ನಿನ್ನ ಶತ್ರುಗಳು ನಿನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ ಅನೇಕ ಅವಾಚ್ಯವಾದ (ಹೇಳಲಾಗದ) ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವರು; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದುಃಖವು ಇನ್ನೇನು?

ಪದಗಳ ಅರ್ಥ: ಅವಾಚ್ಯವಾದಾನ್ - ಹೇಳಬಾರದ ಮಾತುಗಳು, ಚ - ಮತ್ತು, ಬಹೂನ್ - ಅನೇಕ, ವದಿಷ್ಯಂತಿ - ಹೇಳುವರು, ತವ - ನಿನ್ನ, ಅಹಿತಾಃ - ಶತ್ರುಗಳು, ನಿಂದಂತಃ - ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ, ತವ - ನಿನ್ನ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯಮ್ - ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ತತಃ - ಇದಕ್ಕಿಂತ, ದುಃಖತರಮ್ - ಹೆಚ್ಚು ದುಃಖಕರ, ನು - ನಿಜಕ್ಕೂ, ಕಿಮ್ - ಏನು. ಸ್ವಾಮಿ ಶಿವಾನಂದರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ನಿಂದನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಸಹನೀಯ ಮತ್ತು ಯಾತನಾಮಯವಾದ ನೋವು ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.

**೨.೩೬.** ನಿನ್ನ ಶತ್ರುಗಳು ಅನೇಕ ಅವಾಚ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿ, ನಿನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೀಗಳೆಯುವರು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೋವು ಇನ್ನೇನಿರಬಹುದು? **ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ:** "ಅವಾಚ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳು..." 'ಅಹಿತ' ಎಂಬ ಪದವು ಶತ್ರುವನ್ನು, ಹಾನಿ ಬಯಸುವವನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ದುರ್ಯೋಧನ, ದುಶ್ಶಾಸನ ಮತ್ತು ಕರ್ಣರಂತಹ ನಿನ್ನ ಶತ್ರುಗಳು, ನೀನು ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶತ್ರುತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ತಾವೇ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ನಿನ್ನ ಹಾನಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ನಿನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅರಿತವರು — ನೀನು ಒಬ್ಬ ಮಹಾವೀರನೆಂದು. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ತಿಳಿದೂ, ಅವರು ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಕುರಿತು "ಅವನು ನಪುಂಸಕನೇ ಸರಿ. ನೋಡು! ಯುದ್ಧದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿದ್ದಾನೆ! ಅವನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?" ಎಂದು ಹೀಗಳೆಯುವ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುವರು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ದುಃಖಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಕ್ಷೋಭೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಲು, ಅವರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅವಾಚ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುವರು. ನೀನು ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವೆ? "ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೋವು ಇನ್ನೇನಿರಬಹುದು?" — ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ, ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾದ ದುಃಖವೇನಿರಬಹುದು? ಏಕೆಂದರೆ, ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನು ನೀಚರಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾದಾಗ, ಆ ಅವಮಾನವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಪರಮಾವಧಿ ಶ್ರಮಿಸಿ ನಾಶಹೊಂದುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಸತ್ಯ. ಅದೇ ರೀತಿ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ, ರಾಗದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಾ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಧುಮುಕುವೆ. ನೀನು ಇದುವರೆಗೂ ಯುದ್ಧದಿಂದ ದೂರ ನಿಂತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆವೇಶದಿಂದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿದಾಗ, ಅನಂತರ ಬರುವ ಅಪಾರವಾದ ನಿಂದನೆಯನ್ನು ನೀನು ಹೇಗೆ ತಾಳಿಕೊಳ್ಳುವೆ? **ಸಂದರ್ಭ:** ಹಿಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡದೆ ಇರುವ ನಷ್ಟವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಭಗವಂತನು, ಈಗ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ಲಾಭವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.