**ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು:** ಹೇ ಮಧುಸೂದನ! ಭೀಷ್ಮ-ದ್ರೋಣರ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲಿ? ಹೇ ಅರಿಸೂದನ! ಏಕೆಂದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ಪೂಜ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
**ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ:** 'ಮಧುಸೂದನ' ಮತ್ತು 'ಅರಿಸೂದನ' ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವೇನೆಂದರೆ, ನೀನು ರಾಕ್ಷಸರ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳ ಸಂಹಾರಕನು. ಅಂದರೆ, ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವದವರೂ, ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರೂ, ಲೋಕಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುವವರೂ ಆದ ಮಧು-ಕೈಟಭ ಮೊದಲಾದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನೀನು ಸಂಹರಿಸಿದ್ದೀ; ಮತ್ತು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಶತ್ರುತ್ವವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅಹಿತವನ್ನೇ ಬಯಸುವ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದ್ದೀ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತಿರುವವರು ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮರೂ, ಆಚಾರ್ಯ ದ್ರೋಣರೂ. ಇವರು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮರೂ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೇಮವುಳ್ಳವರೂ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನ್ನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದವರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಂದು ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರೂ, ಗೌರವನೀಯರೂ ಆದ ಪಿತಾಮಹ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಗುರುಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಸಂಹರಿಸಲಿ?
"ಭೀಷ್ಮ-ದ್ರೋಣರೊಡನೆ ನಾನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ" — ನಾನು ಭಯದಿಂದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೋಡಿ ತೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ನೀನು, "ನಿನಗೆ ಈ ಭೀರುತನ, ಈ ಅಶಕ್ತತೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು?" ಎನ್ನುತ್ತೀಯಾ. ದಯವಿಟ್ಟು ಪರಿಗಣಿಸು: ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮರ ಮತ್ತು ಆಚಾರ್ಯ ದ್ರೋಣರ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲಿ? ಹೇ ಮಹಾತ್ಮಾ, ಇದು ನನ್ನ ಭೀರುತನವಲ್ಲ. ಸಾವಿಗೆ ನಾನು ಹೆದರಿದ್ದರೆ ಅದು ಭೀರುತನವಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ಸಾವಿಗೆ ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ, ಕೊಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಹೆದರುತ್ತೇನೆ.
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿವೆ — ಜನ್ಮದ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯ ಸಂಬಂಧ. ಜನ್ಮದ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮರು ನಮ್ಮ ಪೂಜ್ಯರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಅವರ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಾನು ಬೆಳೆದವನು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು 'ತಂದೆ, ತಂದೆ' ಎಂದು ಕರೆದಾಗ, ಅವರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ 'ನಾನು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ತಂದೆಯೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ!' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಅವರು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಪಾರ ಪ್ರೇಮ-ವಾತ್ಸಲ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿದ್ಯೆಯ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಆಚಾರ್ಯ ದ್ರೋಣರು ನಮ್ಮ ಪೂಜ್ಯರು. ಅವರು ನನ್ನ ವಿದ್ಯಾಗುರು. ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯೆಂಬುದು, ತಮ್ಮ ಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನಿಗೆ ಕಲಿಸಿದಂತೆ ನನಗೆ ಕಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಿದರೂ, ಅದನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಕಲಿಸದೆ ನನಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಲಿಸಿದರು. 'ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿನಗಿಂತ ಉತ್ತಮರು ಯಾರೂ ಇರಲಾರರು' ಎಂಬ ವರವನ್ನೂ ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮ ಮತ್ತು ಆಚಾರ್ಯ ದ್ರೋಣರಂಥ ಪೂಜ್ಯರ ಮುಂದೆ 'ಅಯ್ಯೋ', 'ನೀನು' ಎಂಬ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುವುದೂ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಷ್ಟು ಪಾಪ; ಹಾಗಾದರೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಕೊಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದು ಎಷ್ಟು ಘೋರ ಪಾಪವಾಗಬಹುದು!
"ಪೂಜ್ಯರ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧ" — ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮರೂ ಆಚಾರ್ಯ ದ್ರೋಣರೂ ಗೌರವಾರ್ಹರೂ ಪೂಜ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹರಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ನಾನು ಅವರ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಪ್ರಹರಿಸಲಿ? ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷವಾಗಿ ನಿಂತು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದು ನನಗೆ ಮಹಾಪಾಪ! ಏಕೆಂದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ನನ್ನಿಂದ ಸೇವೆಗೆ ಅರ್ಹರು, ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೂಜೆಗೆ ಅರ್ಹರು. ಅಂತಹ ಪೂಜ್ಯರನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಸಂಹರಿಸಲಿ?
**ಸಂದರ್ಭ:** ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜುನನು ಕ್ಷೋಭೆಗೊಂಡು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು. ಈಗ, ಭಗವಂತನ ಮಾತಿನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ, ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ತುಳಿದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ —
★🔗
