ତୁମର ଶତ୍ରୁମାନେ ତୁମର ସାମର୍ଥ୍ୟର ନିନ୍ଦା କରି ଅନେକ ଅଶ୍ରାବ୍ୟ କଥା କହିବେ। ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ କ’ଣ?

ଶବ୍ଦାର୍ଥ: ଅବାଚ୍ୟବାଦାନ୍ - ଯାହା କହିବା ଅନୁଚିତ, ଚ - ଏବଂ, ବହୁନ୍ - ଅନେକ, ବଦିଷ୍ୟନ୍ତି - କହିବେ, ତବ - ତୁମର, ଅହିତାଃ - ଶତ୍ରୁମାନେ, ନିନ୍ଦନ୍ତଃ - ନିନ୍ଦା କରି, ତବ - ତୁମର, ସାମର୍ଥ୍ୟମ୍ - ଶକ୍ତି, ତତଃ - ଏହାଠାରୁ, ଦୁଃଖତରମ୍ - ଅଧିକ ଦୁଃଖଦାୟକ, ନୁ - ପ୍ରକୃତରେ, କିମ୍ - କଣ। ସ୍ୱାମୀ ଶିବାନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଏହିପରି ଭାବରେ ହେଉଥିବା ନିନ୍ଦାଠାରୁ ଅଧିକ ଅସହ୍ୟ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।

ଭଗବଦ୍ଗୀତା (ଅଧ୍ୟାୟ ୨, ଶ୍ଳୋକ ୩୬)ର ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ ଓ ଟୀକା: ପାଠ୍ୟାଂଶ: ୨.୩୬. ତବ ଶତ୍ରୁଗଣ ଅସଂଖ୍ୟ ଅଶ୍ଳୀଳ ବାକ୍ୟ କହିବେ, ତୁମର ଶକ୍ତି ଓ କ୍ଷମତାକୁ ଅପମାନିତ କରିବେ। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ଆଉ କ’ଣ ହୋଇପାରେ? ଟୀକା: "ଅଶ୍ଳୀଳ ବାକ୍ୟ..." – 'ଅହିତ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଶତ୍ରୁ, ଯେ ଅନିଷ୍ଟ କାମନା କରେ। ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଦୁଃଶାସନ ଓ କର୍ଣ୍ଣ ଆଦି ତୁମର ଶତ୍ରୁଗଣ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି କୌଣସି ଶତ୍ରୁତା ନ ରଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱୟଂ ଶତ୍ରୁତା ପୋଷଣ କରି ତୁମର ଅନିଷ୍ଟ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ତୁମର ଶକ୍ତି ଜାଣନ୍ତି – ଯେ ତୁମେ ଜଣେ ମହାନ ଯୋଦ୍ଧା। ତଥାପି ଏହା ଜାଣି ସୁଦ୍ଧା ସେମାନେ ତୁମର ପରାକ୍ରମକୁ ନିନ୍ଦା କରି କହିବେ, "ସେ ତ କେବଳ ଏକ ନପୁଂସକ। ଦେଖ! ସମର ସମୟରେ ସେ ପଶ୍ଚାତପଦ ହେଲା! ସେ ଆମ ଆଗେ ଠିଆ ହୋଇପାରିବ କି? ସମର କରିପାରିବ କି?" ଏହିପରି ଭାବରେ ତୁମକୁ ଦୁଃଖିତ କରିବା ଓ ତୁମ ମନରେ ଆବେଗ ଜାଳିବା ପାଇଁ ସେମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ଅଶ୍ଳୀଳ ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ଏହି ବାକ୍ୟ କିପରି ସହିବ? "ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ଆଉ କ’ଣ ହୋଇପାରେ?" – ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଆଉ କ’ଣ ହୋଇପାରେ? କାରଣ ଦେଖାଯାଏ ଯେ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ନୀଚ ଲୋକେ ତିରସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେ ସେହି ଅପମାନ ସହ୍ୟ କରିପାରେ ନାହିଁ ଏବଂ ନିଜର ଦକ୍ଷତା ଓ ବୀରତ୍ୱରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଚରମ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା କରି ଧ୍ୱଂସ ପାଏ। ସେହିପରି, ଯେତେବେଳେ ତୁମର ଶତ୍ରୁଗଣ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ତିରସ୍କାର କରିବେ, ତୁମେ ତାହା ସହିପାରିବ ନାହିଁ ଏବଂ ରାଗରେ ଜଳିଉଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ଡେଇଁ ପଡ଼ିବ। ଏଯାଏଁ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କର ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆବେଗରେ ଡେଇଁ ପଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଆସିବା ବିରାଟ ନିନ୍ଦାକୁ କିପରି ସହିବ? ସଂଯୋଜନା: ପୂର୍ବରୁ ଚାରିଟି ଶ୍ଳୋକରେ ଯୁଦ୍ଧ ନ କରିବାର କ୍ଷତି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ପରେ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୁଇଟି ଶ୍ଳୋକରେ ଭଗବାନ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର ଲାଭ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛନ୍ତି।