እውነት ነው፣ እኔ በጭራሽ የሌለሁ አልነበርኩም፣ አንተም በጭራሽ የሌለህ አልነበርክም፣ እነዚህ ነገሥታትም በጭራሽ የሌሉ አልነበሩም፤ በወደፊቱም ሁላችንም በጭራሽ ከመኖር አንቋረጥም።

【የቃላት ትርጉም】 न (na) - አይደለም, तु (tu) - በእርግጥ, एव (eva) - እንዲሁም, अहम् (aham) - እኔ, जातु (jātu) - በማንኛውም ጊዜ, न (na) - አይደለም, आसम् (āsam) - ነበርኩ, न (na) - አይደለም, त्वम् (tvam) - አንተ, न (na) - አይደለም, इमे (ime) - እነዚህ, जनाधिपाः (janādhipāḥ) - የሰዎች ገዢዎች, न (na) - አይደለም, च (ca) - እና, एव (eva) - እንዲሁም, न (na) - አይደለም, भविष्यामः (bhaviṣyāmaḥ) - እንሆናለን, सर्वे (sarve) - ሁሉም, वयम् (vayam) - እኛ, अतः (ataḥ) - ከዚህ በኋላ, परम् (param) - በኋላ። 【ማብራሪያ】 ጌታ ክሪሽና እዚህ የሚናገረው ስለ ነፍስ ዘላለማዊነት እና ስለ ራስ (Atman) የማይጠፋ ተፈጥሮ ነው። ነፍስ በሦስቱም የጊዜ ወቅቶች ማለትም ባለፈው፣ በአሁን እና በሚመጣው ትኖራለች። ሰው የአካል ሞት ካለፈ በኋላም መኖሩን ይቀጥላል። ከሞት በኋላ ህይወት አለ።

**ምሳሌ 2.12:** እኔ የሌለኝበት፣ አንተም የሌህበት፣ እነዚህ ነገሥታትም ሁሉ የሌሉበት ጊዜ በፍጹም አልነበረም፤ ወደፊትም ከመሆናችን አንቋረጥም። **ግሣት፦** [በዚህ ዓለም ሁለት ነገሮች ብቻ ናቸው — በሰውነት ውስጥ ያለው ራስ (ሳት፣ ዘላለማዊው) እና ሰውነቱ (አሳት፣ ዘላለማዊ ያልሆነው)። ሁለቱም ለሀዘን ተገቢ አይደሉም፤ ማለትም ሀዘን ለሰውነት ውስጥ ያለው ራስ (በሰውነት ውስጥ የሚኖረው) ሊሆን አይችልም፣ ለሰውነቱም ራሱ ሊሆን አይችልም። ምክንያቱም በሰውነት ውስጥ ያለው ራስ ፈጽሞ የማይኖር አይደለም፣ ሰውነቱም ፈጽሞ ሊቆይ አይችልም። በቀደመው ምሳሌ ለሁለቱም የተጠቀመው "ለሀዘን ተገቢ ያልሆኑ" (አሾችያን) የሚለው ቃል አሁን በራሱ ዘላለማዊነት እና በሰውነቱ ጊዜአዊነት አንፃር ተብራርቷል።] "እኔ የሌለኝበት... እነዚህ ነገሥታትም ሁሉ የሌሉበት ጊዜ በፍጹም አልነበረም" — ከዓለማዊ እይታ አንፃር፣ እኔ ይህን አፈጣጠር (እንደ ክርስና) እስከማሳየት ድረስ፣ በዚህ ቅርጽ በሁሉም ፊት በግልጽ አልነበርኩም፤ አንተም እስከመወለድህ ድረስ፣ በዚህ ቅርጽ (እንደ አርጁና) በሁሉም ፊት በግልጽ አልነበርክም፤ እነዚህ ነገሥታትም እስከመወለዳቸው ድረስ፣ በዚህ ቅርጽ (እንደ ነገሥታት) በሁሉም ፊት በግልጽ አልነበሩም። ይሁን እንጂ እኔ፣ አንተ እና እነዚህ ነገሥታት በእነዚህ ቅርጾች ከመገለጣችን በፊት አልነበርን ማለት አይደለም። እዚህ፣ በቀላሉ "እኔ፣ አንተ እና እነዚህ ነገሥታት ከዚህ በፊት ነበርን" ማለት በቂ ነበር። ይሁን እንጂ እንደዚያ አልተባለም፤ ይልቁንም "ከዚህ በፊት አልነበርን ማለት አይደለም" ተብሎ ነው የተነገረው። የዚህ ምክንያቱ "አልነበርን ማለት አይደለም" በማለት "በእርግጠኝነት ነበርን" የሚለው እውነታ በአስተማማኝነት እንዲመሰረት ነው። ግብዣው ይህ ነው፡ ዘላለማዊው መርህ ሁልጊዜ ዘላለማዊ ነው። ፈጽሞ የማይኖር አልነበረም። 