ሰው እንደሚያራግፍ አረጀ ልብስ አዲስ ልብስ እንደሚለብስ፣ እንደዚሁም አካል ያለው ነፍስ አረጀ አካላትን ትራግፋለች አዲስ አካላትንም ትገባለች።

【BG2.22】 ሳንስክሪት: वासांसि जीर्णानि यथा विहाय नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि | तथा शरीराणि विहाय जीर्णान्यन्यानि संयाति नवानि देही || ትርጉም: አንድ ሰው አሮጌ ልብሶችን አውልቆ አዳዲሶችን እንደሚለብስ ሁሉ፣ አትማን (በሰውነት ውስጥ ያለችው ነፍስ) የደከሙ አካላትን ትታ ወደ አዳዲስ አካላት ትገባለች። የቃላት ትርጉም: वासांसि (ልብሶች), जीर्णानि (ያረጁ), यथा (እንደ), विहाय (በመተው), नवानि (አዳዲስ), गृह्णाति (መውሰድ), नरः (ሰው), अपराणि (ሌሎች). तथा (እንዲሁ), शरीराणि (አካላት), विहाय (በመተው), जीर्णानि (የደከሙ), अन्यानि (ሌሎች), संयाति (መግባት), नवानि (አዳዲስ), देही (በሰውነት ውስጥ ያለ).

**2.22.** እንደ ሰው የተበላሸ ልብስ የሚያራግፍና አዲስ ልብስ የሚለብስ ሁኔታ፣ እንዲሁም ተኰስ ያለው ነፍስ (ደሂ) የተበላሹ አካላትን የሚያራግፍና ወደ አዲስ አካላት የሚገባ ነው። **ግሥግሥ፡** "ቫሳምሲ ጂርናኒ... ሳምያቲ ናቫኒ ደሂ" – በዚህ ምዕራፍ በአሥራ ሦስተኛው ንግግር ውስጥ፣ ጥበበኛው ሰው ሌላ አካል ለማግኘት በተመለከተ አያዝንም ተብሎ በአጭር መልኩ ተናግሯል። አሁን ግን፣ ተመሳሳይ ነጥብ በምሳሌ በግልጽ ይብራራል፡ ሰው አሮጌ ልብሱን ሲቀይር እንዳያዝን፣ እንዲሁም አካላትን ሲቀይር መዘን የለበትም። ልብስ የሚቀይሩት ሰዎች ናቸው፣ እንስሳትና ወፎች አይደሉም፤ ስለዚህ በዚህ ልብስ መቀየር ምሳሌ ውስጥ 'ናራህ' የሚለው ቃል ጥቅም ላይ ውሏል። ይህ 'ናራህ' የሚለው ቃል የሰው ዘርን ያመለክታል፣ እና በውስጡም ሁሉም – ወንዶችና ሴቶች፣ ሕፃናት፣ ጎበዞች፣ አዛውንት ወዘተ – ይገኙበታል። ሰው አሮጌ ልብስ እንደሚያራግፍና አዲስ ልብስ እንደሚለብስ፣ እንዲሁም ይህ ተኰስ ያለው ነፍስ አሮጌ አካላትን ያራግፋልና አዲስ አካላትን ይወስዳል። አሮጌውን አካል መራገፍ 'ሞት' ይባላል፣ አዲስ አካል መውሰድ ደግሞ 'ልደት' ይባላል። ከፕራክርቲ (ተፈጥሮ) ጋር ያለው ግንኙነት እስከሚቆይ ድረስ፣ ይህ ተኰስ ያለው ነፍስ አሮጌ አካላትን ከመራገፉ በኋላ በካርማው ወይም በሞት ጊዜ ባለው አሳብ መሰረት አዲስ አካላትን ማግኘቱን ይቀጥላል። እዚህ፣ 'ሻሪራኒ' (አካላት) የሚለው ቃል ውስጥ ያለው ብዙ ቁጥር ያለው መልክ ይህን ያመለክታል፡ ነፍስ ስለ እውነተኛ ተፈጥሯ እውነተኛ እውቀት እስካልደረሰች ድረስ፣ ለማያልቅ ጊዜ አካላትን መውሰዷን ትቀጥላለች። እስከ አሁን ድረስ ስንት አካላትን እንደወሰደች መቁጠር እንኳን አይቻልም። ይህንን በአዕምሮ ውስጥ በማስቀመጥ፣ 'ሻሪራኒ' የሚለው ቃል በብዙ ቁጥር መልክ ጥቅም ላይ ውሏል፣ እና 'ደሂ' የሚለው ቃልም ሁሉንም ህያው ፍጡሮች