ହୃଷୀକେଶ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ, ଧନଞ୍ଜୟ (ଅର୍ଜୁନ) ଦେବଦତ୍ତ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୀମ (ବୃକୋଦର) ପୌଣ୍ଡ୍ର ନାମକ ମହାଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ।

୧.୧୫. ହୃଷୀକେଶ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ, ଅର୍ଜୁନ ଦେବଦତ୍ତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରୁଥିବା ଭୀମ (ଯାହାର ପେଟ ବୃକ ବା କୁକୁର ଭଳି) ପୌଣ୍ଡ୍ର ନାମକ ମହାଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ। ଶବ୍ଦାର୍ଥ: ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟମ୍ - ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ନାମକ ଶଙ୍ଖ, ହୃଷୀକେଶଃ - ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ କୃଷ୍ଣ, ଦେବଦତ୍ତମ୍ - ଦେବଦତ୍ତ ନାମକ ଶଙ୍ଖ, ଧନଞ୍ଜୟଃ - ଧନ ଜିତିଥିବା ଅର୍ଜୁନ, ପୌଣ୍ଡ୍ରମ୍ - ପୌଣ୍ଡ୍ର ନାମକ ଶଙ୍ଖ, ଦଧ୍ମୌ - ବଜାଇଲେ, ମହାଶଙ୍ଖମ୍ - ମହାନ୍ ଶଙ୍ଖ, ଭୀମକର୍ମ - ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରୁଥିବା, ବୃକୋଦରଃ - ବୃକ ଭଳି ପେଟ ଥିବା ଭୀମ।

ଶ୍ଳୋକ ୧.୧୫: ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପଞ୍ଚଜନ୍ୟ ନାମକ ଶଙ୍ଖ ଧରି ଫୁଙ୍କିଲେ; ଧନଞ୍ଜୟ (ଅର୍ଜୁନ) ଦେବଦତ୍ତ ନାମକ ଶଙ୍ଖ ଫୁଙ୍କିଲେ; ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କର୍ମ ଓ ଅପରିମିତ କ୍ଷୁଧାର ଅଧିକାରୀ ଭୀମ ପୌଣ୍ଡ୍ର ନାମକ ତାଙ୍କର ମହାଶଙ୍ଖକୁ ଫୁଙ୍କିଲେ। ଟୀକା: 'ପଞ୍ଚଜନ୍ୟଂ ହୃଷୀକେଶଃ'—ସର୍ବାନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ, ସକଳ ହୃଦୟସ୍ଥ ଭାବ ଜାଣୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ରହି 'ପଞ୍ଚଜନ୍ୟ' ନାମକ ଶଙ୍ଖ ଫୁଙ୍କିଲେ । ପଞ୍ଚଜନ ନାମକ ଏକ ଅସୁର ଶଙ୍ଖରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା, ତାକୁ ପ୍ରଭୁ ସଂହାର କରି ସେହି ରୂପକୁ ଶଙ୍ଖରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ; ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ଶଙ୍ଖ 'ପଞ୍ଚଜନ୍ୟ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା । 'ଦେବଦତ୍ତଂ ଧନଞ୍ଜୟଃ'—ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଅର୍ଜୁନ ଅନେକ ରାଜାଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ବିପୁଳ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ । ଏହି କାରଣରୁ ଅର୍ଜୁନ 'ଧନଞ୍ଜୟ' ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେଲେ (ଶ୍ଳୋକ ୧୪ର ଟୀକା ଦେଖନ୍ତୁ) । ନିବଟକବଚ ଆଦି ଅସୁରମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ 'ଦେବଦତ୍ତ' ନାମକ ଶଙ୍ଖ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ଏହି ଶଙ୍ଖର ଧ୍ୱନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଥିଲା, ଯାହା ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ଚକିତ ଓ ବ୍ୟାକୁଳ କରିଦେଉଥିଲା । ଅର୍ଜୁନ ଏହି ଶଙ୍ଖକୁ ଫୁଙ୍କିଲେ । 'ପୌଣ୍ଡ୍ରଂ ଦଧ୍ମୌ ମହାଶଙ୍ଖଂ ଭୀମକର୍ମା ବୃକୋଦରଃ'—ହିଡିମ୍ବାସୁର, ବକାସୁର, ଜଟାସୁର ଆଦି ଅସୁର ଏବଂ କୀଚକ, ଜରାସନ୍ଧ ଆଦି ପରାକ୍ରମୀ ବୀରମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିଥିବାରୁ ଭୀମସେନ 'ଭୀମକର୍ମା' (ଭୟଙ୍କର କର୍ମର ଅଧିକାରୀ) ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ତାଙ୍କ ଉଦରରେ ଜଠରାଗ୍ନି ବ୍ୟତୀତ 'ବୃକ' ନାମକ ଏକ ବିଶେଷ ଅଗ୍ନି ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲା, ଯାହା ଅପରିମିତ ଖାଦ୍ୟକୁ ଜୀର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିଲା । ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ 'ବୃକୋଦର' (ଅତିଶୟ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ) ନାମରେ ଡକାଯାଉଥିଲା । ଏପ୍ରକାର ଭୟଙ୍କର କର୍ମ ଓ ଅପରିମିତ କ୍ଷୁଧାର ଅଧିକାରୀ ଭୀମସେନ 'ପୌଣ୍ଡ୍ର' ନାମକ ଅତି ବୃହତ ଶଙ୍ଖକୁ ଫୁଙ୍କିଲେ ।