2.71. Ὅστις πάσας ἐπιθυμίας ἀπολείπων περιέρχεται ἐλεύθερος ἀπὸ πόθου, ἄνευ τοῦ «ἐμοῦ» αἰσθήματος καὶ ἄνευ ἐγωισμοῦ — οὗτος εἰρήνην ἐπιτυγχάνει.
Ἑρμηνεία: «vihāya kāmān yaḥ sarvān pumānś carati niḥspṛhaḥ» — ἡ ἐπιθυμία πρὸς ἀνύπαρκτον ἀντικείμενον καλεῖται «kāmanā» (ἐπιθυμία). ὁ σοφὸς σταθερῆς σοφίας παντελῶς ἀποτάσσεται πάσας τὰς ἐπιθυμίας. ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἀπόταξιν τῶν ἐπιθυμιῶν, ἡ ἀπλὴ ἀνάγκη ἡ φαινομένη πρὸς διατήρησιν τοῦ σώματος — οἷον ἡ χρεία τόπου, χρόνου, ἀντικειμένου, προσώπου, πράγματος κτλ., τουτέστιν ἡ χρεία τῶν ζωοσώστων ἀντικειμένων, εἴτε ὑπαρκτῶν εἴτε ἀνυπάρκτων — καλεῖται «spṛhā» (πόθος). ὁ σοφὸς σταθερῆς σοφίας ἀποτάσσεται καὶ τοῦτον τὸν «spṛhā». αἰτία δέ, ὅτι ὁ σκοπὸς δι’ ὃν τὸ σῶμα ἐλήφθη καὶ δι’ ὃν ὑπῆρχεν ἀνάγκη — ἐκεῖνη ἡ Ἀλήθεια ἐπιτετύχηκεν· ἐκείνη ἡ ἀνάγκη πεπλήρωται. νῦν οὖν, εἴτε τὸ σῶμα μένει εἴτε μή, εἴτε ἡ σωματικὴ διατροφὴ συμβαίνει εἴτε μή — οὗτος ἀδιάφορος μένει πρὸς τοῦτο. αὕτη ἐστὶν ἡ κατάστασις αὐτοῦ τοῦ εἶναι ἐλεύθερον ἀπὸ πόθου (niḥspṛha).
Τὸ εἶναι ἐλεύθερον ἀπὸ πόθου οὐ σημαίνει ὅτι οὐδαμῶς καταναλίσκει τὰ τῆς διατροφῆς μέσα. καταναλίσκει μὲν τὰ τῆς διατροφῆς μέσα, προσέχει δὲ καὶ τί ὑγιεινὸν καὶ τί ἀνθυγιεινόν — τουτέστιν, καθάπερ διεξήγετο μετὰ τοῦ σώματος κτλ. ἐν τῇ προτέρᾳ περιόδῳ τῆς πνευματικῆς ἀσκήσεως, οὕτως διεξάγεται καὶ νῦν· ἀλλ’ οὐκ ἔνεστιν ἐν αὐτῷ μέριμνα ὅτι τὸ σῶμα καλῶς διατηρηθῇ, ἢ ὅτι τὰ ζωοσώστα ἀντικείμενα ἐπέρχωνται.
Ἐν τῷ πεντηκοστῷ πέμπτῳ στίχῳ τοῦδε κεφαλαίου, ἡ ἀπόταξις τῆς ἐπιθυμίας ἐρρήθη διὰ τῶν λέξεων «prajahāti yadā kāmān sarvān»· τὸ αὐτὸ σημεῖον λέγεται ἐνταῦθα διὰ τῶν λέξεων «vihāya kāmān yaḥ sarvān». τοῦτο δηλοῖ ὅτι ἐν τῇ Κάρμα Γιόγᾳ, ἄνευ τοῦ ἀποτάξασθαι πάσας τὰς ἐπιθυμίας, οὐ δύναταί τις γενέσθαι σοφὸς σταθερῆς σοφίας· διότι διὰ τῶν ἐπιθυμιῶν μόνων ἡ σύνδεσις μετὰ τοῦ κόσμου ἵσταται. ἐπὶ παντελοῦς ἀποτάξεως τῶν ἐπιθυμιῶν, ἡ σύνδεσις μετὰ τοῦ κόσμου οὐ δύναται μένειν.
«nirmamaḥ» — ὁ σοφὸς σταθερῆς σοφίας παντελῶς ἀποτάσσεται τὴν «mamatā» (τὸ αἴσθημα τοῦ «ἐμοῦ»). τὰ ἀντικείμενα ἅτινα ὁ ἄνθρωπος νομίζει ἴδια αὐτοῦ, τῇ ἀληθείᾳ οὐκ ἔστιν ἴδια αὐτοῦ· μᾶλλον δέ, ἐλήφθησαν ἀπὸ τοῦ κόσμου. τὸ νομίζειν ληφθὲν ἀντικείμενον ὡς ἴδιον, πλάνη ἐστίν. ἐπὶ ἀφαιρέσεως ταύτης τῆς πλάνης, ὁ σοφὸς σταθερῆς σοφίας γίνεται ἐλεύθερος ἀπὸ τοῦ αἰσθήματος τοῦ «ἐμοῦ» πρὸς ἀντικείμενα, πρόσωπα, πράγματα, σῶμα, αἰσθήσεις κτλ.
«nirahaṅkāraḥ» — τὸ ταὐτίζειν ἑαυτὸν μετὰ τοῦ σώματος, νομίζοντα «ἐγώ εἰμι τοῦτο τὸ σῶμα», ἐστὶν ἐγωισμὸς (ahaṅkāra). οὗτος ὁ ἐγωισμὸς οὐ μένει ἐν τῷ σοφῷ σταθερῆς σοφίας. τὸ σῶμα, αἰσθήσεις, νοῦς, διάνοια κτλ., πάντα θεωροῦνται ἐν τινι φωτί, καὶ τὸ αἴσθημα τῆς «ἐγώ-εἰμι-ότητος» (τὸ πάθος τοῦ «ἐγώ») πάσχεται καὶ αὐτὸ ἐν τινι φωτί. διότι, ἀπὸ τῆς ἀποψεως ἐκείνου τοῦ Φωτός, τὸ σῶμα, αἰσθήσεις, νοῦς, διάνοια, καὶ τὸ ἐγωτικὸν αἴσθημα (τὸ πάθος τοῦ «ἐγώ») — πάντα ταῦτα εἰσιν αἰσθητὰ ἀντικείμενα. ὁ αἰσθανόμενος χωριστός ἐστιν ἀπὸ τοῦ αἰσθητοῦ — οὗτος ἐστὶν ὁ κανών. ἐπὶ ἐπιγνώσεως τούτου, ὁ σοφὸς σταθερῆς σοφίας γίνεται ἄνευ ἐγωισμοῦ.
«sa śāntim adhigacchati» — ὁ σοφὸς σταθερῆς σοφίας ἐπιτυγχάνει εἰρήνην. οὐχ ὅτι ἡ εἰρήνη ἔρχεται καὶ ἐπιτυγχάνεται ἐπὶ τῷ γίνεσθαι κενὸν ἐπιθυμίας, πόθου, τοῦ αἰσθήματος τοῦ «ἐμοῦ», καὶ ἐγωτικοῦ αἰσθήματος· μᾶλλον δέ, ἡ εἰρήνη ἐστὶν αὐτοφανὴς ἐν παντὶ ἀνθρώπῳ. μόνον διὰ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ἀπολαῦσαι εὐδαιμονίαν ἀπὸ ἀντικειμένων ἅτινα ἐγείρονται καὶ ἀπόλλυνται, καὶ διὰ τοῦ διατηρεῖν σχέσιν «ἐμο-ότητος» μετ’ αὐτῶν, ἡ ταραχὴ ἐγείρεται. ὅταν ἡ ἐπιθυμία πρὸς τὸν κόσμον, ὁ πόθος, τὸ αἴσθημα τοῦ «ἐμοῦ», καὶ ὁ ἐγωισμὸς παντελῶς ἀπολειφθῶσιν, τότε ἡ αὐτοφανὴς εἰρήνη πάσχεται.
