2.51. Mądrzy, obdarzeni równowagą umysłu, porzucając owoce zrodzone z działania, uwolnieni z więzów narodzin, osiągają stan wolny od udręki.
Komentarz: „Buddhiyuktā hi phalaṁ tyaktvā maniṣiṇaḥ” — Tylko ci, którzy zjednoczeni są z równowagą umysłu, są naprawdę mądrzy, czyli rozumni. Stwierdza się również w dziesiątym wersie osiemnastego rozdziału, że osoba, która ani nie nienawidzi działań niepomyślnych, ani nie lgnie do pomyślnych, jest medhāvī (inteligentna).
Działanie nieuchronnie dojrzewa w swój owoc. Nikt nie może faktycznie porzucić owocu działania. Na przykład, jeśli ktoś zasieje ziarno na polu bez pragnienia, czy pole nie wyda plonu? Jeśli zostało zasiane, z pewnością wyrośnie. Podobnie, jeśli ktoś wykonuje działanie bez pragnienia, z pewnością otrzyma owoc tego działania. Dlatego tutaj porzucenie owocu zrodzonego z działania oznacza porzucenie pragnienia, tęsknoty, przywiązania i pożądania owocu działania. Każdy jest zdolny do porzucenia tego.
„Janmabandhavinirmuktāḥ” — Mądrzy poszukiwacze obdarzeni równowagą umysłu stają się wolni od więzów narodzin. Powodem jest to, że dzięki ugruntowaniu w równowadze, nie pozostaje w nich nawet ślad wad takich jak przywiązanie-awersja, pragnienie, pożądanie, poczucie posiadania itp. Stąd nie pozostaje przyczyna ich ponownych narodzin. Stają się wiecznie wolni od więzów narodzin i śmierci.
„Padaṁ gacchanty anāmayam” — „Āmaya” to nazwa choroby. Choroba jest przemianą. To, co nie ma nawet najmniejszej przemiany jakiegokolwiek rodzaju, nazywa się „anāmaya”, czyli wolne od przemiany. Mądrzy obdarzeni równowagą umysłu osiągają taki stan wolny od przemiany. Ten właśnie stan wolny od przemiany jest określony jako „stan niezniszczalny” w piątym wersie piętnastego rozdziału oraz jako „wieczny, niezniszczalny stan” w pięćdziesiątym szóstym wersie osiemnastego rozdziału.
Chociaż w Gicie, jakość sattwy również nazywana jest anāmaya (14.6), w rzeczywistości anāmaya (wolne od przemiany) jest tylko własną istotową naturą lub Najwyższą Rzeczywistością; ponieważ jest to zasada wykraczająca poza guny, po osiągnięciu której nigdy więcej nie trzeba wchodzić w cykl narodzin i śmierci. Ponieważ jakość sattwy jest środkiem do osiągnięcia Najwyższej Rzeczywistości, Pan również nazwał ją anāmaya.
Czym jest osiągnięcie stanu anāmaya? Prakryti podlega przemianom, dlatego jej skutki — ciało i świat — również podlegają przemianom. Chociaż jaźń jest wolna od przemian, gdy utożsamia się z tym przemijającym ciałem, uważa się również za podlegającą przemianom. Jednakże, gdy porzuca się przyjętą relację z ciałem, wówczas doświadcza się własnej wrodzonej, niezmiennej natury. Doświadczenie tej naturalnej wolności od przemian nazywa się tutaj osiągnięciem stanu anāmaya.
W tym wersie, użycie liczby mnogiej w słowach „buddhiyuktāḥ” i „maniṣiṇaḥ” implikuje, że wszyscy, którzy ugruntowują się w równowadze umysłu, każdy bez wyjątku, osiąga stan anāmaya i zostaje wyzwolony. Ani jeden spośród nich nie pozostaje w tyle. Tak więc, równowaga umysłu jest nieomylnym środkiem do osiągnięcia stanu anāmaya. Ustanawia to zasadę, że gdy ustaje relacja z przemijającymi obiektami powstania i rozpadu, samoudowodniająca się wolność od przemian jest spontanicznie doświadczana. Do tego nie jest wymagany żaden wysiłek; ponieważ ta wolność od przemian nie jest czymś, co ma zostać stworzone — jest samoudowodniająca się i z natury oczywista.
Związek: Proces osiągania stanu anāmaya wspomniany w poprzednim wersie — jest on wyjaśniony w dwóch następnych wersach.
★🔗
