**ព្រះពុទ្ធដីកា គីតា ជំពូកទី២ ខទី៥៥**
**ព្រះអាទិត្យព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ បុត្រព្រឹទ្ធា នៅពេលដែលអ្នកស្វែងរកបានលះបង់នូវរាល់ការស្រេកឃ្លានទាំងឡាយដែលកើតឡើងក្នុងចិត្ត ហើយស្ថិតក្នុងសេចក្តីសោមនស្សនៅក្នុងខ្លួនប្រាណដោយខ្លួនប្រាណផ្ទាល់ នោះគេហៅថា ជាបុគ្គលមានប្រាជ្ញាឋិតថេរ។**
**ព្រះពុទ្ធដីកា៖** [នេះជាស្ទីលរបស់គីតា៖ ភាពបរិបូណ៌របស់អ្នកស្វែងរកត្រូវបានពិពណ៌នាតាមផ្លូវ (កម្មយោគ ភក្តិយោគ ជាដើម) ដែលគេទទួលបានវា។ ឧទាហរណ៍ ក្នុងភក្តិយោគ អ្នកស្វែងរកគោរពបូជាតាមរយៈសទ្ធាចិត្តពិសេស ដោយគ្មានអ្វីក្រៅពីព្រះអាទិទេព (១២.៦) ហើយនៅក្នុងស្ថានភាពបរិបូណ៌ គេក្លាយជាអ្នកគ្មានស្អប់ខពួកសត្វទាំងឡាយ (១២.១៣)។ ក្នុងញ្ញានយោគ អ្នកស្វែងរកឃើញខ្លួនឯងថាគ្មានភាពជាប់ជំពាក់ និងដាច់ស្រយាលពីគុណទាំងបី (១៤.១៩) ហើយនៅក្នុងស្ថានភាពបរិបូណ៌ គេឆ្លងផុតពីគុណទាំងអស់ទាំងស្រុង (១៤.២២-២៥)។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ ក្នុងកម្មយោគ ការលះបង់នូវការស្រេកឃ្លានត្រូវបានចែងថាជាប្រធានបទសំខាន់ ហើយនៅក្នុងស្ថានភាពបរិបូណ៌ គេលះបង់នូវរាល់ការស្រេកឃ្លានទាំងអស់ — រឿងនេះត្រូវបានពន្យល់នៅក្នុងខនេះ]។
អត្ថន័យនៃពាក្យ **'ប្រជហាតិ យទា កាមាន សវ្វាន បាថ មនោគតាន'** គឺ៖ ការស្រេកឃ្លានមិនស្ថិតនៅក្នុងខ្លួនប្រាណ ឬសូម្បីតែក្នុងចិត្តឡើយ។ ការស្រេកឃ្លានគឺជាអ្វីដែលមក ហើយទៅ ខណៈដែលខ្លួនប្រាណគឺថេរជានិច្ច ដូច្នេះការស្រេកឃ្លានអាចស្ថិតនៅក្នុងខ្លួនប្រាណយ៉ាងដូចម្តេច? ចិត្តគឺជាឧបករណ៍ ហើយការស្រេកឃ្លានក៏មិនស្ថិតនៅទីនោះជាអចិន្ត្រៃយ៍ដែរ ផ្ទុយទៅវិញ វាកើតឡើងនៅក្នុងចិត្ត — **'មនោគតាន'**។ ដូច្នេះ ការស្រេកឃ្លានអាចស្ថិតនៅក្នុងចិត្តយ៉ាងដូចម្តេច? ទោះជាយ៉ាងណា ដោយសារការភ្នាក់ងារថាជារូបកាយ ឥន្រ្ទិយ ចិត្ត និងបញ្ញា មនុស្សម្នាក់ចាត់ទុកការស្រេកឃ្លានដែលកើតឡើងក្នុងចិត្តថាជារបស់ខ្លួន។
បុព្វបទ **'ប្រ'** ជាមួយនឹងកិរិយាសព្ទ **'ជហាតិ'** បង្ហាញថា អ្នកស្វែងរកលះបង់នូវការស្រេកឃ្លានទាំងស្រុង សូម្បីតែស្លាកស្នាមតូចបំផុតនៃការស្រេកឃ្លានណាមួយក៏មិននៅសេសសល់ដែរ។