Ἐν τούτῳ τῷ στίχῳ, μεταξὺ τούτων τῶν τεσσάρων — ἐπιθυμίας, πόθου, τοῦ αἰσθήματος τοῦ «ἐμοῦ», καὶ ἐγωισμοῦ — ὁ ἐγωισμός ἐστιν ὁ κυριώτερος. αἰτία δέ, ὅτι διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ ἑνὸς ἐγωισμοῦ, πάντα ἀποφαίνονται — τουτέστιν, εἰ αὐτὸ τὸ πάθος τοῦ «ἐγώ» οὐ μένει, τότε πῶς δύναται μένειν τὸ πάθος τοῦ «ἐμοῦ», καὶ τίς ἐπιθυμήσει, καὶ ὑπὲρ τίνος;
Ἐπεί, ἁπλῶς λέγοντος «nirahaṅkāraḥ» (ἄνευ ἐγωισμοῦ) περιλαμβάνει ἐν ἑαυτῷ τὴν ἀπόταξιν τῆς ἐπιθυμίας κτλ., τί δήποτε περιγράφεται ἡ ἀπόταξις τῆς ἐπιθυμίας κτλ.; ἡ ἀπόκρισις ἐστιν ὅτι μεταξὺ τούτων τῶν τεσσάρων — ἐπιθυμίας, πόθου, τοῦ αἰσθήματος τοῦ «ἐμοῦ», καὶ ἐγωισμοῦ — ἡ ἐπιθυμία ἐστὶν ἡ παχυτέρα. ὁ πόθος ἐστὶν λεπτότερος τῆς ἐπιθυμίας, τὸ αἴσθημα τοῦ «ἐμοῦ» ἐστὶν λεπτότερον τοῦ πόθου, καὶ ὁ ἐγωισμὸς ἐστὶν λεπτότερος τοῦ αἰσθήματος τοῦ «ἐμοῦ». διότι, ἐν τῇ ἀπολείψει συνδέσεως μετὰ τοῦ κόσμου, ἐὰν ἡ ἐπιθυμία ἀποταχθῇ πρῶτον, τότε ἡ ἀπόταξις τῶν ἄλλων τριῶν γίνεται εὐκολωτέρα.
Οὐδὲν ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ ἐπιθυμεῖν. ἀντικείμενον ἐπιτυγχάνεται μόνον ἐὰν εἶναι προωρισμένον νὰ ἐπιτευχθῇ. διότι, ἡ ἐπιθυμία ὀφείλει νὰ ἀποταχθῇ. καὶ μετὰ τὴν ἀπόταξιν τῆς ἐπιθυμίας, ὁ πόθος μένει. ἡ πλήρωσις τοῦ πόθου (ἡ ἀνάγκη τῆς σωματικῆς διατροφῆς) οὐδὲ ἐστὶν ἐν ταῖς χερσὶν ἡμῶν — τουτέστιν, οὐκ ἐσμέν αὐτόνομοι οὐδὲ ἐν τῇ πληρώσει τοῦ πόθου. ὅ,τι μέλλει γενέσθαι, γενήσεται· τί οὖν τὸ ὄφελος τοῦ κρατεῖν πόθον; διότι, ἀφιέναι τὴν ἐλπίδα τροφῆς, ὕδατος, ἐσθῆτος κτλ. διὰ τὸ σῶμα, ὁ πόθος ἀπολείπεται.
Τὰ μέσα τοῦ εἶναι ἐλεύθερον ἀπὸ ἐγωισμοῦ καὶ τοῦ αἰσθήματος τοῦ «ἐμοῦ»:
Ἀπὸ τῆς ἀποψεως τῆς Κάρμα Γιόγᾳ — «Οὐδέν ἐστιν ἐμόν»· διότι οὐκ ἔχω αὐτόνομον ἐξουσίαν ἐπ’ οὐδενὸς ἀντικειμένου, προσώπου, περιστάσεως, συμβάντος, καταστάσεως κτλ. ὅταν οὐδέν ἐστιν ἐμόν, τότε «ἐγὼ οὐδενὸς χρείαν ἔχω»· διότι εἰ τὸ σῶμα ἐστιν ἐμόν, τότε χρείαν ἔχω τροφῆς, ὕδατος, ἐσθῆτος κτλ., ἀλλ’ ὅταν τὸ σῶμα οὐδαμῶς ἐστιν ἐμόν, τότε ἐγὼ οὐδενὸς χρείαν ἔχω ἀπ’ οὐδενός. ὅταν οὐδέν ἐστιν ἐμὸν καὶ ἐγὼ οὐδενὸς χρείαν ἔχω, τί λείπεται τοῦ «ἐγώ»; διότι τὸ «ἐγώ» ἐγείρεται μόνον διὰ τοῦ προσκολλᾶσθαι τινὶ ἀντικειμένῳ, σώματι, καταστάσει κτλ. τὸ λεγόμενον σῶμα κτλ. τὸ καλούμενον «ἐμόν», ἔχει μόνον παντελῶς ἀχώριστον σύνδεσιν μετὰ τοῦ κόσμου. διότι, ὅ,τι δεῖ πραχθῆναι μετὰ τοῦ λεγομένου σώματος κτλ. τοῦ καλουμένου ἰδίου, δεῖ πραχθῆναι μόνον διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ κόσμου· διότι ἐγὼ οὐδενὸς χρείαν ἔχω. ἐπὶ τοῦ τοιούτου πάθους ἐγειρομένου, ἡ μερικότης τοῦ «ἐγώ» αὐτομάτως ἀφανίζεται, καὶ ὁ Κάρμα Γιογὶ γίνεται ἐλεύθερος ἀπὸ ἐγωισμοῦ καὶ τοῦ αἰσθήματος τοῦ «ἐμοῦ».
