**2.14** የኩንቲ ልጅ ሆይ፣ የስነልሳናት ዓላማዎች፣ እነርሱ ቁሳዊዎች ናቸው፣ በቀዝቃዛ (ምቹ) እና በሙቀት (አላምቹ) በኩል ደስታና ሐዘንን ይሰጣሉ። እነርሱ አልፎ የሚመጡና የሚሄዱ አቋራጮች ናቸው። የባራታ ዘር አርጁና ሆይ፣ ታገሳቸው።
**ግሥግሥ፡** [አንድ ጥያቄ ሊነሳ ይችላል፡ ከዚህ አሥራ አራተኛውና አሥራ አምስተኛው አንቀጾች (ከ11 እስከ 13) በፊትና ከነሱ በኋላ (ከ16 እስከ 30) ያለው የተወያየበት ርዕሰ ጉዳይ ስለ ነፍስና ስለ አካል ነው። እንግዲህ እነዚህ ሁለቱ አንቀጾች ስለ 'ከስነልሳናት ዓላማዎች ጋር ያለው ግንኙነት' በመካከላቸው (ከዋናው ርዕሰ ጉዳይ ለየብቻ የሚመስሉ ሆነው) እንዴት ታዩ? መፍትሄው ይህ ነው፡ በአሥራ ሁለተኛው አንቀጽ ላይ፣ የሁሉም ፍጡራን ዘላለማዊነትን ለማብራራት ጌታው፣ 'እኔ የሌለኝበት ጊዜ በፍጹም አልነበረም...' ብለው ነግረው ነበር፣ በዚህም ራሳቸውን በእነሱ ምድብ ውስጥ በማስቀመጥ፤ በተመሳሳይ፣ አካሉና ሌሎቹ የቁስ ነገሮች ዘላለማዊ ያልሆኑ፣ የሚጠፉና የሚቀያየሩ መሆናቸውን ለማሳየት፣ ጌታው እዚህ ላይ ስለ 'ከስነልሳናት ዓላማዎች ጋር ያለው ግንኙነት' ይናገራሉ።]
'ቱ' (ግን) የሚለው ቃል እዚህ ላይ አካል ያሉ ዘላለማዊ ያልሆኑ ነገሮችን ከዘላለማዊው መርህ ለመለየት ይጠቅማል።
'ማትራስፓርሻህ' – የሚለካበት ወይም የሚታወቅበት፣ ማለትም ዕውቀት የሚገኝበት፣ የዕውቀት መሳሪያዎቹ – ስነልሳናትና አእምሮ – 'ማትራ' (የሚለኩት) ይባላሉ። ከማትራ ጋር የሚገናኝ፣ ማለትም ከስነልሳናትና ከአእምሮ ጋር የሚገናኝ ነገር 'ስፓርሻ' (ግንኙነት) ይባላል። ስለዚህ፣ እነዚያ በስነልሳናትና በአእምሮ የሚታወቁ የፍጥረት ንጥረ ነገሮች ብቻ 'ማትራስፓርሻህ' ናቸው።
እዚህ፣ በ'ማትራስፓርሻህ' የሚለው ቃል ዓላማዎቹ ብቻ ለምን ይረዱ፣ ግንኙነታቸው አይረዳም? 'ማትራስፓርሻህ' የሚለውን ቃል ከዓላማዎቹ ጋር ያለውን ግንኙነት ብቻ ለመግለጽ ብንወስደው፣ ያ ግንኙነት 'አጋማፓይናህ' (የሚመጡና የሚሄዱ) ሊባል አይችልም፤ ምክንያቱም የግንኙነት ተቀባይነት በአእምሮ ብቻ ሳይሆን በራስ (በ'እኔ') ውስጥ ይከሰታል። ራሱ ዘላለማዊ ነው፤ ስለዚህ በእሱ ውስጥ የሚከሰተው ማንኛውም ተቀባይነት ደግሞ ዘላለማዊ የሚመስል ይሆናል። ራሱ ያንን ተቀባይነት እስከማውጣቱ ድረስ፣ እንደነበረው በትክክል ይቆያል። ማለትም፣ ከዓላማዎቹ ከተለየ በኋላም፣ ዓላማዎቹ ከጠፉ በኋላም፣ ከዚያ ዓላማዎች ጋር ያለው ግንኙነት ይቆያል (ማስታወሻ ገጽ 52)። ለምሳሌ፣ አንዲት ሴት መበለት ትሆናለች፣ ማለትም ከባልዋ ለዘላለም ተለይታለች፣ ነገር ግን ከአምሳ ዓመት በኋላ እንኳ "ይህች የትኛዋ ሚስት ናት" ተብሎ ከተነገረ፣ ጆሮዋ ይነጥቃል! ይህ አንጻሩ (ባሏ) ባይኖርም፣ ከእሱ ጋር ያለው የተቀመጠው ግንኙነት ለዘላለም እንደሚቆይ ያረጋግጣል። ከዚህ አንጻር፣ ያንን ግንኙነት 'የሚመጡና የሚሄዱ' ማለት ምክንያታዊ አይደለም፤ ስለዚህ እዚህ 'ማትራስፓርሻህ' የሚለው ቃል ዓላማዎቹን ብቻ ያመለክታል፣ ከነሱ ጋር ያለውን ግንኙነት አይደለም።
'ሺቶሽናሱክሃዱክሃዳህ' – እዚህ፣ 'ቀዝቃዛ'ና 'ሙቀት' የሚሉት ቃላት ምቹነትንና አላምቹነትን ያመለክታሉ። ትርጉማቸው ክረምትና ከበዓ ወቅት ተደርጎ ቢወሰድ፣ ወደ ታክቲል ስሜት (ቆዳ) ብቻ የሚገድብ ይሆናል። ስለዚህ 'ሺታ' ምቹ ማለት ሲሆን 'ኡሽና' አላምቹ ማለት ነው ብለን መውሰድ ትክክለኛ ይመስላል።
ንጥረ ነገሮቹ ብቻ በምቹነትና በአላምቹነት ደስታና ሐዘንን ይሰጣሉ። ማለትም፣ ደስታ ከምንፈልገው ምቹ ዓላማ፣ ሰው፣ ሁኔታ፣ ክስተት፣ ቦታ፣ ጊዜ ወዘተ. ማግኘት ይነሳል፤ ሐዘንም ከማንፈልገው አላምቹ ዓላማ፣ ሰው፣ ሁኔታ ወዘተ. መጋገም ይነሳል። እዚህ፣ ምቹነትና አላምቹነት ምክንያት ሲሆኑ፣ ደስታና ሐዘን ውጤት ናቸው። በእውነቱ፣ እነዚህ ዓላማዎች ደስታና ሐዘን ለመስጠት ኃይል የላቸውም። ሰው፣ ግንኙነት በማያያዝ ምቹነትን ወይም አላምቹነትን የሚመድብላቸው ስለሆነ፣ እነዚህ ዓላማዎች ደስታና ሐዘን የሚሰጡ ይመስላሉ። ስለዚህ ጌታው 'ሱክሃዱክሃዳህ' (የደስታና የሐዘን ሰጪዎች) ብለዋል።
'አጋማፓይናህ' – ንጥረ ነገሮቹ ብቻ መጀመሪያና መጨረሻ አላቸው፣ የመፈጠርና የመጥፋት ተጋላጭ ናቸው፣ የሚመጡና የሚሄዱ ናቸው። ዘላለማዊ አይደሉም፤ ምክንያቱም ከመፈጠራቸው በፊት አልነበሩም፣ ከመጥፋታቸውም በኋላ አይኖሩም። ስለዚህ 'አጋማፓዪ' (አቋራጮች) ናቸው።
'አኒትያህ' – አንድ ሰው "ከመፈጠራቸው በፊትና ከመጥፋታቸው በኋላ ላይኖሩ ይችላሉ፣ ነገር ግን በመካከል በእርግጥ ይኖራሉ አይደል?" ቢል፣ ጌታው ዘላለማዊ ያልሆኑ እንደመሆናቸው፣ በመካከልም እንኳ አይቆዩም ይላሉ። በእያንዳንዱ ቅጽበት ይቀያየራሉ። በጣም በፍጥነት ይቀያየራሉ፣ ማንም እንኳ በተመሳሳይ መልክ እንደገና ሊያያቸው አይችልም፤ ምክንያቱም በቀጣዩ ቅጽበት ከቀዳሚው ቅጽበት እንደነበሩት አይደሉም። ስለዚህ ጌታው 'አኒትያህ' (ዘላለማዊ ያልሆኑ) ብለዋቸዋል።
