हे पार्थ! असे युद्ध, जे स्वतःप्राप्त आणि स्वर्गाचे उघडे दार आहे, ते भाग्यवान क्षत्रियांनाच प्राप्त होते.

शब्दार्थ: यदृच्छया - आपोआप, च - आणि, उपपन्नम् - प्राप्त झालेले, स्वर्गद्वारम् - स्वर्गाचे द्वार, अपावृतम् - उघडे, सुखिनः - सुखी, क्षत्रियाः - क्षत्रिय, पार्थ - हे अर्जुना, लभन्ते - प्राप्त करतात, युद्धम् - युद्ध, ईदृशम् - असे. स्वामी शिवानंद यांची टिप्पणी: शास्त्रे सांगतात की जर एखादा क्षत्रिय धर्मासाठी युद्धभूमीवर प्राण अर्पण करतो, तर तो त्वरित स्वर्गाला प्राप्त होतो.

**२.३२.** "हे पृथेच्या पुत्रा, तुला स्वतःच आलेले हे युद्ध हे स्वर्गाचे खुले द्वार आहे. असे युद्ध ज्यांना प्राप्त होते ते क्षत्रिय अतिशय भाग्यवान आहेत." **टीका:** 'यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम्' याचा अर्थ — पांडवांशी जुगार खेळताना दुर्योधनाने अट घातली होती की तो जर हरला तर त्यांना बारा वर्षे वनवास आणि एक वर्ष अज्ञातवास भोगावा लागेल. तेराव्या वर्षी त्यांना त्यांचे राज्य परत मिळेल. परंतु अज्ञातवासाच्या वर्षात त्यांची ओळख पटल्यास त्यांना पुन्हा बारा वर्षांचा वनवास भोगावा लागेल. जुगारात हरल्यावर पांडवांनी ती अट पाळून बारा वर्षे वनवास आणि एक वर्ष अज्ञातवास पूर्ण केला. नंतर त्यांनी आपले राज्य मागितले, तेव्हा दुर्योधनाने सुच्च बारीक टोकाएवढीही जमीन देणार नाही, युद्धाशिवाय, असे सांगितले. दुर्योधनाने असे सांगितल्यानंतरही पांडवांच्या तर्फे शांततेचे प्रस्ताव वारंवार मांडले गेले, परंतु दुर्योधनाने त्यांच्याशी शांतता स्वीकारली नाही. म्हणून भगवंत अर्जुनाला सांगतात की हे युद्ध तुला स्वतःच आलेले आहे. अशा योगायोगाने आलेल्या धर्मयुद्धात शूरपणे लढत ज्याचा मृत्यू होतो त्या क्षत्रिय वीरासाठी स्वर्गाचे द्वार खुले राहते. 'सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम्' — असे धर्मयुद्ध ज्यांना प्राप्त झाले आहे ते क्षत्रिय अतिशय सुखी (भाग्यवान) आहेत. येथे त्यांना 'सुखी' म्हणण्याचा अर्थ असा की कर्तव्यपालनात जे सुख आहे ते ऐहिक सुखोपभोगांत सापडत नाही. प्राणी-पक्षीही ऐहिक सुखांचा अनुभव घेतात. म्हणून आपले कर्तव्य पार पाडण्याची संधी ज्यांना मिळाली आहे त्यांना अत्यंत भाग्यशाली समजले पाहिजे. **अनुबंध:** पुढील चार श्लोकांत युद्ध न करण्याच्या परिणामांचे वर्णन केले आहे.