**2.23** Ten przenikający wszystko nie może być przecięty bronią, spalony ogniem, zwilżony wodą ani wysuszony wiatrem.
**Komentarz:** „Nie może być przecięty bronią” – Bronie nie mogą przeciąć tego przenikającego wszystko, ponieważ te materialne narzędzia nie są w stanie go nawet dosięgnąć. Wszelka broń wywodzi się z żywiołu ziemi. Ten żywioł ziemi nie może wywołać w tym przenikającym żadnej modyfikacji. Co więcej, żywioł ziemi nie może nawet dotrzeć do tego przenikającego, a tym bardziej spowodować w nim jakiejkolwiek zmiany.
„Nie może być spalony ogniem” – Ogień nie może spalić tego przenikającego, ponieważ ogień nie może do niego dotrzeć. Skoro nie może go nawet dosięgnąć, jak możliwe byłoby jego spalenie? Znaczenie jest takie, że żywioł ognia nigdy nie może wywołać żadnej modyfikacji w tym przenikającym.
„Nie może być zwilżony wodą” – Woda nie może zwilżyć tego przenikającego, ponieważ woda nie może do niego dotrzeć. Znaczenie jest takie, że żywioł wody nie może wywołać żadnej modyfikacji w tym przenikającym.
„Nie może być wysuszony wiatrem” – Wiatr nie może wysuszyć tego przenikającego, co oznacza, że wiatr nie ma mocy, by go wysuszyć, ponieważ wiatr do niego nie dociera. Znaczenie jest takie, że żywioł wiatru nie może wywołać żadnej modyfikacji w tym przenikającym.
Ziemia, woda, ogień, wiatr i eter – te pięć nazywamy wielkimi żywiołami (mahabhuta). Pan wymienił tylko cztery z tych wielkich żywiołów, stwierdzając, że ziemia, woda, ogień i wiatr nie mogą spowodować żadnej modyfikacji w tym przenikającym; nie omówił jednak piątego wielkiego żywiołu, eteru. Powodem tego jest to, że eter nie ma mocy do wykonywania jakiegokolwiek działania. Moc działania (czyli modyfikowania) leży tylko w tych czterech wielkich żywiołach. Eter jedynie zapewnia przestrzeń dla nich wszystkich.
Ziemia, woda, ogień i wiatr – te cztery żywioły wyłaniają się z samego eteru, a jednak nie mogą wywołać żadnej modyfikacji nawet w eterze, swojej przyczynie. To znaczy, ziemia nie może przebić eteru, woda nie może go zwilżyć, ogień nie może go spalić, a wiatr nie może go wysuszyć. Skoro te cztery żywioły nie mogą wyrządzić żadnej szkody eterowi (swojej przyczynie), Mahat-tattwie (kosmicznemu intelektowi, przyczynie eteru) ani Prakryti (pierwotnej naturze, przyczynie Mahat-tattwy), to jak mogłyby one dosięgnąć przenikającego wszystko, który jest całkowicie poza Prakryti? Jak te uwarunkowane substancje mogą dotrzeć do tej Nieuwarunkowanej Zasady? Jest to niemożliwe (Gita 13.31).
Przenikający wszystko jest wieczną Zasadą. Cztery żywioły – ziemia itd. – otrzymują swoje istnienie i ożywienie wyłącznie od Niego. Jak zatem mogłyby one, które od Niego otrzymują istnienie i ożywienie, Jego modyfikować? Ten przenikający wszystko jest wszechprzenikający, a cztery żywioły – ziemia itd. – są przenikane, czyli znajdują się wewnątrz przenikającego. Jak zatem przedmiot przenikany mógłby zaszkodzić wszechprzenikającemu? Po prostu nie jest możliwe, by Mu zaszkodzić.
Kontekstem tutaj jest wojna. Ardżuna pogrąża się w żalu, myśląc: „Wszyscy ci krewni zginą”. Dlatego Pan mówi: „Jak oni zginą? Ponieważ działanie broni nie może dosięgnąć tego (przenikającego wszystko)”. To znaczy, nawet gdy ciało jest cięte bronią, przenikający wszystko nie jest cięty; nawet gdy ciało jest spalane przez broń ognistą, przenikający wszystko nie jest spalany; nawet gdy ciało jest rozpuszczane przez broń wodną, przenikający wszystko nie jest rozpuszczany; i nawet gdy ciało jest wysuszane przez broń wiatrową, przenikający wszystko nie jest wysuszany. Znaczenie jest takie, że nawet gdy ciało umiera od broni, przenikający wszystko nie umiera; pozostaje dokładnie taki sam, bez modyfikacji. Dlatego opłakiwanie tego jest z twojej strony całkowitą głupotą.
★🔗
