**២.៥១.** បណ្ឌិតទាំងឡាយ ដែលប្រកបដោយសមត្ថភាពខាងប្រាជ្ញា បោះបង់ផលដែលកើតអំពីកម្ម រួចផុតអំពីចំណងនៃកំណើត ទើបទៅដល់បទដែលគ្មានរោគ (ព្រះនិព្វាន)។
**ពន្យល់:** **"ពុទ្ធិយុក្តា ហិ ផលំ ត្យក្ត្វា មនិសិណៈ"** — មានន័យថា មនុស្សដែលប្រកបដោយសមត្ថភាពខាងប្រាជ្ញា (ពុទ្ធិយុក្តា) បោះបង់ផលនៃកម្ម ទើបជាអ្នកប្រាជ្ញ (មនិសិ) ពិតប្រាកដ គឺជាអ្នកមានបញ្ញាខ្ពង់ខ្ពស់។ ដូចដែលបានពោលទៀតនៅក្នុងគាថាទី១០ ជំពូកទី១៨ ថា អ្នកដែលមិនស្អប់ខ្ពើមអំពើអាក្រក់ ហើយក៏មិនជាប់ជំពាក់នឹងអំពើល្អដែរ គឺជាមេធាវី (អ្នកមានប្រាជ្ញា)។
កម្ម តែងតែបញ្ចប់ទៅជាផលរបស់វា។ គ្មាននរណាម្នាក់អាចបោះបង់ផលនៃកម្មពិតប្រាកដបានឡើយ។ ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់ដាំពូជដោយគ្មានតម្រូវការ តើវាលនោះនឹងមិនផ្តល់ផលស្រែឬ? ប្រសិនបើគេដាំ វាពិតជានឹងដុះ។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ ប្រសិនបើគេធ្វើកម្មដោយគ្មានតម្រូវការ គេពិតជានឹងទទួលបានផលនៃកម្មនោះ។ ដូច្នេះ ក្នុងទីនេះ ការបោះបង់ផលដែលកើតអំពីកម្ម មានន័យថា ការបោះបង់នូវតម្រូវការ ការប៉ងប្រាថ្នា ការជាប់ជំពាក់ និងការស្រេកឃ្លានចំពោះផលនៃកម្ម។ រាល់គ្នាអាចបោះបង់រឿងនេះបាន។
**"ជន្មពន្ធវិនិមុក្តាៈ"** — អ្នកស្វែងរកដែលជាបណ្ឌិត ប្រកបដោយសមត្ថភាពខាងប្រាជ្ញា រួចផុតអំពីចំណងនៃកំណើត។ ហេតុផលគឺដោយសារការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសមត្ថភាពខាងប្រាជ្ញា សូម្បីតែដាននៃទោសដូចជា ការជាប់ជំពាក់-ការស្អប់ខ្ពើម តម្រូវការ ការស្រេកឃ្លាន ភាពជាម្ចាស់ ជាដើម ក៏មិនមាននៅក្នុងពួកគេដែរ។ ហេតុនេះ ហេតុផលសម្រាប់ការកើតឡើងវិញ (កម្ម) ក៏មិនមានសល់។ ពួកគេក្លាយជាអ្នករួចផុតជាអមតៈពីចំណងនៃកំណើត និងមរណៈ។
**"បទំ គច្ឆន្តិ អនាមយមៈ"** — **"អាមយ"** ជាឈ្មោះនៃរោគ។ រោគគឺជាការប្រែប្រួល។ អ្វីដែលគ្មានសូម្បីតែការប្រែប្រួលតិចតួចបំផុតនៃប្រភេទណាមួយ ត្រូវបានគេហៅថា **"អនាមយ"** ពោលគឺគ្មានការប្រែប្រួល។ បណ្ឌិតទាំងឡាយ ដែលប្រកបដោយសមត្ថភាពខាងប្រាជ្ញា ទៅដល់បទដែលគ្មានការប្រែប្រួលបែបនេះ។ បទដែលគ្មានការប្រែប្រួលនេះឯង ត្រូវបានគេសំដៅទៅថាជា **"ភាពមិនវិនាស"** នៅក្នុងគាថាទី៥ ជំពូកទី១៥ និងជា **"ភាពមិនវិនាសអមតៈ"** នៅក្នុងគាថាទី៥៦ ជំពូកទី១៨។
ទោះបីជានៅក្នុងគីតា គុណធម៌សត្វក៏ត្រូវបានគេហៅថា អនាមយ (១៤.