โอ้อรชุน! สงครามเช่นนี้ซึ่งเกิดขึ้นเองและเปิดประตูสู่สวรรค์เช่นนี้ มีเพียงพวกกษัตริย์ผู้โชคดีเท่านั้นที่ได้รับ

ความหมายของคำ: ยทฺฤจฺฉยา - โดยบังเอิญ, จ - และ, อุปปนฺนม - ที่มาถึง, สฺวรฺคทฺวารม - ประตูสวรรค์, อปาวฺฤตม - ที่เปิดออก, สุขินะ - ผู้มีความสุข, กฺษตฺริยา - กษัตริย์, ปารฺถ - ดูก่อนอรชุน, ลภนฺเต - ย่อมได้รับ, ยุทฺธม - การรบ, อีทฺฤศม - เช่นนี้ คำอธิบายของสวามี ศิวานันทะ: คัมภีร์ประกาศว่าหากกษัตริย์เสียชีวิตเพื่อธรรมะในสนามรบ เขาจะไปสู่สวรรค์ในทันที

**๒.๓๒** "สงครามที่บังเกิดขึ้นแก่ท่านโดยมิได้แสวงนี้ ก็เป็นประตูเปิดสวรรค์เช่นกัน โอ้บุตรแห่งปฤถา กษัตริย์ทั้งหลายที่ได้พบสงครามเช่นนี้ จักเป็นผู้มีโชคดีที่สุด" **คำอธิบาย:** อรรถาธิบายคำว่า 'ยทฤจฉยา โจปปันนํ สวรฺคทวารมปาวฤตํ' — เมื่อทุรโยธน์เล่นสกากับปาณฑพ ได้ตั้งเงื่อนไขว่าหากฝ่ายปาณฑพแพ้ จะต้องออกไปอยู่ป่าเป็นเวลาสิบสองปี และใช้ชีวิตหนึ่งปีโดยไม่เปิดเผยตัว หลังจากสิบสามปีผ่านไป จึงจะได้ราชอาณาจักรคืน แต่หากถูกจับได้ระหว่างปีที่ต้องปกปิดตัว จะต้องอยู่ป่าอีกสิบสองปี ฝ่ายปาณฑพแพ้พนัน จึงปฏิบัติตามเงื่อนไขครบสิบสองปีในป่าและหนึ่งปีที่ปกปิดตัว หลังจากนั้น เมื่อทวงขอราชอาณาจักรคืน ทุรโยธน์กลับประกาศว่าจะไม่ยอมคืนแม้ผืนดินเพียงปลายเข็ม หากมิได้ผ่านสงคราม แม้ทุรโยธน์กล่าวเช่นนี้ ฝ่ายปาณฑพก็ยังเสนอสันติวิธีหลายครั้ง แต่ทุรโยธน์ไม่ยอมประนีประนอม ด้วยเหตุนี้ พระผู้เป็นเจ้าจึงตรัสกับอรชุนว่า สงครามนี้บังเกิดขึ้นแก่เจ้าโดยมิได้แสวง สำหรับนักรบกษัตริย์ผู้ล่วงลับในสมรภูมิโดยแกล้วกล้าในสงครามอันชอบธรรมที่บังเกิดขึ้นเองเช่นนี้ ประตูสวรรค์ย่อมเปิดรออยู่ 'สุขินะ กฺษตฺริยา ปารฺถ ลภนฺเต ยุทธมีทฤศํ' — กษัตริย์ทั้งหลายที่ได้พบสงครามอันชอบธรรมเช่นนี้ ย่อมเป็นผู้มีโชคดีที่สุด ในที่นี้ การเรียกพวกเขาว่า 'มีโชคดี' หมายความว่า ความสุขอันเกิดจากการปฏิบัติธรรมะหน้าที่นั้น ย่อมไม่พบในความสุขทางโลกีย์ แม้สัตว์และนกยังรู้สึกถึงความสุขจากกามารมณ์ได้ ดังนั้น ผู้ที่ได้รับโอกาสปฏิบัติธรรมะหน้าที่ของตน จึงควรถือว่าเป็นผู้มีบุญยิ่ง **ความเชื่อมโยง:** ในสี่โศลกถัดไป จะกล่าวถึงผลแห่งการไม่ทำสงคราม