Ο Μακαριώτατος Κύριος είπε: Ω Πάρθα! Όταν ένας άνθρωπος απορρίπτει εντελώς όλες τις επιθυμίες που βρίσκονται στο νου και ικανοποιείται στον Εαυτό από τον Εαυτό, τότε λέγεται ότι είναι σταθερής σοφίας.

Ὁ μακάριος Κύριος εἶπεν: Ὦ υἱὲ τῆς Πρίθᾱς, ὅταν ὁ ζητητὴς ἀποβάλῃ παντελῶς πάσας τὰς ἐπιθυμίας, αἵτινες ἀναδύονται ἐν τῷ νῷ, καὶ μένῃ εὐαρεστημένος ἐν τῷ Ἀτμαν μόνον διὰ τοῦ Ἀτμαν, τότε λέγεται εἶναι ἀνὴρ σταθεράς σοφίας. Ἑρμηνεία: [Τοῦτο ἐστιν ἓν εἶδος τῆς Γκίτα: ἡ τελειότης τοῦ ζητητοῦ περιγράφεται διὰ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ (Κάρμα Γιόγκα, Μπάκτι Γιόγκα, κτλ.) δι’ ἧς αὐτὴν ἐπιτυγχάνει. Οἷον, ἐν τῇ Μπάκτι Γιόγκα, ὁ ζητητὴς λατρεύει διὰ ἀποκλειστικῆς εὐσεβείας, ἐπειδὴ οὐδέν ἐστιν ἔξω τοῦ Κυρίου (12.6)· οὕτως, ἐν τῇ τετελειωμένῃ καταστάσει, γίνεται ἐλεύθερος ἀπὸ πάσης μίσους πρὸς τὰ ὄντα (12.13). Ἐν τῇ Γνᾶνα Γιόγκα, ὁ ζητητὴς βλέπει ἑαυτὸν ὡς παντελῶς ἀπροσάρτητον καὶ ἀμέτοχον τῶν γουνῶν (14.19)· οὕτως, ἐν τῇ τετελειωμένῃ καταστάσει, ὑπερβαίνει παντελῶς πάντας τοὺς γούνας (14.22-25). Ὁμοίως, ἐν τῇ Κάρμα Γιόγκα, ἡ ἀπόρριψις τῆς ἐπιθυμίας λέγεται ὡς τὸ κύριον θέμα· διὰ τοῦτο, ἐν τῇ τετελειωμένῃ καταστάσει, ἀποβάλλει πάσας τὰς ἐπιθυμίας – τοῦτο ἐξηγεῖται ἐν τῷδε τῷ στίχῳ]. Τὸ νόημα τῶν λέξεων «πρατζαχᾱτι γαδᾱ κᾱμᾱν σαρβᾱν πᾱρθα μανογατᾱν» τοῦτό ἐστιν: Ἡ ἐπιθυμία οὔτε ἐν τῷ Ἀτμαν κατοικεῖ οὔτε μὴν ἐν τῷ νῷ. Ἡ ἐπιθυμία ἐστίν τι ἐρχόμενον καὶ ἀπιόν, ἐν ᾧ ὁ Ἀτμάν ἐστιν ἀεὶ ὁ αὐτός· πῶς οὖν δύναται ἡ ἐπιθυμία εἶναι ἐν τῷ Ἀτμαν; Ὁ νοῦς ἐστιν ὄργανον, καὶ ἡ ἐπιθυμία οὐδ’ ἐκεῖ μόνιμος κατοικεῖ· μᾶλλον, ἀναδύεται ἐν τῷ νῷ – «μανογατᾱν». Πῶς οὖν δύναται ἡ ἐπιθυμία εἶναι ἐν τῷ νῷ; Ἀλλὰ διὰ τὴν ταύτησιν πρὸς τὸ σῶμα, τὰς αἰσθήσεις, τὸν νοῦν καὶ τὸν διάννοιαν, ὁ ἄνθρωπος νομίζει τὰς ἐπιθυμίας τὰς ἀναδυομένας ἐν τῷ νῷ ὡς ἰδίας αὐτοῦ. Τὸ πρόθεμα «πρα» μετὰ τοῦ ῥήματος «τζαχᾱτι» δηλοῖ ὅτι ὁ ζητητὴς ἀποβάλλει τὰς ἐπιθυμίας παντελῶς· οὐδὲ ἴχνος τι ἐλαχίστου