BG 1.6 — ਅਰਜੁਨ ਵਿਸ਼ਾਦ ਯੋਗ
BG 1.6📚 Go to Chapter 1
युधामन्युश्चविक्रान्तउत्तमौजाश्चवीर्यवान्|सौभद्रोद्रौपदेयाश्चसर्वएवमहारथाः||१-६||
ਯੁਧਾਮਨ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤ ਉੱਤਮੌਜਾਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ | ਸੌਭਦ੍ਰੋ ਦ੍ਰੌਪਦੇਯਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਮਹਾਰਥਾਃ ||1-6||
युधामन्युश्च: Yudhamanyu | विक्रान्त: the strong | उत्तमौजाश्च: Uttamaujas | वीर्यवान्: the brave | सौभद्रो: the son of Subhadra | द्रौपदेयाश्च: the sons of Draupadi | सर्व: all | एव: even | महारथाः: great car-warriors
GitaCentral ਪੰਜਾਬੀ
ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਯੁਧਾਮਨ੍ਯੁ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਉੱਤਮੋਜ, ਸੁਭਦਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਅਭਿਮਨ੍ਯੁ) ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀ ਹਨ।
🙋 ਪੰਜਾਬੀ Commentary
ਸ਼ਲੋਕ 1.6: ਬਹਾਦਰ ਯੁਧਾਮਨਯੂ, ਤਾਕਤਵਰ ਉੱਤਮੌਜਾ, ਸੁਭਦਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਅਭਿਮਨਯੂ) ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ - ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀ ਹਨ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ: ਯੁਧਾਮਨਯੂ - ਯੁਧਾਮਨਯੂ, ਚ - ਅਤੇ, ਵਿਕ੍ਰਾਂਤ - ਬਹਾਦਰ, ਉੱਤਮੌਜਾ - ਉੱਤਮੌਜਾ, ਚ - ਅਤੇ, ਵੀਰਯਵਾਨ - ਤਾਕਤਵਰ, ਸੌਭਦ੍ਰ - ਸੁਭਦਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦ੍ਰੌਪਦੇਯ - ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਚ - ਅਤੇ, ਸਰਵੇ - ਸਾਰੇ, ਏਵ - ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਹਾਰਥਾ - ਮਹਾਨ ਰਥੀ।
English
Swami Gambirananda
Swami Adidevananda
Hindi
Swami Ramsukhdas
Sanskrit
Sri Ramanuja
Sri Madhavacharya
Sri Anandgiri
Sri Jayatirtha
Sri Abhinav Gupta
Sri Madhusudan Saraswati
Sri Sridhara Swami
Sri Dhanpati
Vedantadeshikacharya Venkatanatha
Sri Purushottamji
Sri Neelkanth
Sri Vallabhacharya
Detailed Commentary
ਇੱਥੇ (ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ) ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਧਨੁੱਸ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੁਯੁਧਾਨ (ਸਾਤਿਕੀ), ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਹਨ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ ਅਤੇ ਚੇਕਿਤਾਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਬਹਾਦਰ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੈ। ਪੁਰੁਜਿਤ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀਭੋਜ — ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ — ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਸ਼ੈਬਯ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੈ। ਤਾਕਤਵਰ ਯੁਧਾਮਨ੍ਯੂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਉੱਤਮੌਜਾ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸੁਭਦਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਭਿਮਨ੍ਯੂ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਹਨ। **ਟਿੱਪਣੀ:** 'ਇੱਥੇ ਵੀਰ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ' — ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਤੀਰ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ 'ਇਸ਼ਵਾਸ' (ਧਨੁੱਸ਼) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਧਨੁੱਸ਼ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ 'ਮਹੇਸ਼ਵਾਸ' (ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ) ਹਨ। ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਧਨੁੱਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ ਤੀਰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਧਨੁੱਸ਼ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰੇ ਯੋਧਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਵੀਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਧਾਰਨ ਯੋਧਾ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭੀਮ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਭਾਵ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸਮਾਨ। 'ਯੁਯੁਧਾਨ' — ਯੁਯੁਧਾਨ (ਸਾਤਿਕੀ) ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਸਿੱਖੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣੀ ਸੈਨਾ ਦੇਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਗਣ ਰਹਿ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੈਰ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਯੁਯੁਧਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ: "ਇਸ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵੇਖੋ! ਇਸਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਸਿੱਖੀ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਯਤਨ ਕਰੋਗੇ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਇਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਅਰਜੁਨ 'ਤੇ ਇੰਨਾ ਸਨੇਹ ਦਿਖਾਇਆ, ਪਰ ਇਹ ਕ੍ਰਿਤਘਣ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।" ਯੁਯੁਧਾਨ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਰਿਆ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 'ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ' — "ਉਹ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ, ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਡੇ ਵੀਰ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਹੋਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਮੋਹਨ ਅਸਤਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਮੋਹਿਤ ਹੋਣਾ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਉਸਦੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਯੁੱਧ ਭੱਜਣਾ ਪਿਆ — ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਵੈਰ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਪਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਯੁਯੁਧਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦਾ ਨਾਮ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਸੋਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਰਯੋਧਨ ਮੈਨੂੰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਭੜਕਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਕਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੈਰ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਸ ਲਈ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਦ੍ਰੁਪਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਮੇਰੀ ਚਾਲ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਲੜੇ। ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ, ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤਰ, ਸ਼ਵੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 'ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਦ੍ਰੁਪਦ' — "ਤੁਸੀਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਯਾਦ ਦਿਵਾਈ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤਾ ਕਿ 'ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਭਿਖਾਰੀ ਹੋ; ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?' ਅਤੇ ਵੈਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ (ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ) ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਦ੍ਰੁਪਦ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 'ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ' — "ਇਹ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ ਇੰਨਾ ਮੂਰਖ ਹੈ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ!" ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 'ਚੇਕਿਤਾਨ' — "ਸਾਰੀ ਯਾਦਵ ਸੈਨਾ ਸਾਡੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਯਾਦਵ ਚੇਕਿਤਾਨ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ!" ਚੇਕਿਤਾਨ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 'ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਬਹਾਦਰ ਰਾਜਾ' — "ਇਹ ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਥੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।" ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 'ਪੁਰੁਜਿਤ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀਭੋਜ' — "ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਰੁਜਿਤ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀਭੋਜ — ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਭਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਸਾਡੇ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਾ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।" ਪੁਰੁਜਿਤ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀਭੋਜ ਦੋਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। 'ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਸ਼ੈਬਯ' — "ਇਹ ਸ਼ੈਬਯ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਖਾਨਦਾਨੀ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ, ਇਹ ਵੀ ਸਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।" 'ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਯੁਧਾਮਨ੍ਯੂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਉੱਤਮੌਜਾ' — "ਪੰਚਾਲ ਦੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਵੀਰ ਯੋਧਾ, ਯੁਧਾਮਨ੍ਯੂ ਅਤੇ ਉੱਤਮੌਜਾ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਤਰੂ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। 'ਸੌਭਦ੍ਰ' — "ਇਹ ਅਭਿਮਨ੍ਯੂ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭੈਣ ਸੁਭਦਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚੱਕਰ ਵਿਊਹ ਭੰਨਣ ਦੀ ਕਲਾ ਸਿੱਖ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਚੱਕਰ ਵਿਊਹ ਰਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਅਭਿਮਨ੍ਯੂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਜਦ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਅਨੁਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗੱਦਾ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਫੋੜ ਦਿੱਤਾ। 'ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ' — "ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ, ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ, ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਪ੍ਰਤਿਵਿੰਧ, ਸੁਤਸੋਮ, ਸ਼੍ਰੁਤਕਰਮ, ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਸੇਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਪੰਜਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਜਲਾਇਆ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਇਹ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਪੰਜ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। 'ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਹਨ' — "ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਵੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਸਕੇ, ਉਸਨੂੰ 'ਮਹਾਰਥੀ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।" **ਸੰਬੰਧ:** ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੈਰ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉਠਿਆ: "ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਜਦੋਂ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਲ੍ਹਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ?'" ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉਠਿਆ, ਦੁਰਯੋਧਨ, ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।