হে ধনঞ্জয়, বুদ্ধিযোগৰ তুলনাত (সকাম) কৰ্ম অতি নিকৃষ্ট। গতিকে তুমি বুদ্ধিৰ শৰণাপন্ন হোৱা, কাৰণ ফলকামনাকাৰীসকল দীন (কৃপণ)।

**২.৪৯।** ফলৰ আকাংক্ষাৰে কৰা কাম জ্ঞানযোগ (সমত্ববুদ্ধি)তকৈ বহুত নিকৃষ্ট। হে ধনঞ্জয়, সেয়েহে জ্ঞানত (সমত্ববুদ্ধিত) শৰণাপন্ন হোৱা; কামৰ ফললৈ প্ৰেৰিত হোৱাসকল নিশ্চয় হতভাগ্য। **ভাষ্য:** "কাম জ্ঞানযোগতকৈ বহুত নিকৃষ্ট" – ফলৰ ইচ্ছাৰে কাম কৰাটো জ্ঞানযোগ অৰ্থাৎ সমত্ববুদ্ধিতকৈ অতি নিকৃষ্ট। কাৰণ, কাম নিজেই সৃষ্টি আৰু বিনাশৰ অধীন, আৰু সেই কামৰ ফল মিলন আৰু বিচ্ছেদৰ অধীন। কিন্তু যোগ (সমত্ববুদ্ধি) চিৰন্তন; ইয়াৰ পৰা কেতিয়াও বিচ্ছিন্ন হোৱা নাযায়। ইয়াত কোনো বিকৃতি নাই। সেয়েহে, ফলাকাংক্ষাযুক্ত কাম সমত্ববুদ্ধিতকৈ অতি নিকৃষ্ট। সমত্ববুদ্ধিয়েই সকলো কামৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ। সমত্ববুদ্ধি অবিহনে প্ৰাণীসকল কেৱল কাম কৰিয়েই থাকে আৰু সেই কামৰ পৰিণামস্বৰূপে জন্ম-মৃত্যু গ্ৰহণ কৰি দুখ-দুৰ্গতি ভোগ কৰি থাকে। কাৰণ, সমত্ববুদ্ধি অবিহনে কামৰ মোক্ষপ্ৰদানৰ শক্তি নাথাকে। কামত সমত্ববুদ্ধিয়েই নৈপুণ্য। যদি কামত সমত্ববুদ্ধি নাথাকে, তেন্তে দেহৰ প্ৰতি অহংবুদ্ধি আৰু মমত্ববুদ্ধিৰ উদয় হ'ব, আৰু দেহৰ প্ৰতি অহং-মমত্ববুদ্ধি হৈছে পশুবৎ বুদ্ধি। ভাগৱতত শুকদেৱজীয়ে ৰজা পৰীক্ষিতক কৈছিল: "হে ৰাজন, 'মই মৰিম' এই পশুবৎ বুদ্ধি ত্যাগ কৰা।" "বহুত" বুলি কোৱাৰ তাৎপৰ্য হ'ল যে যিদৰে পোহৰ আৰু আন্ধাৰ কেতিয়াও সমান হ'ব নোৱাৰে, সেইদৰে জ্ঞানযোগ আৰু ফলাকাংক্ষাযুক্ত কামও কেতিয়াও সমান হ'ব নোৱাৰে। দুয়োটাৰ মাজত দিন-ৰাতিৰ দৰে বহু পাৰ্থক্য। কাৰণ, জ্ঞানযোগে পৰমাত্মাৰ প্ৰাপ্তি ঘটায়, কিন্তু ফলাকাংক্ষাযুক্ত কামে জন্ম-মৃত্যুলৈ লৈ যায়। "জ্ঞানত শৰণাপন্ন হোৱা" – জ্ঞানত (সমত্ববুদ্ধিত) শৰণাপন্ন হোৱা। সমত্ববুদ্ধিত সদায়ে স্থিত হৈ থকাটোৱেই হৈছে ইয়াত শৰণাপন্ন হোৱা। সমত্ববুদ্ধিত স্থিত হ'লেহে তুমি তোমাৰ স্বৰূপত প্ৰতিষ্ঠিত অৱস্থা অনুভৱ কৰিব পাৰিবা। "ফলপ্ৰেৰিতসকল হতভাগ্য" – কামৰ ফললৈ প্ৰেৰিত হোৱাটো অতি হতভাগ্য। কাম, কামৰ ফল, কামৰ সাধন আৰু দেহাদি কৰ্মসাধনৰ সৈতে নিজকে জড়িত কৰাটোৱেই হৈছে ফলপ্ৰেৰিত হোৱা। সেয়েহে, সাতচল্লিছতম শ্লোকত ভগৱানে "কামৰ ফললৈ প্ৰেৰিত নহবি" বুলি কৈ ফলপ্ৰেৰিত হোৱাটো নিষেধ কৰিছে। কাম আৰু কামৰ ফল পৃথক শ্ৰেণী, আৰু যি চিৰন্তন তত্ত্ব এই দুয়োটাৰ পৰা মুক্ত, সেয়া অন্য এক শ্ৰেণী। সেই চিৰন্তন তত্ত্বই অনিত্য কামফলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হোৱাতকৈ ডাঙৰ হতভাগ্যতা আৰু কি হ'ব পাৰে? **সম্বন্ধ:** আগৰ শ্লোকত সেই জ্ঞানত শৰণ লোৱাৰ কথা কোৱা হৈছিল; এতিয়া পৰৱৰ্তী শ্লোকসমূহত সেই একে জ্ঞানত শৰণ লোৱাৰ ফলাফল বৰ্ণনা কৰা হৈছে।