**2.52** Akili yako itakapovuka matope ya udanganyifu, ndipo utapata kutokuwa na tamaa kwa anasa zilizosikiwa na zisizosikiwa.
**Ufafanuzi:** 'Akili yako itakapovuka matope ya udanganyifu' – Kudhani "mimi" na "yangu" katika mwili, na kudhani "yangu" katika vitu vinavyohusiana na mwili kama vile wazazi, ndugu, mke, watoto, vitu, na mali, ndiyo 'udanganyifu' (moha). Hii ni kwa sababu hakuna "mimi" asilia wala "yangu" katika miili hii na vitu kama hivyo; ni mtu mwenyewe anavyodhani tu. Kufurahi kupata vitu, watu, matukio yanayopendeza, n.k., na kusumbuka kupata vitu, watu, n.k. yasiyopendeza; kuwa na ubaguzi, upendeleo, wivu, na dosari nyingine kama hizo ulimwenguni—ndani ya familia—yote haya ni 'matope' (kalilam), yaani, matope ya kuzama. Akili inapokwama katika matope haya ya udanganyifu, mtu huchanganyikiwa kuhusu nini cha kufanya. Halafu hakuna kinachomwonekana wazi.
Ingawa yenyewe ina ufahamu, inadhani "mimi" na "yangu" katika vitu visivyo na uhai kama mwili na hivyo kuweka uhusiano navyo. Lakini kwa kweli, vitu ambavyo inaunda uhusiano navyo haviwezi kukaa nayo milele, wala yenyewe haivezi kukaa navyo milele. Hata hivyo, kwa sababu ya udanganyifu, mtazamo wake hauelekezi kwenye ukweli huu; badala yake, inaendelea kuunda uhusiano mpya na mbalimbali na kuzidi kukwama ulimwenguni. Kama msafiri, badala ya kufikia lengo lake, anapiga kambi njiani na kutumia wakati wake katika michezo, burudani, vicheko na mzaha, vivyo hivyo, mwanadamu anajikita hapa katika kukusanya vitu vinavyoharibika na kufurahia, na katika kuwa na shauku (mamata) kwa watu, familia, n.k., na kufurahia. Hii ndiyo kukwama kwa akili yake katika matope ya udanganyifu.
Je, tutakaa hapa kwa muda mfupi tu, tukidhani "mimi" na "yangu" katika mwili na kuwa na shauku katika familia? Je, tutakaa tukinyimwa maendeleo yetu ya kweli (wema) kwa kukwama katika hizi? Hatupaswi kukwama katika hizi bali kutimiza wema wetu—msimamo thabiti kama huo ndio wenyewe uvukizi wa akili juu ya matope ya udanganyifu. Maana, wakati tafakari thabiti kama hiyo itakapotokea, akili haitakwama ikishikilia uhusiano wa kidunia; haitashikamana na ulimwengu.
Kuna njia mbili za kuvuka matope ya udanganyifu: kutambua tofauti (viveka) na utumishi (seva). Utambuzi wa tofauti (ulioelezewa katika 2.11-30) unapokua mkali, unaunda kutopendezwa na vitu visivyo vya kweli. Akili ikielekea kuwatumikia wengine, kuwafanyia wengine furaha, basi nguvu ya kujiondoa kwenye anasa na starehe yake mwenyewe hutokea. Kadri hisia za kuwafanyia wengine furaha zinavyoongezeka, ndivyo kujiondoa kwa tamaa ya anasa yake mwenyewe kunavyoongezeka. Kama vile mwanafunzi anavyokuwa na tamaa ya kumfanyia mwalimu furaha, mwana kwa wazazi, au mtumishi kwa bwana wake, basi tamaa yao ya anasa na starehe yao mwenyewe hupotea kiotomatiki na kwa urahisi. Vivyo hivyo, karma yogi anapokuwa na hisia za kutumikia ulimwengu wote, tamaa yake ya anasa na starehe yake mwenyewe hupotea kiotomatiki.
Kupitia utambuzi wa tofauti na tafakari, kuna ugumu fulani katika kuondoa tamaa ya kufurahia. Sababu ni kwamba ikiwa utambuzi wa tofauti na tafakari sio thabiti sana, hufanya kazi tu kwa muda anasa hazijapo mbele moja kwa moja. Anasa zinapojitokeza mbele yake, mwenye shauku kwa kawaida huchanganyikiwa akiziona. Hata hivyo, yule aliye na hisia za utumishi, hata anasa bora kabisa zinapokuja mbele yake, anatumia anasa hiyo katika utumishi wa wengine. Kwa hivyo, tamaa yake ya anasa na starehe yake mwenyewe hupotea kwa urahisi. Ndiyo maana Bwana amesema kwamba karma yoga ni bora zaidi (5.2), rahisi zaidi (5.3), na ya haraka katika kutoa ukamilifu (5.6) ikilinganishwa na yoga ya elimu (sankhya-yoga).
'Ndipo utapata kutokuwa na tamaa kwa yale yanayosikika na yale yaliyosikika' – Anasa zote ambazo mtu amesikia, ameziona, na kuzitambua kikamili zimejumuishwa hapa chini ya neno 'yale yaliyosikika' (śhrutasya). Anasa zote ambazo zinaweza kusikika, kama zile za malimwengu ya mbinguni, Brahmaloka, n.k., zimejumuishwa hapa chini ya neno 'yale yanayosikika' (śhrotavyasya). Akili yako itakapovuka matope ya udanganyifu, ndipo utakuwa na kutokuwa na tamaa (vairāgya) kwa anasa hizi za kidunia 'zilizosikika' na za kimungu 'zinazosikika', kwa vitu hivi. Maana yake ni kwamba akili inapovuka matope ya udanganyifu, utambuzi mkali wa tofauti unaamshwa katika akili: ulimwengu unabadilika kila wakati, wakati mimi ninaendelea kuwa sawa; kwa hivyo, ninawezaje kupata amani kutoka kwa ulimwengu huu? Uhaba wangu wa ndani unawezaje kuondolewa? Halafu, kutokuwa na tamaa hutokea kiotomatiki kwa vitu vyote, 'vilivyosikika' na 'vinavyosikika'.
Hapa, Bwana angesema 'zilizofikiwa' (bhukta) badala ya 'zilizosikika' (śhruta) na 'zisizofikiwa' (bhoktavya) badala ya 'zisizosikika' (śhrotavya). Lakini maana ya kutokusema hivyo ni kwamba mvutano kwa vitu, iwe vimeonekana au havijaonekana, ulimwenguni hutokea tu kwa kusikia kuhusu vitu hivyo. Kwa hivyo, kusikia ndio msingi hapa. Hata pale njia za elimu na ibada zinapoelezewa kwa ajili ya ukombozi kutoka kwa ulimwengu na vitu vyake, 'kusikiliza' (shravana) ndio husemwa kuwa msingi. Maana ni kwamba kusikia ndio msingi katika kushikamana na ulimwengu na katika kushikamana na Mwenyezi Mungu.
Maana ya kusema 'itakapo' (yadā) na 'ndipo' (tadā) hapa ni kwamba hakuna sheria kwamba kutokuwa na tamaa kwa vitu hivi 'vilivyosikika' na 'vinavyosikika' kitatokea baada ya miaka, miezi, au siku kadhaa. Badala yake, wakati huo huo akili inapovuka matope ya udanganyifu, wakati huo huo kutokuwa na tamaa kitatokea kwa vitu 'vilivyosikika' na 'vinavyosikika', kwa anasa. Hakuna kucheleweshwa katika hili.
★🔗
