മരിച്ചാൽ സ്വർഗ്ഗം നേടും; ജയിച്ചാൽ ഭൂമി അനുഭവിക്കും; അതുകൊണ്ട്, കൗന്തേയാ! യുദ്ധത്തിന് ഉറച്ചുനിന്നുക.

പദാർത്ഥങ്ങൾ: ഹതഃ - കൊല്ലപ്പെടുക, വാ - അല്ലെങ്കിൽ, പ്രാപ്സ്യസി - നീ പ്രാപിക്കും, സ്വർഗ്ഗം - സ്വർഗ്ഗം, ജിത്വാ - ജയിച്ച്, വാ - അല്ലെങ്കിൽ, ഭോക്ഷ്യസേ - നീ അനുഭവിക്കും, മഹീം - ഭൂമി, തസ്മാത് - അതിനാൽ, ഉത്തിഷ്ഠ - എഴുന്നേൽക്കുക, കൗന്തേയ - കുന്തീപുത്രാ, യുദ്ധായ - യുദ്ധത്തിനായി, കൃതനിശ്ചയഃ - ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ. വ്യാഖ്യാനം: ഏതുവിധേനയും നിനക്ക് നേട്ടമേയുള്ളൂ. അതിനാൽ, 'ഞാൻ ശത്രുവിനെ ജയിക്കും അല്ലെങ്കിൽ വീരമരണം വരിക്കും' എന്ന ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ് യുദ്ധം ചെയ്യുക.

**2.37.** നീ യുദ്ധത്തിൽ വീണുമരിച്ചാൽ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കും; യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചാൽ ഭൂമിയുടെ രാജ്യം അനുഭവിക്കും. അതുകൊണ്ട്, ഹേ കുന്തീനന്ദാ, യുദ്ധം ചെയ്യാൻ നിശ്ചയിച്ചുണർന്നെഴുന്നേൽക്കുക. **വ്യാഖ്യാനം:** "വധിക്കപ്പെട്ടാൽ സ്വർഗ്ഗം; ജയിച്ചാൽ ഭൂമിയുടെ ഭോഗം"—ഈ അദ്ധ്യായത്തിന്റെ ആറാം ശ്ലോകത്തിൽ തന്നെ അർജ്ജുനൻ പറഞ്ഞിരുന്നു, നാം അവരെ ജയിക്കുമോ അവർ നമ്മെ ജയിക്കുമോ എന്ന് നമുക്കറിയില്ലെന്ന്. ആ സംശയത്തെ ഉന്നയിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഇവിടെ ഭഗവാൻ സ്പഷ്ടമായി പറയുന്നത്: കർണ്ണൻ മുതലായവർ യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെ വധിച്ചാൽ നീ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകും; യുദ്ധത്തിൽ നീ ജയിച്ചാൽ ഈ ഭൂമിയുടെ രാജ്യഭോഗം നീ അനുഭവിക്കും. ഇങ്ങനെ രണ്ടു കൈകളിലും നിനക്ക് ലാഭമാണ്. യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടാൽ ഇരുവശത്തും ലാഭം മാത്രം, യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടാതിരുന്നാൽ ഇരുവശത്തും നഷ്ടം മാത്രം—എന്നതാണ് സാരം. അതുകൊണ്ട് നീ യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടണം. "അതുകൊണ്ട്, ഹേ കുന്തീപുത്രാ, യുദ്ധം ചെയ്യാൻ നിശ്ചയിച്ചുണർന്നെഴുന്നേൽക്കുക"—ഇവിടെ "കുന്തേയ" എന്ന സംബോധന ഉപയോഗിച്ചതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം: ഞാൻ കൗരവരുടെ അടുത്ത് സമാധാനപ്രസ്താവനയോടെ പോയപ്പോൾ, നിന്റെ അമ്മ കുന്തി നിനക്കായി ഈ സന്ദേശമയച്ചിരുന്നു: നീ യുദ്ധം ചെയ്യണമെന്ന്. അതുകൊണ്ട് നീ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങരുത്; മറിച്ച്, യുദ്ധം ചെയ്യാൻ നിശ്ചയിച്ച് എഴുന്നേൽക്കുക. അർജ്ജുനൻ യുദ്ധം ചെയ്യാതിരിക്കാൻ നിശ്ചയിച്ചിരുന്നു; ഈ അദ്ധ്യായത്തിന്റെ മൂന്നാം ശ്ലോകത്തിൽ തന്നെ ഭഗവാൻ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ കൽപ്പന നൽകിയിരുന്നു. ഇത് അർജ്ജുനന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു സംശയം ഉണ്ടാക്കി: യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത് ശരിയാണോ അല്ലയോ? അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ഭഗവാൻ ആ സംശയം നീക്കുന്നു: യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഒരു ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്യുക, അതിനെക്കുറിച്ച് യാതൊരു സംശയവും വിചാരിക്കരുത്. ഇവിടെ ഭഗവാന്റെ ഉദ്ദേശം ഇതായി തോന്നുന്നു: ഒരു വ്യക്തി ഒരു സാഹചര്യത്തിലും തന്റെ കർത്തവ്യം ഉപേക്ഷിക്കരുത്; മറിച്ച്, ഉത്സാഹത്തോടും ശ്രദ്ധയോടും കൂടി തന്റെ കർത്തവ്യം നിർവഹിക്കണം. കർത്തവ്യനിർവഹണത്തിലാണ് മനുഷ്യന്റെ മാനുഷികത.