ምንድን ነው? ለውጥ የሚደርስበት ምንድን ነው? በዚህ ርዕሰ ጉዳይ ላይ እርሱ አይሳሳትም። አካሉና ነፍሱ ሙሉ በሙሉ የተለያዩ ናቸው በሚለው ርዕሰ ጉዳይ ላይ በጭራሽ አይሳሳትም። የራሱን የተቀነሰ (አሳንጊ) ተፈጥሮ ቀጣይነት ያለው እውቀት አለው። ግንኙነት፦ ይህ እንደ አካል ያሉ ዘላለማዊ ያልሆኑ