ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸਵਜਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਮਾਧਵ! ਆਪਣੇ ਸਵਜਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸੁਖੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਟੀਕਾ: "ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸਵਜਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ" — ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੱਕ (ਸ਼ਲੋਕ 1.28 ਤੋਂ ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ) ਆਪਣੇ ਸਵਜਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰਨ ਦੇ ਜੋ ਵੀ ਤਰਕ, ਯੁਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਦਿਆਂ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਆਪਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਜਣਾਂ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਅਨੁਚਿਤ ਅਤੇ ਅਯੋਗ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਜਿਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਅਯੋਗ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?
"ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਮਾਧਵ! ਆਪਣੇ ਸਵਜਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸੁਖੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?" — ਹੇ ਮਾਧਵ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ਿਆਲ ਹੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜੇ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ ਦੇ ਵਸ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਈਏ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਕਿੰਨਾ ਵੱਧ ਜਾਵੇਗਾ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਸੁਖੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਇੱਥੇ, ਮੋਹ-ਜਨਿਤ ਅਵਿਦਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, "ਇਹ ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ" ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਸਦੇ ਖ਼ਸਤਰੀ ਧਰਮ ਵੱਲ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਮੁੜ ਰਹੀ। ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਅਵਿਦਿਆ (ਅਗਿਆਨਤਾ ਜਾਂ ਭ੍ਰਾਂਤੀ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਵਿਵੇਕ-ਬੁੱਝ ਦੱਬੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਵੇਕ ਦੱਬਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਵਿਦਿਆ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਵਿਦਿਆ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸੰਬੰਧ: ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ੰਕਾ ਉਠਦੀ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸਵਜਣ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਵਜਣ ਹੋ। ਸਵਜਣਤਾ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਪਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ — ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਅਰਜੁਨ ਇਸਦਾ ਉੱਤਰ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
★🔗
