**2.30.** Ὦ Ἀρjοῦνα, ἔκγονε Βharata! Ὁ ἐνσωματωμένος οὗτος Ἀυτός (dehī) ὁ κατοικῶν ἐν πᾶσιν τοῖς σώμασιν ἀΐδιός ἐστι καὶ ἄφθαρτος. Διὰ τοῦτο οὐκ ὀφείλεις πενθεῖν ὑπὲρ οὐδεμιᾶς οὔσης ὄντος.
**Ἑρμηνεία:** «Ὁ Ἀυτὸς οὗτος, ἀΐδιος καὶ ἄφθαρτος, ἐν τοῖς σώμασι πάντων ὑπάρχει, ὦ Βharata» – ἐν τοῖς σώμασι πάντων τῶν ὄντων – ἀνθρώπων, θεῶν, ζῴων, πετεινῶν, ἐντόμων, ἑρπετῶν, καὶ πάντων τῶν ἑστηκότων καὶ κινουμένων κτισμάτων – οὗτος ὁ ἐνσωματωμένος Ἀυτὸς ἀΐδιός ἐστι καὶ ἄφθαρτος (avadhya), τουτέστιν ἀνώλεθρος.
Ὁ ὅρος «avadhya» διττὴν ἔχει σημασίαν: (1) Οὐ δεῖ αὐτὸν ἀποκτεῖναι, καὶ (2) Καθόλου οὐ δύναταί τις αὐτὸν ἀποκτεῖναι. Οἷον, βοῦς ἐστιν «avadhya» κατὰ τὴν ἔννοιαν ὅτι οὐδέποτε δεῖ αὐτὴν ἀποκτεῖναι ὑπὸ οὐδεμίαν περίστασιν, ἐπειδὴ μέγας ἐστὶν ἁμαρτία ἐν τῷ ἀποκτεῖναι βοῦν. Ἀλλὰ περὶ τοῦ ἐνσωματωμένου Ἀυτοῦ, οὐχὶ περὶ τοῦ «οὐ δεῖ αὐτὸν ἀποκτεῖναι» πρόκειται· μᾶλλον δὲ οὗτος ὁ Ἀυτὸς οὐδέποτε δύναται ἀπολοῦσθαι (ἀποκτανθῆναι) δι' οὐδεμιᾶς μεθόδου, καὶ οὐδεὶς δύναται τοῦτο ποιῆσαι – «Οὐδεὶς δύναται τὴν φθορὰν τοῦ ἀφθάρτου τούτου κατεργάσασθαι» (2.17).
«Διὰ τοῦτο οὐκ ὀφείλεις πενθεῖν ὑπὲρ οὐδεμιᾶς οὔσης ὄντος» – Ἕνεκα τούτου, οὐ δεῖ σε πενθεῖν ὑπὲρ οὐδενὸς ὄντος· διότι οὗτος ὁ Ἀυτὸς οὐδέποτε δύναται ἀπολοῦσθαι, καὶ τὸ φθαρτὸν σῶμα οὐδὲ πρὸς μίαν στιγμὴν μένει σταθερόν.
Ἐνταῦθα, ὁ πληθυντικὸς ἀριθμὸς ἐν τοῖς ῥήμασιν «ὑπὲρ πάντων τῶν ὄντων» βούλεται ἵνα μηδὲν ὂν παραλειφθῇ – τουτέστιν, οὐ δεῖ πενθεῖν ὑπὲρ οὐδενὸς ὄντος.
Τὸ σῶμα φθαρτόν ἐστιν δήπουθεν· διότι αὐτοῦ ἡ φύσις ἐστὶν ἵνα φθείρηται. Καθ' ἑκάστην στιγμὴν ἀπόλλυται. Ἀλλ' ἐκεῖνο ὅπερ ἐστὶν ἡ ἀΐδιος φύσις τοῦ ἀνθρώπου οὐδέποτε ἀπόλλυται. Ἐὰν αὕτη ἡ ἀλήθεια γνωσθῇ, τότε ὁ πένθος γίνεται ἀδύνατος.
