**শ্লোক ১.১৫:** অন্তৰ্যামী ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণই পাঞ্চজন্য নামৰ শঙ্খত ফুৎকাৰ দিলে; ধনঞ্জয়ে (অৰ্জুনে) দেৱদত্ত নামৰ শঙ্খত ফুৎকাৰ দিলে; আৰু ভীষণ কৰ্মৰ, অতি ভোজনশীল ভীমে পৌণ্ড্ৰ নামৰ তেওঁৰ মহাশঙ্খত ফুৎকাৰ দিলে।
**ব্যাখ্যা:** 'পাঞ্চজন্যম্ হৃষীকেশঃ'—সৰ্বান্তৰ্যামী, সকলোৰে অন্তৰৰ ভাৱজ্ঞানী, পাণ্ডৱপক্ষৰ হৈ থিয় দিয়া প্ৰত্যক্ষ প্ৰকাশ স্বৰূপ ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণই 'পাঞ্চজন্য' নামৰ শঙ্খত ফুৎকাৰ দিলে। পাঞ্চজন নামৰ এজন অসুৰে শঙ্খৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল, ভগৱানে তাক বধ কৰি সেই ৰূপটোকে শঙ্খৰূপে গ্ৰহণ কৰে; সেয়ে এই শঙ্খ 'পাঞ্চজন্য' নামেৰে প্ৰখ্যাত হয়।
'দেৱদত্তং ধনঞ্জয়ঃ'—ৰাজসূয় যজ্ঞৰ সময়ত অৰ্জুনে বহুতো ৰজাক পৰাস্ত কৰি বিপুল ধন-সম্পত্তি আহৰণ কৰিছিল। সেই কাৰণেই অৰ্জুন 'ধনঞ্জয়' নামেৰে পৰিচিত হয় (শ্লোক ১৪ৰ টোকা চাওক)। নিবাতকৱচ আদি অসুৰৰ সৈতে যুদ্ধ কৰোঁতে ইন্দ্ৰই অৰ্জুনক 'দেৱদত্ত' নামৰ শঙ্খ প্ৰদান কৰিছিল। এই শঙ্খৰ ধ্বনি অতি প্ৰবল আছিল, যিয়ে শত্ৰু সৈন্যবাহিনীক অস্থিৰ কৰি তুলিছিল। অৰ্জুনে এই শঙ্খত ফুৎকাৰ দিলে।
'পৌণ্ড্ৰং দধ্মৌ মহাশঙ্খং ভীমকৰ্মা বৃকোদৰঃ'—হিডিম্বাসুৰ, বকাসুৰ, জটাসুৰ আদি অসুৰ আৰু কীচক, জৰাসন্ধ আদি পৰাক্ৰমী বীৰসকলক বধ কৰাৰ বাবে ভীমসেন 'ভীমকৰ্মা' (ভীষণ কৰ্মৰ অধিকাৰী) নামেৰে খ্যাত হয়। তেওঁৰ উদৰত জঠৰানলৰ উপৰিও 'বৃক' নামৰ এক বিশেষ অগ্নি আছিল, যিয়ে অতি বিপুল পৰিমাণৰ আহাৰ জীৰ্ণ কৰিছিল। সেই কাৰণে তেওঁ 'বৃকোদৰ' (অতি ভোজনশীল) নামেৰে পৰিচিত হয়। এনে ভীষণ কৰ্মৰ, অতি ভোজনশীল ভীমসেনে 'পৌণ্ড্ৰ' নামৰ অতি বৃহৎ শঙ্খত ফুৎকাৰ দিলে।
★🔗