Ἀπὸ τῆς ἀποψεως τῆς Σάγκια Γιόγᾳ — Μένει ἡ γνῶσις τῆς αὐτοφανoῦς ὑπάρξεως (τῆς καταστάσεως τοῦ εἶναι) τῆς ἰδίας οὐσιώδους φύσεως ὡς «ἐγώ εἰμι» ἐν πᾶσι τοῖς οὖσιν. ἐνταῦθα, τὸ «ἐγώ» ἐστὶ μέρος τῆς Φύσεως, καὶ τὸ «εἰμι» ἐστὶν ὑπαρξις. τοῦτο τὸ «εἰμι» τῇ ἀληθείᾳ συνδέεται μετὰ τοῦ «ἐγώ». ἐὰν τὸ «ἐγώ» μὴ μένῃ, τότε τὸ «εἰμι» οὐ μενεῖ· μᾶλλον δέ, τὸ «ἐστι» μενεῖ. «ἐγώ εἰμι», «σὺ εἶ», «τοῦτό ἐστι», καὶ «ἐκεῖνό ἐστι» — ταῦτα τὰ τέσσαρα συνδέονται μετὰ προσώπου καὶ χωροχρόνου. ἐὰν ταῦτα τὰ τέσσαρα, τουτέστιν πρόσωπον καὶ χωρόχρονος, μὴ προσκολλῶνται, τότε μόνον τὸ «ἐστι» μενεῖ· ἡ ἐγκατάστασις ἔσται ἐν τῷ «ἐστι» μόνον. ἐγκαθιστάμενος ἐν τῷ «ἐστι», ὁ Σάγκια Γιογὶ γίνεται ἐλεύθερος ἀπὸ ἐγωισμοῦ καὶ τοῦ αἰσθήματος τοῦ «ἐμοῦ».
Ἀπὸ τῆς ἀποψεως τῆς Μπάκτι Γιόγᾳ — Πᾶν τὸ καλούμενον «ἐγώ» καὶ «ἐμόν» ἀνήκει μόνον τῷ Κυρίῳ. διότι ἐγὼ οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην ἐξουσίαν ἔχω ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τοῦ καλουμένου ἐμοῦ· ἀλλ’ ὁ Κύριος ἔχει πλήρη ἐξουσίαν ἐπ’ αὐτοῦ. ὅπως δ’ ἂν διατηρῇ ἀντικείμενον, ὡς ἐπιθυμεῖ νὰ τὸ διατηρήσῃ, οὕτως ἐστίν. διότι, πᾶν τοῦτο ἐστὶ μόνον τοῦ Κυρίου. τοῦτο ὀφείλει νὰ ἐνασχολῆται μόνον εἰς τὴν διακονίαν τοῦ Κυρίου. τὸ σῶμα, αἰσθήσεις, νοῦς, καὶ διάνοια ἅτινα κέκτημαι — καὶ ταῦτα εἰσὶν αὐτοῦ, καὶ ἐγὼ καὶ αὐτὸς εἰμὶ αὐτοῦ. ἐπὶ τοῦ τοιούτου πάθους ἐγειρομένου, ὁ Μπάκτι Γιογὶ γίνεται ἐλεύθερος ἀπὸ ἐγωισμοῦ καὶ τοῦ αἰσθήματος τοῦ «ἐμοῦ».
Σύνδεσις: Ἐξηγήσας ποία ἐστὶν ἡ κατάστασις αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ εἶναι ἐλεύθερον ἀπὸ ἐπιθυμίας, πόθου, τοῦ αἰσθήματος τοῦ «ἐμοῦ», καὶ ἐγωισμοῦ, τὸ θέμα συμπεραίνεται ἐν τῷ ἑπομένῳ στίχῳ.
★🔗