**Ἰδιαίτερον Σημεῖον περὶ τοῦ Συμφραζομένου:**
Ἡ περικοπὴ ἀπὸ τοῦ ἑνδεκάτου ἔως τοῦ τριακοστοῦ στίχου ἐνταῦθα ἐστὶν ἰδίως διὰ τὴν διάκρισιν τούτων τῶν δύο: τοῦ Ἀυτοῦ καὶ τοῦ σώματος, τοῦ ἀϊδίου καὶ τοῦ μὴ ἀϊδίου, τοῦ ἀληθινοῦ καὶ τοῦ μὴ ἀληθινοῦ, τοῦ ἀφθάρτου καὶ τοῦ φθαρτοῦ – τουτέστιν, ἵνα αὐτοὺς ὡς κεχωρισμένους δηλώσῃ. Διότι, ἕως οὗ ἡ διάκρισις ὅτι «ὁ Ἀυτὸς ἐστὶν χωριστός» καὶ «τὸ σῶμα ἐστὶν χωριστόν» μὴ ἐγγένηται, οὐδεμία πνευματικὴ ὁδός – εἴτε Karmayoga, εἴτε Jñānayoga, εἴτε Bhaktiyoga – δύναται πρακτεύεσθαι. Οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν κτῆσιν τῶν τοιούτων βασιλειῶν ὡς ὁ οὐρανός, ἀναγκαία ἐστὶν ἡ κατανόησις τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ Ἀυτοῦ καὶ τοῦ σώματος. Διότι εἰ ὁ Ἀυτὸς μὴ ἦν χωριστὸς ἀπὸ τοῦ σώματος, τίς ἂν ἀπῄει εἰς τὸν οὐρανὸν μετὰ τὸν θάνατον τοῦ σώματος; Διὰ τοῦτο, πάντες οἱ θεϊκοὶ φιλόσοφοι, εἴτε ἀ-δυϊσταὶ εἴτε δυϊσταί, ἀνεξαρτήτως τῆς αἱρέσεως αὐτῶν, βεβαίως παραδέχονται τὴν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ ἐνσωματωμένου καὶ τοῦ σώματος. Ὁ Κύριος ἐνταῦθα βούλεται τοῦτο αὐτὸ τὸ διάστημα σαφηνίσαι.
Ἃ ὁ Κύριος ἐν τῇ περικοπῇ ταύτῃ ἀπεφήνατο ἐστὶν πρᾶγμα πείρας σχεδὸν πᾶσιν ἀνθρώποις. Οἷον, τὸ σῶμα μεταβάλλεται, ἀλλ' ὁ Ἀυτὸς οὔ. Εἰ οὗτος ὁ Ἀυτὸς ἔμελλε μεταβάλλεσθαι, τίς ἂν ἔγνω τὴν μεταβολὴν τοῦ σώματος; Ἦν παιδικότης, εἶτα ἦλθεν ἡ νεότης· ποτὲ μὲν νόσος ἦλθεν, ποτὲ δὲ ἀπῆλθεν – οὕτως αἱ καταστάσεις διατελοῦσιν μεταβαλλόμεναι, ἀλλ' ὁ Ἀυτὸς ὁ γινώσκων πάσας ταύτας τὰς καταστάσεις μένει ὁ αὐτός. Διὰ τοῦτο, ἐκεῖνο ὅπερ μεταβάλλεται καὶ ἐκεῖνο ὅπερ οὐ μεταβάλλεται οὐδέποτε δύνανται εἶναι ἕν. Πᾶς ἔχει τὴν ἄμεσον ταύτην πείραν. Ἕνεκα τούτου, ὁ Κύριος ἐν τῇ περικοπῇ ταύτῃ οὐ κέχρηται φιλοσοφικοῖς ὅροις ὡς Ἀυτὸς-Ἀνάυτὸς, Brahman-Jīva, Prakṛti-Puruṣa, ἄψυχον-ἔμψυχον, Māyā-Avidyā, κτλ. Αἰτία δέ ἐστιν ὅτι οἱ ἄνθρωποι τὰ φιλοσοφικὰ πράγματα παρεδέξαντο μόνον ἵνα μάθωσιν· ἐκεῖνα τὰ θέματα θεωροῦσιν ἁπλῶς ὡς μαθήματα προς μελέτην. Τούτου ἐνθυμούμενος, ὁ Κύριος ἐν τῇ περικοπῇ ταύτῃ, ἀντὶ τοῦ χρῆσθαι φιλοσοφικοῖς ὅροις, κέχρηται ῥήμασιν ὡς σῶμα-ἐνσωματωμένος Ἀυτός, μὴ ἀληθινόν-ἀληθινόν, φθαρτόν-ἄφθαρτον. Ὁ ὀρθῶς γινώσκων τὴν διαφορὰν μεταξὺ τούτων τῶν δύο οὐδέποτε δύναται ἔχειν καὶ τὴν ἐλαχίστην λύπην. Οἱ ἁπλῶς μανθάνοντες φιλοσοφικὰ δόγματα οὐκ ἔχουσι τὴν λύπην αὐτῶν ἀφαιρεθεῖσαν.