'ፈጽሞ' (ጃቱ) የሚለው ቃል ትርጉሙ፣ በማንኛውም የጊዜ ክፍል (የለፈ፣ የወደፊት ወይም የአሁን)፣ በማንኛውም ቦታ፣ ሁኔታ፣ አቋም፣ ክስተት ወይም ነገር ላይ ዘላለማዊው መርህ ቢበርካታ እንኳ አለመገኘት ሊኖረው አይችልም። እዚህ፣ 'እኔ' (አሃም) የሚለውን ቃል በመጠቀም ጌታው አስደናቂ ነጥብ ያስቀምጣል። በኋላ፣ በምሳሌ 4.5 ላይ ጌታው ለአርጁና "የእኔ እና የአንተ ብዙ ልደቶች አልፈዋል፤ እኔ ሁሉንም አውቃቸዋለሁ፣ አንተ ግን አታውቃቸውም" ይላል። በዚህም አምላክነቱን በመገልጽ፣ ጌታው ራሱን ከግለሰብ ነፍሳት ይለያል። ነገር ግን እዚህ፣ ጌታው ከነፍሳት ጋር ያለውን አንድነት እየገለጸ ነው። ግብዣው ይህ ነው፡ እዚያ (በ4.5) የጌታው አላማ የራሱን ታላቅነትና ልዩነት ማሳየት ሲሆን፣ እዚህ ግን የጌታው አላማ ዘላለማዊውን መርህ ከፍጹም እውነት አንፃር ማወቅ ነው። "ወደፊትም ከመሆናችን አንቋረጥም" — ወደፊት፣ እነዚህ የሰውነት ሁኔታዎች አይቀሩም፣ በአንድ ቀንም እነዚህ ሰውነቶች ራሳቸው አይቀሩም። ይሁን እንጂ፣ በዚያ ሁኔታ እንኳ "ከመሆናችን እንቋረጣለን ማለት አይደለም" — ማለትም በእርግጠኝነት እንኖራለን። ምክንያቱም ዘላለማዊው መርህ ፈጽሞ አልነበረም እና ፈጽሞ አይሆንም። በዚህ መሠረት፣ ጌታው ስለ ማንኛውም የለፈውና የወደፊቱ ጊዜ ተናግሯል፣ ነገር ግን ስለ አሁኑ ጊዜ አልተናገረም። ምክንያቱ ከሰውነት አንፃር "እኛ ሁላችንም በአሁኑ ጊዜ በቀጥታ የምንታይ ነን። በዚህ ጉዳይ ምንም ጥርጣሬ የለም። ስለዚህ 'አሁን አይኖርንም ማለት አይደለም' ማለት አያስፈልግም።" ከፍጹም እውነት አንፃር ከተመለከተ፣ እኛ ሁላችንም በአሁኑ ጊዜ ኖረናል፣ እነዚህ ሰውነቶችም በእያንዳንዱ ቅጽበት እየተቀየሩ ነው — ስለዚህ ከሰውነቶቹ የመገለል ልምድ በአሁኑ ጊዜ ራሳችን ማሳካት ይገባል። ትርጉሙ እንደዚህ ነው፡ እኛ በለፈውና በወደፊቱ የምንኖር አለመኖራችን እንደሌለ፣ በአሁኑ ጊዜም የምንኖር አለመኖራችን የለም — ይህ መገንዘብ ይገባል። እንደ ማንኛውም ፍጡር ከእንቅልፍ ከመታደሱ በፊት "እኔ ነኝ" የሚለው ልምድ እንዳለው፣ ከተታደሰ በኋላም እንዳለው፣ በተመሳሳይ በእንቅልፍ ሁኔታ ውስጥ እኛ እንደ ነበርን እንዳለን በትክክል ቆይተናል። ውጫዊው የማወቅ መንገዶች ብቻ ነበሩ የጠፉት፣ የራሳችን መኖር ግን አልጠፋም። በተመሳሳይ፣ የእኔ፣ የአንተ እና የነገሥታቱ ሰውነቶች — እኛ ሁላችንም — ከዚህ በፊት አልነበርንም እና ከዚህ በኋላም አንኖርም፣ እና አሁንም ሰውነቶቹ በእያንዳንዱ ቅጽበት ወደ ጥፋት እየተጓዙ ናቸው፤ ነገር ግን የኛ መኖር