ἐπιθυμίας μένει. Οὐδείς ποτε ἀποβάλλει τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, οὐδὲ ἀποβάλλει ἐκεῖνο ὃ οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς ἑαυτόν. Ἡ ἀπόρριψις ἀνήκει μόνον ἐπὶ τοῦ μὴ ὄντος ἰδίου, ἀλλὰ λαμβανομένου κατὰ ἄγνοιαν ὡς ἰδίου. Ὁμοίως, ἡ ἐπιθυμία οὐκ ἔστιν ἐν τῷ Ἀτμαν, ἀλλὰ ἐλήφθη ὡς οὖσα ἐν τῷ Ἀτμαν. Ἡ ἀπόρριψις ταύτης τῆς πλανωμένης ἐννοίας ἐστὶν ὃ δηλοῦται ἐνταῦθα διὰ τῆς λέξεως «πρατζαχᾱτι». Ἐνταῦθα, ἡ λέξις «κᾱμᾱν» ἐστιν ἐν πληθυντικῷ, ὥστε ἡ λέξις «σαρβᾱν» περιέχεται ἐν αὐτῇ. Ἀλλ’ ὁ σκοπὸς τῆς χρήσεως τῆς λέξεως «σαρβᾱν» ἐστὶν νὰ δηλώσῃ ὅτι οὐδεμία ἐπιθυμία ὁπωσοῦν μένει, καὶ οὐδὲ μόριόν τι ἐπιθυμίας λείπεται. «Ἀτμανιεβατμανᾱ τυστᾱχ» – ὅταν ἀποβάλῃ πάσας τὰς ἐπιθυμίας καὶ μένῃ εὐαρεστημένος ἐν τῷ Ἀτμαν μόνον διὰ τοῦ Ἀτμαν, τουτέστιν ὑπάρχει φυσική, ἔμφυτος εὐαρέστησις ἐν αὐτῷ τῷ Ἀτμαν. Ἡ εὐαρέστησις ἐστιν διττή – ἡ μὲν εὐαρέστησίς ἐστιν ποιότης, ἡ δὲ εὐαρέστησίς ἐστιν αὐτὴ ἡ φύσις. Ἡ ἀπουσία παντὸς εἴδους ἐπιθυμίας ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ὄντι ἐστὶν εὐαρέστησις ὡς ποιότης· καὶ ἡ παντελὴς ἀπουσία δυσαρεστήσεως ἐν τῷ Ἀτμαν ἐστὶν εὐαρέστησις ὡς φύσις. Αὕτη ἡ εὐαρέστησις, ἡ τοῦ Ἀτμαν φύσις οὖσα, ὑπάρχει αὐτοφυῶς καὶ ἀεί. Διὰ ταύτης, οὐδεμία ἄσκησις ἢ νόησις ἀπαιτεῖται. Ἐν ταύτῃ τῇ εὐαρεστήσει τῆς ἑαυτοῦ φύσεως, ἡ σοφία (βούδδι) γίνεται σταθερὴ καθ’ ἑαυτήν. «Σθιταπρατζνᾱς ταδοτσυατε» – Καὶ ὅτε κατὰ πλάνην ἐνομίζετο τὰς ἀτελεύτητας, πολυκλάδους ἐπιθυμίας εἶναι ἐν ἑαυτῷ, τῇ ἀληθείᾳ αἱ ἐπιθυμίαι οὐκ ἦσαν ἐν τῷ Ἀτμαν, καὶ ἦν μὲν ἀνὴρ σταθεράς σοφίας. Ἀλλὰ τότε, διὰ τὸ νομίζειν τὰς ἐπιθυμίας ὡς ἰδίας, ὁ διάννοια οὐκ ἦν σταθερός, ὥστε οὐκ ἐλέγετο ἀνὴρ σταθεράς σοφίας, τουτέστιν οὐκ ἐπεῖρα τὴν ἑαυτοῦ κατάστασιν σταθεράς σοφίας. Νυνὶ δὲ, ἀποβαλὼν πάσας τὰς ἐπιθυμίας ἀφ’ ἑαυτοῦ – τουτέστιν ἀφελὼν ταύτην τὴν πλανωμένην ἔννοιαν – τότε λέγεται εἶναι ἀνὴρ σταθεράς σοφίας, τουτέστιν ἐπιπεῖρα τῆς ἑαυτοῦ καταστάσεως σταθεράς σοφίας. Ὁ ζητητὴς πονεῖ ἵνα ποιήσῃ τὸν διάννοιαν σταθερόν. Ἀλλ’ ὅταν αἱ ἐπιθυμίαι παντελῶς ἀποβληθῶσιν, οὐ χρείαν ἔχει ποιεῖν τὸν διάννοιαν σταθερόν· γίνεται σταθερὸς αὐτοφυῶς καὶ φυσικῶς. Ἐν τῇ Κάρμα Γιόγκα, ὁ ζητητὴς ἔχει μείζονα σχέσιν πρὸς τὰς πράξεις. Δι’ αὐτοῦ, αἱ πράξεις εἰσὶ καὶ τὰ μέσα πρὸς ἐπίτευξιν τῆς Γιόγκα – «Τῷ σοφῷ ἐπιθυμοῦντι ἀναβῆναι εἰς τὴν Γιόγκα, ἡ πράξις λέγεται εἶναι τὸ μέσον» (Γκίτα 6.3). Διὰ τοῦτο, ἡ σχέσις τοῦ Κάρμα Γιόγγι πρὸς τὰς πράξεις μένει καὶ ἐν τῇ καταστάσει τοῦ ζητητοῦ καὶ ἐν τῇ καταστάσει τοῦ τετελειωμένου. Ἐν τῇ καταστάσει τοῦ τετελειωμένου, ὁ Κάρμα Γιόγγι πράττει τὰς πράξεις κατὰ θείαν διάταξιν, αἵτινες γίνονται παραδείγματα δι’ ἄλλους (Γκίτα 3.21). Αὐτὸ τοῦτο τὸ σημεῖον ὁ Κύριος εἶπεν ἐν τῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ: ὁ Κάρμα Γιόγγι βλέπει ἀπραξίαν ἐν πράξει καὶ πράξιν ἐν ἀπραξίᾳ – «Ὁ βλέπων ἀπραξίαν ἐν πράξει καὶ πράξιν ἐν ἀπραξίᾳ» (4.18). Ἐν τῷ πεντηκοστῷ τρίτῳ στίχῳ, ὁ Κύριος εἶπε δύο πλευρὰς τοῦ διαννοίας ἐν τῇ ἐπιτεύξει τῆς Γιόγκα: ὁ διάννοια ὀφείλει εἶναι ἀσάλευτος ἐν τῇ ἀποχῇ ἀπὸ τοῦ κόσμου καὶ ἀμετακίνητος ἐν τῇ ἑδράσει ἐπὶ τοῦ ὑψίστου Ἀτμαν – διὰ τοῦ «ἀσάλευτος», ἡ ἀπόχη ἀπὸ τοῦ κόσμου δηλοῦται, καὶ διὰ τοῦ «ἀμετακίνητος», ἡ ἑδρασις ἐν τῷ ὑψίστῳ Ἀτμαν δηλοῦται. Λαμβάνων ταύτας τὰς δύο πλευράς, λέγεται ἐνταῦθα διὰ τῶν λέξεων «γαδᾱ» καὶ «ταδᾱ» ὅτι ὅταν ὁ ζητητὴς γένηται παντελῶς ἐλεύθερος ἀπὸ ἐπιθυμιῶν καὶ μένῃ εὐαρεστημένος ἐν τῇ ἑαυτοῦ φύσει μόνον, τότε λέγεται εἶναι ἀνὴρ σταθεράς σοφίας. Τὸ νόημα ἐστὶν ὅτι ἕως οὗ ἴχνος ἐπιθυμίας μένει, καλεῖται ζητητής, καὶ ὅταν αἱ ἐπιθυμίαι παντελῶς ἀπόντες εἰσίν, καλεῖται τετελειωμένος. Ἡ περιγραφὴ τούτων τῶν δύο πλευρῶν δίδοται ὑπὸ τοῦ Κυρίου μέχρι τέλους τοῦδε τοῦ κεφαλαίου· οἷον – ἐνταῦθα, διὰ τῶν λέξεων «πρατζαχᾱτι γαδᾱ κᾱμᾱν σαρβᾱν», ἡ ἀπόχη ἀπὸ τοῦ κόσμου δηλοῦται, καὶ ἔπειτα διὰ τῶν λέξεων «ἀτμανιεβατμανᾱ τυστᾱχ», ἡ ἑδρασις