എല്ലായിടത്തും വെള്ളപ്പൊക്കമുള്ളപ്പോൾ ഒരു ചെറിയ ജലാശയത്തിനുള്ള ഉപയോഗം എത്രയോ, അത്രയും ഉപയോഗമാണ് ആത്മജ്ഞാനമുള്ള ബ്രാഹ്മണന് എല്ലാ വേദങ്ങളിലും ഉള്ളത്.

പദങ്ങളുടെ അർത്ഥം: यावान् (യാവാൻ) - എത്ര, अर्थः (അർത്ഥഃ) - പ്രയോജനം, उदपाने (ഉദപാനേ) - ചെറിയ ജലാശയത്തിൽ, सर्वतः (സർവ്വതഃ) - എല്ലായിടത്തും, संप्लुतोदके (സംപ്ലുതോദകേ) - വെള്ളപ്പൊക്കമുണ്ടാകുമ്പോൾ, तावान् (താവാൻ) - അത്രയും, सर्वेषु (സർവ്വേഷു) - എല്ലാ, वेदेषु (വേദേഷു) - വേദങ്ങളിൽ, ब्राह्मणस्य (ബ്രാഹ്മണസ്യ) - ബ്രഹ്മജ്ഞാനിക്ക്, विजानतः (വിജാനതഃ) - അറിവുള്ളവന്. വ്യാഖ്യാനം: ആത്മസാക്ഷാത്കാരം ലഭിച്ച ജ്ഞാനിക്ക് വേദങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രയോജനമില്ല, കാരണം അദ്ദേഹം ആത്മാവിന്റെ അനന്തമായ ജ്ഞാനത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇതിനർത്ഥം വേദങ്ങൾ ഉപയോഗശൂന്യമാണെന്നല്ല. ആത്മീയ പാതയിൽ തുടക്കക്കാരായ സാധകർക്ക് വേദങ്ങൾ വളരെ ഉപകാരപ്രദമാണ്. വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന കർമ്മങ്ങളിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ താൽക്കാലിക സുഖങ്ങളും ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ അനന്തമായ ആനന്ദത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.

**മലയാളം പരിഭാഷ:** ഒരു വലിയ കുളം, നാനാഭാഗത്തുനിന്നും നിറഞ്ഞു തുളുമ്പുന്ന ജലം ലഭിച്ചാൽ, ചെറിയ കുഴികളിലെ വെള്ളത്തിന് ഒരു മനുഷ്യന് എത്രമാത്രം ആവശ്യമുണ്ടാകും—അതായത്, ഒരു ആവശ്യവുമില്ല—അതുപോലെ തന്നെ, വേദങ്ങളുടെയും ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും തത്വം അറിഞ്ഞ ബ്രഹ്മജ്ഞന് എല്ലാ വേദങ്ങളിലും അത്രമാത്രം ആവശ്യമുണ്ട്—അതായത്, ഒരു ആവശ്യവുമില്ല. **വിശദീകരണം:** "യാവാൻ അർഥ ഉദപാനേ സർവതഃ സമ്പ്ലുതോദകേ"—ഒരു വ്യക്തിക്ക് വലിയ സരോവരം, പൂർണ്ണമായും നിറഞ്ഞു, ശുദ്ധവും സ്വച്ഛവുമായി നാനാദിശകളിലും ലഭിച്ചാൽ, ചെറിയ ജലാശയങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവന് യാതൊരു ആവശ്യവുമില്ല. കാരണം, ഒരു ചെറിയ ജലാശയത്തിൽ കൈകാലുകൾ കഴുകിയാൽ, ആ വെള്ളം ചേറുപിടിച്ച് സ്നാനത്തിന് അനുയോജ്യമല്ലാതാകും; അതിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ആ വെള്ളം വസ്ത്രം കഴുകുന്നതിന് അനുയോജ്യമല്ലാതാകും; വസ്ത്രം കഴുകിയാൽ, കുടിക്കുന്നതിന് അനുയോജ്യമല്ലാതാകും. എന്നാൽ, ഒരു വലിയ സരോവരം ലഭിച്ചാൽ, അതിൽ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും നടത്തിയാലും, അതിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവുമുണ്ടാകുന്നില്ല—അതായത്, അതിന്റെ ശുദ്ധി, സ്വച്ഛത, പാവിത്ര്യം എല്ലാം അതേപടി നിലനിൽക്കുന്നു. "താവാൻ സർവേഷു വേദേഷു ബ്രാഹ്മണസ്യ വിജാനതഃ"—അതുപോലെ, പരമാത്മതത്വം പ്രാപിച്ച മഹാത്മാക്കൾക്ക്, യാഗം, ദാനം, തപസ്സ്, തീർഥയാത്ര, വ്രതം തുടങ്ങി വേദങ്ങളിൽ പറയുന്ന സകല പുണ്യകർമ്മങ്ങളും അവർക്ക് ഒരു പ്രയോജനവുമില്ലാത്തതാണ്. അതായത്, ആ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾ അവർക്ക് ചെറിയ ജലാശയങ്ങളെപ്പോലെയാകുന്നു. ഇതിന് സമാനമായ ഒരു ഉപമ പിന്നീട് എഴുപതാം ശ്ലോകത്തിൽ പറയുന്നുണ്ട്: ആ ജ്ഞാനി സമുദ്രംപോലെ ഗംഭീരനാണ്. അവന്റെ മുന്നിൽ എത്ര ഭോഗങ്ങൾ വന്നാലും, അവയ്ക്ക് അവനിൽ യാതൊരു ഇളക്കവുമുണ്ടാക്കാൻ കഴിയില്ല. ഇവിടെ, "ബ്രാഹ്മണസ്യ വിജാനതഃ" എന്ന പദം പരമാത്മതത്വവും വേദശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സാരവും അറിഞ്ഞ ആ മഹാപുരുഷനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. "താവാൻ" എന്നു പറയുന്നതിന്റെ അർത്ഥം, പരമാത്മതത്വം പ്രാപിച്ച ശേഷം അവൻ മൂന്നു ഗുണങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തനാകുന്നു എന്നാണ്. അവൻ ദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തനാകുന്നു, അതായത് രാഗദ്വേഷാദികൾ അവനിൽ നില്ക്കുന്നില്ല. അവൻ നിത്യസ്വരൂപത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അവൻ പ്രാപ്തിയിലും പാലനത്തിലും നിന്നും മുക്തനാകുന്നു—അതായത്, എന്തെങ്കിലും ലഭിക്കണം എന്നോ, ലഭിച്ചത് സംരക്ഷിക്കണം എന്നോ എന്നൊരു ചിന്ത പോലും അവനിലില്ല. അവൻ എപ്പോഴും പരമേശ്വരനിൽ മാത്രം ആസക്തനായിരിക്കുന്നു. **സന്ധി:** മുപ്പത്തിയൊൻപതാം ശ്ലോകത്തിൽ, ഈശ്വരൻ അർജ്ജുനനോട് സമത്വത്തെക്കുറിച്ച് (സമതാ) കേൾക്കാൻ കൽപ്പിച്ചു. ഇനി, തുടർന്നുള്ള ശ്ലോകങ്ങളിൽ, അത് പ്രാപിക്കുന്നതിനായി കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാൻ അവനോട് ഉപദേശിക്കുന്നു.