Μεγάλη ἐστὶν διαφορὰ μεταξὺ τῆς μελέτης τῶν ἓξ συστημάτων φιλοσοφίας καὶ τῆς ἄμεσης πείρας. Ἐν τῇ μελέτῃ, τὸ Brahman, ὁ Ἰσvara, ὁ Jīva, ἡ Prakṛti, καὶ ὁ κόσμος – πάντα ταῦτα γίνονται ἀντικείμενα γνώσεως· τουτέστιν, ὁ μαθητὴς ἐστιν ὁ γινώσκων, καὶ τὸ Brahman, ὁ Ἰσvara, κτλ., γίνονται ἀντικείμενα τῶν αἰσθήσεων καὶ τοῦ ἐντὸς ὀργάνου. Ὁ μαθητὴς ἐπιθυμεῖ πληροφορίαν αὔξειν, μάθησιν συσσωρεύειν. Ἀλλ' ὁ ζητητὴς ὁ ὢν mumukṣu (ὁ ἐπιθυμῶν τὴν ἀπελευθέρωσιν), jijñāsu (ἐξεταστής), ἢ θεραπευτὴς ἐπιθυμεῖ ἔχειν τὴν πείραν· τουτέστιν, ἀποτεμεῖν τὴν σύνδεσιν μετὰ τῆς Prakṛti καὶ τοῦ κόσμου, καὶ γνοὺς ἑαυτόν, νὰ ἐμπειρηθῇ τὴν ἑνότητα μετὰ τοῦ Brahman, νὰ καταφύγῃ πρὸς τὸν Ἰσvara.
**Σύνδεσμος:** Ἐν τῇ διανοίᾳ τοῦ Ἀρjοῦνα ἦν λύπη διὰ τὸν θάνατον τῶν συγγενῶν αὐτοῦ καὶ φόβος διὰ τὴν ἁμαρτίαν τοῦ φονεύειν τοὺς πρεσβυτέρους αὐτοῦ. Τουτέστιν, ἐνταῦθα ὑπῆρχεν λύπη ὅτι χωρισμὸς ἀπὸ τῶν συγγενῶν αὐτοῦ συνέβη καὶ ὅτι πάθοι ἂν λύπην ἐν τῇ ἀπουσίᾳ αὐτῶν, καὶ ὑπῆρχεν φόβος ὅτι διὰ τὴν ἁμαρτίαν, ἔμελλε νὰ πάθῃ τοὺς πόνους τῆς γεέννης, κτλ., ἐν τῇ μετὰ θάνατον ζωῇ. Διὰ τοῦτο, ἵνα ἀφαιρέσῃ τὴν λύπην τοῦ Ἀρjοῦνα, ὁ Κύριος ἐλάλησε τὴν περικοπὴν ἀπὸ τοῦ ἑνδεκάτου ἔως τοῦ τριακοστοῦ στίχου. Καὶ νῦν, ἵνα ἀφαιρέσῃ τὸν φόβον τοῦ Ἀρjοῦνα, ἄρχεται τῆς ἑπομένης περικοπῆς περὶ τοῦ καθήκοντος τοῦ πολεμιστοῦ.
★🔗
