**1.14:** Kisha, wameketi kwenye kilele kikubwa kilichounganishwa na farasi weupe, Bwana Shri Krishna, mume wa Lakshmi, na Arjuna, mwana wa Pandu, walipiga mbiu zao za kitakatifu kwa nguvu kubwa.
**Ufafanuzi:** Maelezo—'Kisha, waliounganishwa na farasi weupe'— Gandharva Chitraratha alikuwa amempa Arjuna farasi mia za kitakatifu. Farasi hazi zilikuwa na sifa maalum kwamba idadi yake ingekuwa mia moja daima, haingepungua hata wengi wao wakiuawa vitani. Ziliweza kusafiri kila mahala, kutia ndani dunia na mbinguni. Kati ya farasi hao mia, farasi weupe wanne wazuri na waliofunzwa vizuri ndio waliounganishwa kwenye kilele cha Arjuna.
'Wameketi kwenye kilele kikubwa'— Mungu wa moto, Agni, alikuwa na shida ya tumbo kutokana na kula siagi iliyotolewa kwenye dhabihu. Kwa hivyo, Agni alitaka kutibu shida hiyo kwa kula (kuchoma) mimea ya ajabu ya msitu wa Khandava. Hata hivyo, kwa sababu msitu huo ulilindwa na miungu, Agni hakuweza kufanikiwa kwenye kazi yake. Kila anapowaka moto msituni, Indra alizima moto huo kwa kusababisha mvua. Hatimaye, kwa msaada wa Arjuna, Agni alichoma msitu wote na akapona. Akiridhika, akampa Arjuna kilele hiki kikubwa. Kiliweza kubeba silaha nyingi kama zile za magari tisa ya ng'ombe. Kiliwa na mabamba ya dhahabu na kilimetameta. Magurudumu yake yalikuwa imara sana na makubwa. Bendera yake iliangaza kama umeme. Bendera hii ilipeperushwa hadi umbali wa Yojana moja (Kos nne). Ingawa ilikuwa ndefu sana, haikuwa nzito, wala haikuwahi kukwama au kukatwa kwenye miti, n.k. Juu ya bendera hii, Hanumanji alikuwa amekaa.
'Wameketi'— Maana yake ni kwamba uzuri na mng'aro wa kilele kile kiliimarishwa sana na uwepo wa Bwana Shri Krishna Mwenyewe na mwamini wake mpendwa Arjuna walipokaa juu yake.
'Madhavah na Pandava'— 'Ma' ni jina la Lakshmi na 'dhava' inamaanisha mume. Kwa hivyo, 'Madhava' ni jina la mume wa Lakshmi. Hapa, 'Pandava' inamhusu Arjuna; kwa sababu Arjuna ndiye bora kuliko wote miongoni mwa Pandava — 'Miongoni mwa Pandava, mimi ni Arjuna' (Gita 10.37). Arjuna alikuwa mfano wa 'Nara' na Shri Krishna wa 'Narayana'. Mwanzoni mwa kila Parva ya Mahabharata, salamu hutolewa kwa Narayana (Bwana Shri Krishna) na Nara (Arjuna) — 'Salamu kwa Narayana na kwa Nara, bora wa wanadamu.' Kutokana na mtazamo huu, katika jeshi la Pandava, Bwana Shri Krishna na Arjuna—hawa wawili ndio walikuwa watu muhimu zaidi. Mwishoni mwa Gita, Sanjaya pia alisema, 'Popote palipo na Yogeshvara Bwana Shri Krishna na Arjuna, mwenye kupinda upinde wa Gandiva, huko kutakuwa na mafanikio, ushindi, utukufu, na haki isiyokosekana' (18.78).
'Walipiga mbiu zao za kitakatifu'— Mbiu zilizokuwa mikononi mwa Bwana Shri Krishna na Arjuna zilikuwa zinang'ara na za kimiujiza. Walizipiga mbiu hizo kwa nguvu kubwa.
Shaka inaweza kutokea hapa: Upande wa Kaurava, kamanda mkuu ni Babu Bhishma, kwa hivyo ni sawa kwa yeye kupiga mbiu yake kwanza. Lakini katika jeshi la Pandava, ingawa kamanda mkuu ni Dhrishtadyumna, kwa nini Bwana Shri Krishna, aliyechukua nafasi ya dereva wa kilele, alipiga mbiu Yake kwanza? Jibu ni hili: Iwe Bwana anakuwa dereva wa kilele au shujaa mkubwa, umuhimu Wake hauwezi kupungua kamwe. Katika nafasi yoyote anayokaa, Yeye ndiye mkuu daima. Sababu ni kwamba Yeye ni Achyuta, haanguki kamwe. Katika jeshi la Pandava, Bwana Shri Krishna Mwenyewe ndiye alikuwa mtu muhimu zaidi na ndiye aliyekuwa akiwaongoza wote. Hata alipokuwa mtoto, Nanda, Upananda, n.k., walimtii Yeye. Ndio maana, kwa maelekezo ya mtoto Shri Krishna, waliiacha ibada ya zamani ya Indra na wakaanza kuabudu Govardhana. Kiini ni kwamba katika hali yoyote, mahali popote, na popote Bwana anapokaa, Yeye hubaki kuwa mtu muhimu zaidi. Kwa hivyo, Bwana alipiga mbiu Yake kwanza katika jeshi la Pandava.
Yule ambaye yeye mwenyewe ni mdogo, anachukuliwa kuwa mkubwa tu kwa sababu ameteuliwa kwenye nafasi ya juu. Kwa hivyo, yule anayejiona mkubwa kwa sababu ya nafasi ya juu, kwa kweli yeye ni mdogo. Lakini yule ambaye yeye mwenyewe ni mkubwa, popote anapokaa, mahala pale pia linachukuliwa kuwa zuri kwa sababu yake. Kwa mfano, hapa Bwana amekuwa dereva wa kilele, na kwa sababu Yake, nafasi hiyo ya dereva wa kilele pia ilitukuzwa.
**Muunganisho:** Sasa, katika mistari minne ijayo, Sanjaya anaelezea zaidi mstari uliopita na anaelezea kupigwa kwa mbiu na wengine.
★🔗
