2.67. Διότι όταν ο νους ακολουθήσει ακόμη κι αν μία μόνο περιπλανώμενη αίσθηση, αυτός ο νους, όπως ο άνεμος, παρασύρει τη σοφία του ανθρώπου, όπως μια βάρκα παρασύρεται στα νερά.
Ερμηνεία: Αυτή η ανθρώπινη γέννηση επιτυγχάνεται αποκλειστικά για την επίγνωση του Θεού. Επομένως, η σταθερή αποφασιστικότητα του ατόμου πρέπει να είναι: «Πρέπει να φθάσω μόνο στον Θεό, ό,τι κι αν συμβεί». Όταν ο στόχος είναι σταθερός, η σημασία των απολαύσεων ξεθωριάζει από το εγώ του αναζητητή. Με την εξαφάνιση αυτής της σημασίας, η αποφασιστική διάνοια (vyavasāyātmikā buddhi) γίνεται σταθερή. Αλλά μέχρι να σταθεροποιηθεί αυτή η αποφασιστική διάνοια, ποια είναι η κατάστασή της; Αυτό περιγράφεται εδώ.
Όταν ένας αναζητητής εμπλέκεται στο πεδίο της δράσης, αντικείμενα για τις αισθήσεις αναπόφευκτα εμφανίζονται μπροστά του. Ανάμεσα σε αυτά, οποιαδήποτε αίσθηση αναπτύξει προσκόλληση στο αντικείμενό της, αυτή η αίσθηση κάνει το νου να γίνει οπαδός της, τραβά τον νου μαζί της. Κατά συνέπεια, ο νους αρχίζει να απολαμβάνει την ευχαρίστηση αυτού του αντικειμένου, δηλαδή μια αίσθηση ευχαρίστησης, μια επιθυμία για απόλαυση γεννιέται στο νου· ο νους χρωματίζεται από αυτό το αντικείμενο, η σημασία του καθιερώνεται. Για παράδειγμα, ενώ τρώει, αν γευθεί μια συγκεκριμένη γεύση, η αίσθηση της γεύσης προσκολλάται σε αυτή. Μόλις προσκολληθεί, η αίσθηση της γεύσης τραβά τον νου μαζί της, και ο νους ευχαριστιέται και απολαμβάνει αυτή τη γεύση.
Όταν η σημασία ενός αντικειμένου καθιερωθεί στο νου, αυτός ο ίδιος ο νους παρασύρει τη σοφία του αναζητητή, δηλαδή, αντί για συνείδηση του καθήκοντος, γεννιέται στο αναζητητή επιθυμία για απόλαυση. Λόγω αυτής της επιθυμίας για απόλαυση, η αποφασιστική διάνοια — «Πρέπει να φθάσω μόνο στον Θεό» — δεν παραμένει στο αναζητητή. Ενώ η ανάλυση αυτού απαιτεί χρόνο, η διάνοια παρασύρεται ακαριαία· δηλαδή, τη στιγμή που μια αίσθηση κάνει το νου οπαδό της, γεννιέται στο νου επιθυμία για απόλαυση και εκείνη ακριβώς τη στιγμή, η διάνοια ηττάται.
Το πώς παρασύρεται αυτή η σοφία εξηγείται με μια απεικόνιση: Όπως ο άνεμος παρασύρει μια βάρκα πάνω στα νερά, έτσι και ο νους παρασύρει τη διάνοια. Για παράδειγμα, ένα άτομο διασχίζει ένα ποτάμι ή ωκεανό με βάρκα για να φθάσει στον προορισμό του. Αν εκείνη τη στιγμή φυσήξει ένας αντίθετος άνεμος, αυτός ο άνεμος παρασύρει τη βάρκα μακριά από τον προορισμό. Ομοίως, ένας αναζητητής, έχοντας επιβιβαστεί στη βάρκα της αποφασιστικής διανοίας, διασχίζει τον ωκεανό της υλικής ύπαρξης και κινείται προς τον Θεό. Τότε, μια μοναδική αίσθηση που κάνει το νου οπαδό της, αυτός ο ίδιος ο νους παρασύρει τη βάρκα της διανοίας, δηλαδή, την οδηγεί προς την υλική ύπαρξη. Κατά συνέπεια, ο αναζητητής αναπτύσσει μια αίσθηση ευχαρίστησης στα αντικείμενα και μια αίσθηση σημασίας στα χρήσιμα πράγματα του κόσμου.
Ο άνεμος διαταράσσει τη βάρκα με δύο τρόπους: εκτρέπει τη βάρκα από το δρόμο της ή τη βυθίζει στα νερά. Ωστόσο, αν υπάρχει ένας επιδέξιος πηδαλιούχος, κάνει τη δράση του ανέμου ευνοϊκή, έτσι ώστε ο άνεμος να μην μπορεί να εκτρέψει τη βάρκα από την πορεία της· αντιθέτως, βοηθά να φθάσει στον προορισμό. Ομοίως, ο νους, έχοντας γίνει οπαδός των αισθήσεων, διαταράσσει τη διάνοια με δύο τρόπους: καταστέλλει τον αποφασισμό για θεϊκή επίγνωση παράγοντας επιθυμία για απόλαυση, ή προκαλεί πτώση εμπλέκοντας σε απαγορευμένες απολαύσεις. Αλλά για εκείνον του οποίου ο νους και οι αισθήσεις είναι υπό έλεγχο, ο νους δεν διαταράσσει τη διάνοια· αντιθέτως, βοηθά στο να φθάσει στον Θεό (2.64-65).
Σύνδεση: Ο λόγος για τον οποίο ένα ανεξέλεγκτο άτομο στερείται αποφασιστικής διανοίας αναφέρθηκε στο προηγούμενο εδάφιο. Τώρα, για να περιγράψει την κατάσταση εκείνου που είναι πειθαρχημένος, προφέρεται το ακόλουθο εδάφιο.
★🔗
