অৰ্জুনে ক'লে – হে মধুসূদন! ৰণক্ষেত্ৰত ভীষ্ম আৰু দ্ৰোণৰ সৈতে মই কেনেকৈ শৰেৰে যুদ্ধ কৰিম? কিয়নো, হে অৰিসূদন! তেওঁলোক দুয়ো পূজনীয়।
**ভাষ্য:** 'মধুসূদন' আৰু 'অৰিসূদন' বুলি সম্বোধন কৰাৰ উদ্দেশ্য হৈছে – তুমি দানৱ আৰু শত্ৰুৰ সংহাৰকাৰী। অৰ্থাৎ, মধু-কৈটভ আদি দুষ্ট স্বভাৱৰ, অধৰ্মাচৰণত ৰত, জগতক কষ্ট দিয়া দানৱক তুমি বধ কৰিছা; আৰু কাৰণ নোহোৱাকৈ শত্ৰুতা ৰাখি অহিত চিন্তা কৰা শত্ৰুকো বধ কৰিছা। কিন্তু মোৰ সমুখত থিয় দিছে পিতামহ ভীষ্ম আৰু আচাৰ্য্য দ্ৰোণ, যি সদাচাৰত অতিশয় উৎকৃষ্ট, যাৰ মোৰ প্ৰতি অমেয় স্নেহ, যি মোক স্নেহৰেই শিকাইছে। এনে হিতৈষী, মোৰ পূজনীয় পিতামহ আৰু বিদ্যাগুৰুক মই কেনেকৈ বধ কৰিম?
"ভীষ্ম দ্ৰোণ সমুখে ৰণ" – মই কাপুৰুষতাৰ বাবে ৰণৰ পৰা আঁতৰি নাহোঁ; বৰং ইয়াত জড়িত ধৰ্মটো দেখিহে আঁতৰি আহিছোঁ। কিন্তু তুমি কৈছা, "এই কাপুৰুষতা, এই দুৰ্বলতা তোমাৰ ক'ৰ পৰা আহিল?" চোৱাচোন: পিতামহ ভীষ্ম আৰু আচাৰ্য্য দ্ৰোণৰ সৈতে মই কেনেকৈ শৰেৰে যুদ্ধ কৰিম? হে মহান, এইটো মোৰ কাপুৰুষতা নহয়। কাপুৰুষতা হ'লহেতেন যদি মই মৃত্যুৰ ভয় কৰোঁ। মই মৃত্যুৰ ভয় নকৰোঁ; বৰং বধ কৰাৰ ভয় কৰোঁ।
সংসাৰত প্ৰধানকৈ দুই প্ৰকাৰৰ সম্বন্ধ – জন্মৰ সম্বন্ধ আৰু বিদ্যাৰ সম্বন্ধ। জন্মৰ সম্বন্ধৰ দ্বাৰা পিতামহ ভীষ্ম আমাৰ পূজনীয়। শৈশৱৰে পৰা তেওঁৰ কোলাত ডাঙৰ-দীঘল হৈছোঁ। ল'ৰা কালত, মই তেওঁক 'দেউতা, দেউতা' বুলি মাতিলে, স্নেহেৰে কৈছিল, 'ময়ো তোমাৰ দেউতাৰ দেউতা!' এনেকৈ তেওঁ সদায় মোৰ প্ৰতি অতি মৰম-চেনেহ দেখুৱাই আহিছে। বিদ্যাৰ সম্বন্ধৰ দ্বাৰা আচাৰ্য্য দ্ৰোণ আমাৰ পূজনীয়। তেওঁ মোৰ বিদ্যাগুৰু। মোৰ প্ৰতি তেওঁৰ স্নেহ এনেধৰণৰ যে তেওঁ নিজৰ পুত্ৰ অশ্বত্থামাকো মোক যেনেকৈ শিকাইছিল, তেনেকৈ নিশিকাইছিল। ব্ৰহ্মাস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰা আমি দুয়োজনে শিকিলোঁ, কিন্তু ইয়াৰ প্ৰতিসংহাৰ কৰা কেৱল মোকহে শিকালে, নিজৰ পুত্ৰক নিশিকালে। মোক এই বৰদানও দিলে – 'মোৰ শিষ্যৰ মাজত অস্ত্ৰবিদ্যাত তোমাতকৈ শ্ৰেষ্ঠ কোনো নহ'ব।' পিতামহ ভীষ্ম আৰু আচাৰ্য্য দ্ৰোণৰ দৰে পূজনীয়ৰ সমুখত 'অ', 'তুমি' আদি শব্দেৰে সম্বোধন কৰাটোও তেওঁলোকক বধ কৰাৰ সমান পাপ; তেন্তে তেওঁলোকৰ সৈতে শৰেৰে, বধ কৰাৰ মনস্তুেৰে যুদ্ধ কৰাটো কিমান ডাঙৰ পাপ হ'ব!
"পূজনীয়ৰ সৈতে শৰেৰে যুদ্ধ" – সম্বন্ধত জ্যেষ্ঠ হোৱাৰ গুণত পিতামহ ভীষ্ম আৰু আচাৰ্য্য দ্ৰোণ দুয়ো শ্ৰদ্ধাৰ আৰু পূজনীয়। মোৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ সম্পূৰ্ণ অধিকাৰ আছে। গতিকে, তেওঁলোকে মোক আঘাত কৰিব পাৰে, কিন্তু মই তেওঁলোকক শৰেৰে কেনেকৈ আঘাত কৰিম? তেওঁলোকৰ প্ৰতিপক্ষ হৈ যুদ্ধ কৰাটো মোৰ বাবে এক মহাপাপ! কিয়নো তেওঁলোক দুয়ো মোৰ সেৱাৰ যোগ্য, আৰু সেৱাতকৈয়ো অধিক – পূজনীয়। এনে পূজনীয় ব্যক্তিক মই শৰেৰে কেনেকৈ বধ কৰিম?
**সংযোগ:** আগৰ শ্লোকত অৰ্জুনে উত্ৰাৱল হৈ ভগৱন্তক নিজৰ সিদ্ধান্ত জ্ঞাপন কৰিছিল। এতিয়া ভগৱন্তৰ বাক্যৰ দ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ, অৰ্জুনে নিজৰ সিদ্ধান্ত আৰু ভগৱন্তৰ বাক্য দুয়োটাকে সামঞ্জস্য ৰাখি কৈছে –
★🔗