እነዚህ ዓላማዎች ብቻ ሳይሆኑ፣ እነሱ የሚታወቁበት ስነልሳናትና አእምሮ ደግሞ የሚቀያየሩ ናቸው። የሚቀያየሩበትን እንዴት መረዳት ይቻላል? ለምሳሌ፣ በመላው ቀን በመስራት፣ ስነልሳናት ወዘተ. ላይ ድካም ይመጣል፣ ከጠዋትም በኋላ ከረካሚ እንቅልፍ የመጣው ትኩስነት እስከምሽት አይቆይም። ስለዚህ እንቅልፍ እንደገና መውሰድ አለበት፣ ይህም የስነልሳናትን ድካም ያስወግዳል እና የትኩስነት ልምድ ያስገኛል። በትኩሳት ሁኔታ በእያንዳንዱ ቅጽበት ድካም እንደሚመጣ፣ በተመሳሳይ በእንቅልፍ ሁኔታ በእያንዳንዱ ቅጽበት ትኩስነት ይመጣል። ይህ በስነልሳናት ወዘተ. ውስጥ በእያንዳንዱ ቅጽበት ለውጥ እንደሚከሰት ያረጋግጣል።
እዚህ፣ ንጥረ ነገሮቹ ብቻ በግልጽ ገጽታቸው 'አጋማፓይናህ' ተብለው ተገልጸዋል፤ በስውር ገጽታቸውም 'አኒትያህ' ተብለዋል። ከዘላለማዊ ያልሆኑ የበለጠ ስውር ለመግለጽ፣ በአሥራ ስድስተኛው አንቀጽ 'አሳት' (ውንጭ) ይባላሉ፤ እነዚያም ቀደም ሲል የተገለጹት ዘላለማዊ መርሆች 'ሳት' (እውነተኛ) ይባላሉ።]
'ስታምስቲቲክሳስቫ' – እነዚህ ሁሉ 'ማትራስፓርሻ'፣ ማለትም የስነልሳናት ዓላማዎች በሚታዩበት ጊዜ፣ ይህ ምቹ ነው፣ ያ አላምቹ ነው የሚል ዕውቀት መኖሩ ጥፋት አይደለም። ይልቁንም ጥፋቱ በእነሱ ምክንያት በአእምሮ ውስጥ መያያዝ፣ ጥላቻ፣ ደስታ፣ ሐዘን ወዘተ. መነሳት ላይ ነው። ስለዚህ፣ ምቹነትና አላምቹነት ዕውቀት ቢኖርም፣ መያያዝ፣ ጥላቻ ወዘተ. እንዳይነሱ – ማለትም በየስነልሳናት ዓላማዎቹ መካከል ያለ መናወጥ መቆየት – ራሱ እነሱን መታገስ ነው። ይህ ታጋሽነት ነው ጌታው 'ቲቲክሳስቫ' የሚሉት።
ሌላ ትርጉም ይህ ነው፡ የአካል፣ የስነልሳናት፣ የአእምሮ ወዘተ. እንቅስቃሴዎችና ሁኔታዎች መጀመሪያና መጨረሻ አላቸው፤ ይኖራሉና ይቋረጣሉ። እነዚያ እንቅስቃሴዎችና ሁኔታዎች በአንተ ውስጥ አይደሉም፤ ምክንያቱም አንተ ከእነሱ የተለየ የእነሱ አዋቂ ነህ። አንተ ራስህ እንደሆንህ ትቆያለህ። ስለዚህ በእነዚያ እንቅስቃሴዎችና ሁኔታዎች ውስጥ ያለ መናወጥ ቁሙ። በእነዚህ ውስጥ ያለ መናወጥ መቆየት ቲቲክሻ (ታጋሽነት) ነው።
**አገናኝ፡** ቀዳሚው አንቀጽ ስለ የስነልሳናት ዓላማዎች ታጋሽነት ተናገረ። አሁን፣ ከዚህ ታጋሽነት ምን ውጤት እንደሚገኝ በሚቀጥለው አንቀጽ ይገለጻል።
★🔗