ከዚህ በፊት ነበር፣ ከዚህ በኋላም ይቀራል፣ እና አሁንም በትክክል እንደዚያው ነው። የኛ መኖር የጊዜ ማያልፍ መርህ ነው፤ ምክንያቱም እኛ ያንን ጊዜ እንኳ — ማለትም ለፈ፣ ወደፊት እና አሁን — ሦስቱንም የሚያውቁ ነን። ይህንን የጊዜ ማያልፍ መርህ ለማብራራት ነው ጌታው ይህን ምሳሌ የተናገረው። "እኔ፣ አንተ እና ነገሥታቱ ከዚህ በፊት አልነበርንም ማለት አይደለም፣ ከዚህ በኋላም አንኖርም ማለት አይደለም" የሚለው ምሳሌ ልዩ ትርጉሙ ይህ ነው፡ እነዚህ ሰውነቶች ባልነበሩበት ጊዜ እኛ ሁላችንም ነበርን፣ እነዚህ ሰውነቶች ባይኖሩበት ጊዜም እንኖራለን — ማለትም እነዚህ ሰውነቶች ሁሉ የሚጠፉ ናቸው፣ እኛ ሁላችንም የማይጠፉ ነን። እነዚህ ሰውነቶች ከዚህ በፊት አልነበሩም እና ከዚህ በኋላም አይኖሩም የሚለው ነገር የሰውነቶቹን ጊዜአዊነት ያረጋግጣል፤ እኛ ሁላችንም ከዚህ በፊት ነበርን እና ከዚህ በኋላም እንኖራለን የሚለው ደግሞ የሁሉም ዋነኛ ተፈጥሮ ዘላለማዊነትን ያረጋግጣል። ከእነዚህ ሁለት ነጥቦች አንድ መርህ ይመሰረታል፡ በመጀመሪያና በመጨረሻ ያለው፣ በመካከልም ያለ ነው፤ በመጀመሪያና በመጨረሻ የሌለው፣ በመካከልም የለም። በመጀመሪያና በመጨረሻ የሌለው ነገር በመካከል እንዴት ሊኖር አይችልም፣ እኛ ስለምናየው? መልሱ ይህ ነው፡ የሚታየው ነገር፣ ከእሱ ጋር ያለው አእምሮ፣ አእምሮና መንፈስ እና አስተዋይነቶች (ማለትም በየትኛው አንፃር) የሚታየው ልምድ የሚከሰትበት፣ በእያንዳንዱ ቅጽበት እየተቀየረ ነው። እነሱ ለአንድ ቅጽበት እንኳ የማይረጋጉ ናቸው። እንደዚሁ እንኳ፣ አንድ ሰው ራሱን ከሚታየው ነገር ጋር በማንጣለል ተመልካች (የሚያየው) ይሆናል። የማየት መሳሪያዎቹ (አእምሮ-አእምሮና መንፈስ-አስተዋይነቶች) እና የሚታየው (የአእምሮ-አእምሮና መንፈስ-አስተዋይነቶች ዕቃዎች) — እነዚህ ሁሉ — ለአንድ ቅጽበት እንኳ የማይረጋጉ በመሆናቸው፣ ተመልካቹ የሚረጋጋ እንዴት ሊረጋገጥ ይችላል? ትርጉሙ ይህ ነው፡ 'ተመልካች' የሚለው ስያሜ በሚታየው እና በማየት ተግባር መካከል ባለው ግንኙነት ብቻ የሚኖር ነው። ከሚታየው እና ከማየት ተግባር ጋር ግንኙነት ከሌለ፣ የተመልካች ስያሜ የለም፤ ይልቁንም ያ ዘላለማዊ መርህ፣ የእሱ መሠረት ብቻ ይቀራል። ያ ዘላለማዊ መርህ የሁላችንም መነሻ፣ መጠባበቂያ እና መፍረስ መሠረት ተብሎ ሊጠራ ይችላል፣ እና የሁሉም መገለጫዎች አብራሪ። ይሁን እንጂ እነዚህ 'መሠረት' እና 'አብራሪ' የሚሉት ስሞችም በሚደገፉት እና በሚበራቸው ነገሮች ጋር ባለው ግንኙነት ብቻ የሚኖሩ ናቸው። የሚደገፉት እና የሚበሩት ነገሮች ባለመኖራቸው ጊዜም የእሱ መኖር በትክክል እንደነበረው ይቀራል። ዓይኑ ወደዚያ እውነት-መርህ የተመለሰለት ሰው፣ ለርሱ ሀዘን እንዴት ሊኖር ይችላል? ማለትም የማይቻል ነው። ከዚህ አንፃር ነው እኔ፣ አንተ እና ነገሥታቱ፣ በዋነኛ ተፈጥራችን፣ ለሀዘን ተገቢ ያልሆንን።