មនុស្សម្នាក់មិនដែលលះបង់សភាពធម្មជាតិរបស់ខ្លួនឡើយ ហើយក៏មិនលះបង់អ្វីដែលគ្មានទំនាក់ទំនងអ្វីជាមួយខ្លួនផ្ទាល់ដែរ។ ការលះបង់អនុវត្តតែលើអ្វីដែលមិនមែនជារបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែត្រូវបានទទួលយកដោយខុសថាជារបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ ការស្រេកឃ្លានមិនស្ថិតនៅក្នុងខ្លួនប្រាណ ប៉ុន្តែត្រូវបានទទួលយកថាស្ថិតនៅក្នុងខ្លួនប្រាណ។ ការលះបង់នូវគំនិតខុសឆ្គងនេះហើយ ដែលត្រូវបានបង្ហាញនៅទីនេះដោយពាក្យ **'ប្រជហាតិ'**។
នៅទីនេះ ពាក្យ **'កាមាន'** គឺនៅក្នុងរូបពហុវចនៈ ដូច្នេះពាក្យ **'សវ្វាន'** ត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងនោះ។ ទោះជាយ៉ាងណា គោលបំណងនៃការប្រើពាក្យ **'សវ្វាន'** គឺដើម្បីបង្ហាញថា គ្មានការស្រេកឃ្លានណាមួយនៅសល់ឡើយ ហើយសូម្បីតែបំណែកតូចបំផុតនៃការស្រេកឃ្លានណាមួយក៏មិននៅសេសសល់ដែរ។
**'អាត្មន្យេវាត្មនា តុឞ្ឋៈ'** — នៅពេលដែលគេលះបង់នូវរាល់ការស្រេកឃ្លានទាំងអស់ ហើយស្ថិតក្នុងសេចក្តីសោមនស្សនៅក្នុងខ្លួនប្រាណដោយខ្លួនប្រាណផ្ទាល់ មានន័យថា មានសេចក្តីសោមនស្សដែលជាធម្មជាតិ ជាផ្នែកដើមនៅក្នុងខ្លួនប្រាណផ្ទាល់។
សេចក្តីសោមនស្សមានពីរប្រភេទ — សេចក្តីសោមនស្សមួយគឺជាគុណធម៌ ហើយសេចក្តីសោមនស្សមួយទៀតគឺជាសភាពធម្មជាតិរបស់ខ្លួន។ ការគ្មានបំណងប្រភេទណាមួយនៅក្នុងខ្លួនពិតគឺជាសេចក្តីសោមនស្សជាគុណធម៌ ហើយការគ្មានភាពមិនសោមនស្សយ៉ាងពិតប្រាកដនៅក្នុងខ្លួនប្រាណគឺជាសេចក្តីសោមនស្សជាសភាពធម្មជាតិ។ សេចក្តីសោមនស្សនេះ ដែលជាសភាពធម្មជាតិរបស់ខ្លួនប្រាណ មានដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងជាអចិន្ត្រៃយ៍។ ចំពោះរឿងនេះ គ្មានការអនុវត្ត ឬគំនិតណាមួយត្រូវការឡើយ។ នៅក្នុងសេចក្តីសោមនស្សនៃសភាពធម្មជាតិនេះ ប្រាជ្ញា (ពុទ្ធិ) ក្លាយជាឋិតថេរដោយខ្លួនឯង។
**'ស្ថិតប្រាញ្ញ តទោច្យតេ'** — សូម្បីតែនៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់យល់ខុសថាការស្រេកឃ្លានដែលគ្មានទីបញ្ចប់ និងមានសាខាជាច្រើនស្ថិតនៅក្នុងខ្លួនឯង តាមការពិត ការស្រេកឃ្លានមិនស្ថិតនៅក្នុងខ្លួនប្រាណឡើយ ហើយគេពិតជាជាបុគ្គលមានប្រាជ្ញាឋិតថេរ។ ប៉ុន្តែនៅពេលនោះ ដោយសារការចាត់ទុកការស្រេកឃ្លានថាជារបស់ខ្លួន បញ្ញាមិនបានឋិតថេរ ដូច្នេះគេមិនត្រូវបានគេហៅថាជាបុគ្គលមានប្រាជ្ញាឋិតថេរនោះទេ មានន័យថា គេមិនបានជួបប្រទះនូវស្ថានភាពឋិតថេរនៃប្រាជ្ញារបស់ខ្លួនផ្ទាល់។ ឥឡូវនេះ បានលះបង់នូវរាល់ការស្រេកឃ្លានចេញពីខ្លួនឯង — គឺបានយកគំនិតខុសឆ្គងនេះចេញ — គេត្រូវបានគេហៅថាជាបុគ្គលមានប្រាជ្ញាឋិតថេរ មានន័យថា គេជួបប្រទះនូវស្ថានភាពឋិតថេរនៃប្រាជ្ញារបស់ខ្លួនផ្ទាល់។
អ្នកស្វែងរកខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីធ្វើឲ្យបញ្ញាឋិតថេរ។ ទោះជាយ៉ាងណា នៅពេលដែលការស្រេកឃ្លានត្រូវបានលះបង់ទាំងស្រុង គេមិនត្រូវការធ្វើឲ្យបញ្ញាឋិតថេរឡើយ វាក្លាយជាឋិតថេរដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងជាធម្មជាតិ។
ក្នុងកម្មយោគ អ្នកស្វែងរកមានទំនាក់ទំនងច្រើនជាមួយនឹងសកម្មភាព។ ចំពោះគេ សកម្មភាពក៏ជាមធ្យោបាយក្នុងការទទួលបានយោគដែរ — **'ចំពោះឥសីដែលមានបំណងឡើងទៅកាន់យោគ សកម្មភាពត្រូវបានគេនិយាយថាជាមធ្យោបាយ'** (គីតា ៦.៣)។ ដូច្នេះ ទំនាក់ទំនងរបស់កម្មយោគីជាមួយសកម្មភាពនៅតែមានទាំងក្នុងដំណាក់កាលអ្នកស្វែងរក និងក្នុងដំណាក់កាលបរិបូណ៌។ ក្នុងដំណាក់កាលបរិបូណ៌ កម្មយោគីអនុវត្តសកម្មភាពតាមបទបញ្ជាពិសិដ្ឋ ដែលក្លាយជាគំរូសម្រាប់អ្នកដទៃ (គីតា ៣.២១)។ ចំណុចនេះហើយដែលព្រះអាទិត្យព្រះអង្គបានត្រាស់នៅក្នុងជំពូកទីបួន៖ កម្មយោគីឃើញអកម្មនៅក្នុងកម្ម និងកម្មនៅក្នុងអកម្ម — **'អ្នកដែលឃើញអកម្មនៅក្នុងកម្ម និងកម្មនៅក្នុងអកម្ម'** (៤.១៨)។
នៅក្នុងខទី៥៣ ព្រះអាទិត្យព្រះអង្គបានត្រាស់អំពីចំណុចពីរនៃបញ្ញាក្នុងការទទួលបានយោគ៖ បញ្ញាគួរតែមិនញាប់ញ័រក្នុងការដកខ្លួនចេញពីលោក និងមិនអាចរញ្ជួយបានក្នុងការប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងខ្លួនប្រាណដ៏ឧត្តម — ដោយពាក្យ **'មិនញាប់ញ័រ'** បង្ហាញពីការលះបង់លោក ហើយដោយពាក្យ **'មិនអាចរញ្ជួយបាន'** បង្ហាញពីការប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងខ្លួនប្រាណដ៏ឧត្តម។ ដោយយកចំណុចទាំងពីរនោះ វាត្រូវបានគេនិយាយនៅទីនេះដោយពាក្យ **'យទា'** និង **'តទា'** ថា នៅពេលដែលអ្នកស្វែងរកក្លាយជាអ្នករួចផុតពីការស្រេកឃ្លានទាំងស្រុង ហើយស្ថិតនៅក្នុងសេចក្តីសោមនស្សនៅក្នុងសភាពធម្មជាតិរបស់ខ្លួនផ្ទាល់ នោះគេត្រូវបានគេហៅថាជាបុគ្គលមានប្រាជ្ញាឋិតថេរ។ អត្ថន័យគឺថា បើសិនជាស្លាកស្នាមនៃការស្រេកឃ្លាននៅសេសសល់ គេត្រូវបានគេហៅថាជាអ្នកស្វែងរក ហើយនៅពេលដែលការស្រេកឃ្លានអស់ទាំងស្រុង គេត្រូវបានគេហៅថាបរិបូណ៌។ ការពិពណ៌នាអំពីចំណុចទាំងពីរនេះត្រូវបានព្រះអាទិត្យព្រះអង្គប្រទានរហូតដល់ចប់ជំពូកនេះ ឧទាហរណ៍ — នៅទីនេះ ដោយពាក្យ **'ប្រជហាតិ យទា កាមាន សវ្វាន'** បង្ហាញពីការលះបង់លោក ហើយបន្ទាប់មកដោយពាក្យ **'អាត្មន្យេវាត្មនា តុឞ្ឋៈ'** បង្ហាញពីការប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងខ្លួនប្រាណដ៏ឧត្តម។