ἐν τῷ ὑψίστῳ Ἀτμαν δηλοῦται. Ἐν τῷ πρώτῳ μέρει τοῦ πεντηκοστοῦ ἕκτου στίχου (ἐν τρισὶ κώλοις), ἡ ἀπόχη ἀπὸ τοῦ κόσμου δηλοῦται, καὶ διὰ τῶν λέξεων «σθιταδῑρ μουνιχ», ἡ ἑδρασις ἐν τῷ ὑψίστῳ Ἀτμαν δηλοῦται. Ἐν τοῖς πεντηκοστοῖς ἑβδόμῳ καὶ ὀγδόῳ στίχοις, πρῶτον ἡ ἀπόχη ἀπὸ τοῦ κόσμου δηλοῦται, καὶ ἔπειτα διὰ τῶν λέξεων «τασυα πρατζνᾱ πρατιστθιτᾱ», ἡ ἑδρασις ἐν τῷ ὑψίστῳ Ἀτμαν δηλοῦται. Ἐν τῷ πρώτῳ μέρει τοῦ πεντηκοστοῦ ἐνάτου στίχου, ἡ ἀπόχη ἀπὸ τοῦ κόσμου δηλοῦται, καὶ διὰ τῶν λέξεων «παρᾱμ δριστβᾱ», ἡ ἑδρασις ἐν τῷ ὑψίστῳ Ἀτμαν δηλοῦται. Ἀπὸ τοῦ ἑξηκοστοῦ στίχου μέχρι τοῦ ἑξηκοστοῦ πρώτου στίχου, πρῶτον ἡ ἀπόχη ἀπὸ τοῦ κόσμου δηλοῦται, καὶ ἔπειτα διὰ τῶν λέξεων «γουκτᾱ ἀσῑτα ματπαρᾱχ» κτλ., ἡ ἑδρασις ἐν τῷ ὑψίστῳ Ἀτμαν δηλοῦται. Ἀπὸ τοῦ ἑξηκοστοῦ δευτέρου στίχου μέχρι τοῦ ἑξηκοστοῦ πέμπτου στίχου, πρῶτον ἡ ἀπόχη ἀπὸ τοῦ κόσμου δηλοῦται, καὶ ἔπειτα διὰ τῶν λέξεων «βούδδιχ παρυαβατιστθατε», ἡ ἑδρασις ἐν τῷ ὑψίστῳ Ἀτμαν δηλοῦται. Ἀπὸ τοῦ ἑξηκοστοῦ ἕκτου στίχου μέχρι τοῦ ἑξηκοστοῦ ὀγδόου στίχου, πρῶτον ἡ ἀπόχη ἀπὸ τοῦ κόσμου δηλοῦται, καὶ ἔπειτα διὰ τῶν λέξεων «τασυα πρατζνᾱ πρατιστθιτᾱ», ἡ ἑδρασις ἐν τῷ ὑψίστῳ Ἀτμαν δηλοῦται. Ἐν τῷ ἑξηκοστῷ ἐνάτῳ στίχῳ, διὰ τῶν λέξεων «γᾱ νισᾱ σαρβαβούτᾱνᾱμ» καὶ «γιασυᾱμ τζᾱγαρτι βούτᾱνι», ἡ ἀπόχη ἀπὸ τοῦ κόσμου δηλοῦται, καὶ διὰ τῶν λέξεων «τασυᾱμ τζᾱγαρτι σᾱμγιμῑ» καὶ «σᾱ νισᾱ πασυατο μουνεχ», ἡ ἑδρασις ἐν τῷ ὑψίστῳ Ἀτμαν δηλοῦται. Ἐν τοῖς ἑβδομηκοστῷ καὶ ἑβδομηκοστῷ πρώτῳ στίχοις, πρῶτον ἡ ἀπόχη ἀπὸ τοῦ κόσμου δηλοῦται, καὶ ἔπειτα διὰ τῶν λέξεων «σα σᾱντιμ αδῑγατσχᾱτι», ἡ ἑδρασις ἐν τῷ ὑψίστῳ Ἀτμαν δηλοῦται. Ἐν τῷ ἑβδομηκοστῷ δευτέρῳ στίχῳ, διὰ τῶν λέξεων «ναινᾱμ πραπυα βιμουχᾱτι», ἡ ἀπόχη ἀπὸ τοῦ κόσμου δηλοῦται, καὶ διὰ τῶν λέξεων «μπραχμανιρβᾱνᾱμ ῥτσχᾱτι» κτλ., ἡ ἑδρασις ἐν τῷ ὑψίστῳ Ἀτμαν δηλοῦται. Σύνδεσις: Νῦν, ἐν τοῖς δύο ἑπομένοις στίχοις, ἡ ἀπόκρισις εἰς τὸ δεύτερον ἐρώτημα – πῶς ὁ ἀνὴρ σταθεράς σοφίας λαλεῖ – δίδοται.