सर्वत्र पूर आल्यावर एका लहान पाण्याच्या विहिरीचा जितका उपयोग, तितकाच उपयोग आत्मज्ञानी ब्राह्मणाला सर्व वेदांचा आहे.

शब्दार्थ: यावान् (यावान्) - जेवढा, अर्थः (अर्थः) - उपयोग, उदपाने (उदपाने) - लहान जलाशयात, सर्वतः (सर्वतः) - सर्वत्र, संप्लुतोदके (संप्लुतोदके) - पूर आल्यावर, तावान् (तावान्) - तेवढाच, सर्वेषु (सर्वेषु) - सर्व, वेदेषु (वेदेषु) - वेदांमध्ये, ब्राह्मणस्य (ब्राह्मणस्य) - ब्रह्मज्ञान्यासाठी, विजानतः (विजानतः) - जाणणाऱ्यासाठी. व्याख्या: ज्याने आत्मसाक्षात्कार केला आहे, अशा ज्ञान्यासाठी वेदांचा काहीही उपयोग नाही, कारण तो आत्म्याच्या अनंत ज्ञानात स्थित आहे. याचा अर्थ असा नाही की वेद निरर्थक आहेत. जे साधक आध्यात्मिक मार्गावर नवीन आहेत, त्यांच्यासाठी वेद अत्यंत उपयुक्त आहेत. वेदांमध्ये सांगितलेल्या कर्मांपासून मिळणारे सर्व क्षणभंगुर सुख आत्मज्ञानाच्या अनंत आनंदात विलीन होतात.

यावानर्थ उदपाने सर्वतः सम्प्लुतोदके। तावान्सर्वेषु वेदेषु ब्राह्णस्य विजानतः॥ अशा श्लोकाचे भाषांतर: जसा मनुष्याला सर्वत: पाण्याने भरलेला, विशाल सरोवर मिळाल्यावर लहान खड्ड्यातील पाण्याची जशी कोणतीही गरज राहात नाही, तशीच वेद-शास्त्रांचे तत्त्व जाणणाऱ्या ब्रह्मवेत्त्या पुरुषाला सर्व वेदांतील (कर्मकांडादी) उपायांची कोणतीही गरज राहात नाही. स्पष्टीकरण: "यावानर्थ उदपाने सर्वतः सम्प्लुतोदके" — एखाद्या मनुष्याला सर्व बाजूंनी परिपूर्ण, स्वच्छ, निर्मल असे विशाल सरोवर प्राप्त झाले की, त्याला लहान पाणथळ्यांची काहीच गरज उरत नाही. कारण लहान जलाशयात हातपाय धुतले तर ते पाणी आंघोळीसाठी अयोग्य होते; त्यात आंघोळ केली तर ते कपडे धुण्यासाठी अयोग्य होते; आणि त्यात कपडे धुतले तर ते पिण्यासाठी अयोग्य होते. पण महासरोवर प्राप्त झाल्यावर त्यात सर्व क्रिया केल्या तरी काही फरक पडत नाही — म्हणजे त्याची पवित्रता, निर्मलता तशीच कायम राहते. "तावान्सर्वेषु वेदेषु ब्राह्णस्य विजानतः" — त्याचप्रमाणे, परमात्मतत्त्व प्राप्त केलेल्या महापुरुषांना वेदांत सांगितलेल्या यज्ञ, दान, तप, तीर्थ, व्रत इत्यादी सर्व पुण्यकर्मांची काहीच आवश्यकता राहात नाही. म्हणजे ती पुण्यकर्मे त्यांच्यासाठी लहान पाणथळ्यांसारखी होतात. अशीच एक समान उपमा सत्तराव्या श्लोकात दिली आहे: तो ज्ञानी मुनि समुद्राप्रमाणे गंभीर असतो. त्याच्यासमोर कितीही भोग आले तरी त्याच्यात क्षोभ निर्माण करू शकत नाहीत. येथे "ब्राह्णस्य विजानतः" हे शब्दप्रयोग त्या महापुरुषासाठी आहेत, ज्यांना परमात्मतत्त्वाचे ज्ञान झाले आहे आणि वेद-शास्त्रांचे तात्पर्यही जाणते आहे. "तावान्" म्हणण्याचा भावार्थ असा की परमात्मतत्त्व प्राप्त झाल्यावर तो त्रिगुणातीत होतो. द्वंद्वातीत होतो, म्हणजे राग-द्वेष इत्यादी त्याच्यामध्ये शिल्लक राहात नाहीत. शाश्वत तत्त्वामध्ये स्थित होतो. प्राप्ती व संरक्षण यांपासून मुक्त होतो — म्हणजे काही मिळवावे किंवा मिळालेल्या वस्तूचे रक्षण करावे असेही भान त्याच्यामध्ये उरत नाही. तो सदैव केवळ परमेश्वराच्या भक्तीमध्ये निमग्न असतो. संदर्भ: ओवी ३९ मध्ये प्रभूने अर्जुनाला समतेविषयी ऐकण्यास सांगितले. आता पुढील ओव्यांमध्ये ती समता प्राप्त करण्यासाठी कर्म करण्याचा उपदेश करत आहेत.