៦) ក៏ដោយ ក៏តាមពិត អនាមយ (គ្មានការប្រែប្រួល) គឺជាប្រាកដភាពពិតប្រាកដរបស់ខ្លួន ឬជាពិតក្រៃលែងបំផុត (បរមត្ថ) ព្រោះវាជាគោលការណ៍ខ្ពស់ជាងគុណធម៌ទាំងបី ដែលបានទៅដល់ហើយ មនុស្សម្នាក់មិនត្រូវការចូលទៅក្នុងវដ្តនៃកំណើត និងមរណៈទៀតឡើយ។ ដោយសារគុណធម៌សត្វគឺជាមធ្យោបាយសម្រាប់ទៅដល់ពិតក្រៃលែងបំផុត ព្រះអង្គក៏បានហៅវាថា អនាមយដែរ។
តើការទៅដល់បទអនាមយ គឺជាអ្វី? ព្រក្ខធាតុ (ប្រាក្រកតិ) គឺជាកម្មសិទ្ធិនៃការប្រែប្រួល ដូច្នេះផលរបស់វា — រូបកាយ និងលោក — ក៏ជាកម្មសិទ្ធិនៃការប្រែប្រួលដែរ។ ទោះបីជាខ្លួនឯងគ្មានការប្រែប្រួលក៏ដោយ កាលណាមនុស្សម្នាក់យល់ថាខ្លួនជារូបកាយដែលកំពុងប្រែប្រួលនេះ គេក៏ចាត់ទុកខ្លួនឯងថាជាកម្មសិទ្ធិនៃការប្រែប្រួលដែរ។ ទោះយ៉ាងណា នៅពេលដែលគេបោះបង់នូវទំនាក់ទំនងដែលបានសន្មតជាមួយរូបកាយ នោះគេនឹងដឹងពីធម្មជាតិពិតប្រាកដរបស់ខ្លួន ដែលគ្មានការប្រែប្រួល។ ការដឹងពីភាពធម្មជាតិគ្មានការប្រែប្រួលនេះ ត្រូវបានគេហៅថា ការទៅដល់បទអនាមយ ក្នុងទីនេះ។
ក្នុងគាថានេះ ការប្រើពាក្យពហុវចនៈក្នុងពាក្យ **"ពុទ្ធិយុក្តាៈ"** និង **"មនិសិណៈ"** បង្ហាញពីអត្ថន័យថា អ្នកទាំងអស់ដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសមត្ថភាពខាងប្រាជ្ញា រាល់គ្នាបុគ្គល ទៅដល់បទអនាមយ និងរួចផុត។ គ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេនៅតែសេសសល់ឡើយ។ ដូច្នេះ សមត្ថភាពខាងប្រាជ្ញា គឺជាមធ្យោបាយដែលមិនអាចខុសបាន សម្រាប់ទៅដល់បទអនាមយ។ នេះបង្កើតជាក្បួនថា នៅពេលដែលទំនាក់ទំនងជាមួយវត្ថុដែលវិនាសអន្តរធាន (រូបកាយ និងលោក) ឈប់ ភាពគ្មានការប្រែប្រួលដែលជាក់ស្តែងដោយខ្លួនឯង ត្រូវបានដឹងដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ ចំពោះការនេះ គ្មានការខិតខំប្រឹងប្រែងណាមួយត្រូវការឡើយ ព្រោះថាភាពគ្មានការប្រែប្រួលនោះ មិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបង្កើតឡើង — វាជាការពិតដែលជាក់ស្តែងដោយខ្លួនឯង និងជាធម្មជាតិតាមលំនាំដើម។
**សម្ពន្ធភាព:** ដំណើរការសម្រាប់ទៅដល់បទអនាមយ ដែលបានរៀបរាប់ក្នុងគាថាមុន — រឿងនេះត្រូវបានពន្យល់បន្ថែមនៅក្នុងគាថាពីរបន្ទាប់ទៀត។
★🔗