ለማመልከት ነው። በንግግሩ የመጀመሪያ አጋማሽ የተበላሹ ልብሶች ተጠቅሰዋል፣ በሁለተኛው አጋማሽ ደግሞ የተበላሹ አካላት። የተበላሹ ልብሶች ምሳሌ ለአካላት እንዴት ይመጣል? ምክንያቱ የሕፃናትና የጎበዞች አካላትም ይሞታሉ። የአዛውንት ብቻ የተበላሹ አካላት አይደሉም የሚሞቱት! መልሱ ይህ ነው፡ አካል የሕይወት ጊዜው ሲያልቅ ብቻ ነው የሚሞተው፣ እና የሕይወት ጊዜ መጨረሻው ራሱ የሰውነት 'ተበላሸ' ሁኔታ ነው። የሕፃን፣ የጎበዝ ወይም የአዛውንት አካል ቢሆን፣ የሕይወት ጊዜው ሲያልቅ ሁሉም 'ተበላሸ' ይባላሉ። በዚህ ንግግር ውስጥ 'ያታ' (እንደ) እና 'ታታ' (እንዲሁም) የሚሉትን ቃላት በመጠቀም ጌታ ይላል፡ ሰው አሮጌ ልብስ እንደሚያራግፍና አዲስ ልብስ እንደሚለብስ፣ እንዲሁም ይህ ተኰስ ያለው ነፍስ አሮጌ አካላትን ያራግፋልና ወደ አዲስ አካላት ይገባል። እዚህ ጥርጣሬ ይነሳል። እንደ ሕፃንነት፣ ጎበዝነት እና አዛውንነት በራስ-ሰር እንደሚከሰቱ፣ እንዲሁም ሌላ አካል ማግኘት በራስ-ሰር ይከሰታል (2.13)። እዚህ፣ 'ያታ' እና 'ታታ' የማይስማሙ ይመስላሉ። ይሁን እንጂ (በዚህ ንግግር) አሮጌ ልብስ ለመራገፍና አዲስ ልብስ ለመልበስ ሰው ነፃነት አለው፤ ነገር ግን አሮጌ አካላትን ለመራገፍና አዲስ አካላትን ለመውሰድ ተኰስ ያለው ነፍስ እንደዚህ ያለ ነፃነት የለውም። እንግዲያስ 'ያታ' እና 'ታታ' እዚህ እንዴት ይመጣሉ? መፍትሄው ይህ ነው፡ እዚህ የጌታ አላማ ስለ ነፃነት ወይም ጥገኛነት መናገር አይደለም፤ ይልቁንም ከአካል መለያየት የሚነሳውን ድካም ማስወገድ ነው። ልብሱን የሚለብሰው (ሰው) አሮጌ ልብስ ከመራገፉና አዲስ ልብስ ከመልበሱ በኋላ እንደ አንድ ያለ እንደሚቆይ፣ እንዲሁም አሮጌ አካላትን ከመራገፉና ወደ አዲስ አካላት ከመግባቱ በኋላ ተኰስ ያለው ነፍስ ሙሉ በሙሉ እንደ አንድ ያለ፣ ያልተያያዘ እንደምትቆይ ስለሆነ፣ መዘን ምክንያት የለም። ከዚህ አንጻር ይህ ምሳሌ ፍጹም ተስማሚ ነው። ሁለተኛ ጥርጣሬ ይነሳል፡ አሮጌ ልብስ መራገፍና አዲስ ልብስ መልበስ ደስታ ይሰጣል፤ ነገር ግን አሮጌ አካላትን መራገፍና አዲስ አካላትን መውሰድ ህመም ይሰጣል። እንግዲያስ 'ያታ' እና 'ታታ' እዚህ እንዴት ይመጣሉ? መፍትሄው ይህ ነው፡ የአካላት ሞት የሚያመጣው ህመም በሞት ምክንያት አይከሰትም፤ ይልቁንም ለመኖር ባለው ፍላጎት ምክንያት ነው። 'እኖራለሁ' የሚለው ፍላጎት በውስጥ ይቆያል፣ እና ሲሞት ያን ጊዜ ህመም ይሰማል። ማለቱ ሰው እራሱን ከአካሉ ጋር በማንጸባረቅ የአካሉን ሞት እንደ የራሱ ሞት ይቆጥረዋልና ያዝናል። ነገር ግን እራሱን ከአካሉ ጋር የማያንጸባርቅ ሰው በሞት ህመም አይሰማውም፤ በተቃራኒው ደስታ ይሰማዋል! ለምሳሌ፣ ሰው እራሱን ከልብሱ ጋር አያንጸባርቅም፣ ስለዚህ ልብሱን ሲቀይር ምንም ህመም አይሰማውም። ምክንያቱም እዚያ ልብሱ የተለየ እና እሱ የተለየ መሆኑ የሚያሳውቀው ግንዛቤው ግልጽ በሆነ መልኩ ነቃ ስለሆነ ነው። ይሁን እንጂ ተመሳሳይ የልብስ ለውጥ ለትንሽ ሕፃን ቢደረግለት፣ አሮጌ ልብስ ሲያራግፍና