នៅក្នុងផ្នែកដំបូងនៃខទី៥៦ (ក្នុងបីចតុរស្ស) បង្ហាញពីការលះបង់លោក ហើយដោយពាក្យ **'ស្ថិតធីរ មុនិៈ'** បង្ហាញពីការប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងខ្លួនប្រាណដ៏ឧត្តម។ នៅក្នុងខទី៥៧ និងទី៥៨ ដំបូងបង្ហាញពីការលះបង់លោក បន្ទាប់មកដោយពាក្យ **'តស្យ ប្រាញ្ញា ប្រតិដ្ឋិតា'** បង្ហាញពីការប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងខ្លួនប្រាណដ៏ឧត្តម។ នៅក្នុងផ្នែកដំបូងនៃខទី៥៩ បង្ហាញពីការលះបង់លោក ហើយដោយពាក្យ **'បរំ ទ្ឫឞ្វា'** បង្ហាញពីការប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងខ្លួនប្រាណដ៏ឧត្តម។ ចាប់ពីខទី៦០ ដល់ទី៦១ ដំបូងបង្ហាញពីការលះបង់លោក បន្ទាប់មកដោយពាក្យ **'យុក្ត អាសីត មត្បរៈ'** ជាដើម បង្ហាញពីការប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងខ្លួនប្រាណដ៏ឧត្តម។ ចាប់ពីខទី៦២ ដល់ទី៦៥ ដំបូងបង្ហាញពីការលះបង់លោក បន្ទាប់មកដោយពាក្យ **'ពុទ្ធិៈ បរយវតិដ្ឋតេ'** បង្ហាញពីការប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងខ្លួនប្រាណដ៏ឧត្តម។ ចាប់ពីខទី៦៦ ដល់ទី៦៨ ដំបូងបង្ហាញពីការលះបង់លោក បន្ទាប់មកដោយពាក្យ **'តស្យ ប្រាញ្ញា ប្រតិដ្ឋិតា'** បង្ហាញពីការប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងខ្លួនប្រាណដ៏ឧត្តម។ នៅក្នុងខទី៦៩ ដោយពាក្យ **'យា និឞា សវ្វភូតានំ'** និង **'យស្យំ ជាគរតិ ភូតានិ'** បង្ហាញពីការលះបង់លោក ហើយដោយពាក្យ **'តស្យំ ជាគរតិ សំយមី'** និង **'សា និឞា បឞ្យតោ មុនេៈ'** បង្ហាញពីការប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងខ្លួនប្រាណដ៏ឧត្តម។ នៅក្នុងខទី៧០ និងទី៧១ ដំបូងបង្ហាញពីការលះបង់លោក បន្ទាប់មកដោយពាក្យ **'ស សាន្តិំ អធិគច្ឆតិ'** បង្ហាញពីការប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងខ្លួនប្រាណដ៏ឧត្តម។ នៅក្នុងខទី៧២ ដោយពាក្យ **'នោយនំ ប្រាប្យ វិមុហ្យតិ'** បង្ហាញពីការលះបង់លោក ហើយដោយពាក្យ **'ព
★🔗