አዲስ ልብስ ሲለብስ ያለቅሳል። የእሱ ህመም ሙሉ በሙሉ በሞኝነት፣ በግንዛቤ አለመኖር ምክንያት ነው። ይህንን ሞኝነት ለማስወገድ ነው ጌታ እዚህ 'ያታ' እና 'ታታ' በሚሉት ቃላት የልብስ ምሳሌውን የሰጠው። እዚህ፣ ልብስ ለመልበስ ጌታ 'ግርህናቲ' (ይወስዳል/ይለብሳል) የሚለውን ግስ ቢጠቀምም፣ አካል ለመውሰድ ግን 'ሳምያቲ' (ይገባል) የሚለውን ግስ ተጠቅሟል። ጌታ በግሶቹ ይህን ልዩነት ለምን ፈጠረ? ከዓለማዊ እይታ አንጻር፣ በማወቅ አለመቻል ምክንያት ሰው በቦታው ሲቀመጥ ልብስ እንደሚለብስ፣ ሌላ አካል ሲያገኝ ደግሞ ተኰስ ያለው ነፍስ ወደዚያው አካል መግባት እንደሚኖርባት ይታያል። ይህንን ዓለማዊ እይታ በመያዝ ነው ጌታ በግሶቹ ውስጥ ያለውን ልዩነት የፈጠረው። **ልዩ ነጥብ፡** በጊታ ውስጥ፣ 'የና ሳርቫም ኢዳም ታታም' (2.17)፣ 'ኒትያህ ሳርቫጋታህ ስታኑህ' (2.24) የመሳሰሉ ቃላት በኩል ተኰስ ያለው ነፍስ ሁሉን የሚያስጠጋ፣ ዘላለማዊ፣ በሁሉም ቦታ የሚገኝ እና የማይንቀሳቀስ ተፈጥሮ ያለው ተብሎ የተገለጸ ሲሆን፤ 'ሳምያቲ ናቫኒ ደሂ' (2.22)፣ 'ሻሪራም ያድ አቫፕኖቲ' (15.8) የመሳሰሉ ቃላት በኩል ደግሞ ተኰስ ያለው ነፍስ ወደ ሌሎች አካላት እንደሚገባ ተብሏል። ስለዚህ፣ ሁሉን የሚያስጠጋው፣ በሁሉም ቦታ ያለው ነገር መምጣትና መሄድ እንዴት ሊኖረው ይችላል? መሄድ በተወሰነ ቦታ የሌለና ወደዚያ ቦታ የሚሄድ ሰው ይባላልና፤ መምጣትም በሌላ ቦታ ያለና ወደዚህ ቦታ የሚደርስ ሰው ይባላል። ነገር ግን በተኰስ ያለው ነፍስ ሁኔታ፣ ከእነዚህ ሁለቱም አንዳችም አይመለከታትም! መፍትሄው ይህ ነው፡ ሰው የሕፃንነቱ ጊዜ ወደ ጎበዝነት ሲቀየር፣ 'ጎበዝ ሆኛለሁ' ይላል። ነገር ግን በእውነቱ እሱ ራሱ ጎበዝ አልሆነም፤ ይልቁንም አካሉ ጎበዝ ሆኗል። ስለዚህ፣ በሕፃንነት የነበረው እሱ፣ በጎበዝነትም እንደ አንድ ያለ ነው፤ በጎበዝነትም እሱ አንድ ነው። ነገር ግን ከአካሉ ጋር በመታወቅ ምክንያት የአካሉን ለውጥ በራሱ ላይ ያደርገዋል (ያስተላልፈዋል)። በተመሳሳይ፣ መምጣትና መሄድ በእውነቱ የአካል ባሕርያት ናቸው፤ ነገር ግን ከአካሉ ጋር በመታወቅ ምክንያት እንደ የራሱ መምጣትና መሄድ ይቆጥራቸዋል። ስለዚህ፣ በእውነቱ ተኰስ ያለው ነፍስ በማንም ቦታ አይሄድም አይመጣምም፤ ከአካላት ጋር ባለው መታወቅ ምክንያት ብቻ መምጣትና መሄድ እንደሚከሰት ይታያል። አሁን ጥያቄው ይህ ነው፡ ይህ ከመጀመሪያ ጀምሮ ያለ መጀመሪያ ከመጣው የልደትና የሞት ዑደት ምክንያት ምንድን ነው? ከካርማ አንጻር፣ የመልካምና የክፉ ሥራዎች ፍሬ ለመቀበል ልደትና ሞት ይከሰታሉ፤ ከእውቀት አንጻር፣ ልደትና ሞት በማወቅ አለመቻል ምክንያት ይከሰታሉ፤ ከተገዛዘኝነት አንጻር ደግሞ ልደትና ሞት ከአምላክ መሸሽ ምክንያት ይከሰታሉ። ከእነዚህ ሦስቱ መካከል፣ ዋናው ምክንያት ይህ ነው፡ አምላክ ለነፍስ የሰጣትን ነፃነት በተሳሳተ መንገድ መጠቀም ምክንያት ልደትና ሞት እየተከሰተ ነው። አሁን፣ ያ ልደትና ሞት እንዴት ሊቆም ይችላል? የተሰጠውን ነፃነት በ