Ee mwana wa Kunti! Mguso wa hisi na vitu, unaoleta joto na baridi, raha na huzuni, una mwanzo na mwisho; haudumu; uvumilie kwa ustahimilivu, ee Bharata.

**2.14** Ewe mwana wa Kunti, vitu vya hisi, ambavyo ni vya kimwili, hutoa raha na uchungu kupitia baridi (yenye kupendeza) na joto (lisilopendeza). Vina mwanzo na mwisho, vinakuja na kutoweka. Ewe kizazi cha Bharata, Arjuna, vistahimili. **Ufafanuzi:** [Shida inaweza kutokea: kabla ya aya hizi ya kumi na nne na kumi na tano (kutoka 11 hadi 13) na baada yake (kutoka 16 hadi 30), mada inahusu nafsi na mwili. Basi vipi aya hizi mbili kuhusu 'mguso na vitu vya hisi' zimejitokeza katikati (kama zikitengana na mada kuu)? Suluhisho ni hili: kama vile katika aya ya kumi na mbili, kuelezea hali ya milele ya viumbe vyote, Bwana alisema, 'Hakuwako wakati wowote ambapo mimi sikuwako...' na hivyo kujiweka Yeye mwenyewe katika kategoria yao, vivyo hivyo, kuonyesha kwamba mwili na vitu vingine vya kimwili tu sio vya milele, vinavyoharibika, na vinavyobadilika, Bwana hapa anazungumza kuhusu 'mguso na vitu vya hisi'.] Neno 'tu' (lakini) linatumiwa hapa kutofautisha vitu visivyo vya milele kama mwili, na kanuni ya milele. 'Matrāsparśāḥ' – Kile ambacho kupitia kwayo kipimo au utambuzi hutokea, yaani, kile ambacho kupitia kwayo elimu hupatikana, vyombo hivyo vya ujuzi—hisi na akili—huitwa 'matrā' (wapelelezi). Kile kinachogusa na matrā, yaani, na hisi na akili, huitwa 'sparśa' (mguso). Kwa hivyo, vile vitu vya uumbaji tu vinavyojulikana kupitia hisi na akili ndivyo 'matrāsparśāḥ'. Hapa, kwa nini vitu tu vifahamike kwa neno 'matrāsparśāḥ', na si uhusiano wao? Tukichukua neno 'matrāsparśāḥ' kumaanisha uhusiano tu na vitu, basi uhusiano huo hauwezi kuitwa 'āgamāpāyinaḥ' (vinavyokuja na kutoweka); kwa sababu kukubali kwa uhusiano hutokea si tu katika akili bali katika nafsi (ya 'mimi'). Nafsi ni ya milele; kwa hivyo, ukubali wowote unaotokea ndani yake pia unakuwa kama wa milele. Muda wote nafsi haiachi ukubali huo, unabaki ulivyokuwa. Yaani, hata baada ya kutengana na vitu, hata vitu vinapokoma, uhusiano na vitu hivyo unaendelea (Kumbukumbu ya chini uk. 52). Kwa mfano, mwanamke anakuwa mjane, maana ameachana kabisa na mume wake, lakini hata miaka hamsini baadaye ikiwa mtu atasema, "Huyu ni mke wa fulani," masikio yake yanainama! Hii inathibitisha kwamba hata jamaa (mume) asipokuwapo, uhusiano uliodhaniwa naye unabaki milele. Kutokana na mtazamo huu, si mantiki kuita uhusiano huo 'kuja na kutoweka'; kwa hivyo, hapa neno 'matrāsparśāḥ' linarejelea vitu tu, na si uhusiano navyo. 'Śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ' – Hapa, maneno 'baridi' na 'joto' yanaashiria kupendeza na kutopendeza. Ikiwa maana yao itachukuliwa kama majira ya baridi na ya joto, yangehusika tu na hisi ya kugusa (ngozi), ambayo ni mdogo. Kwa hivyo, inaonekana sahihi kuchukua 'śīta' kumaanisha yenye kupendeza na 'uṣṇa' kumaanisha isiyopendeza. Vitu tu hutoa raha na uchungu kupitia kupendeza na kutopendeza. Yaani, furaha hutokea kutokana na kupata kitu kinachopendeza, mtu, hali, tukio, mahali, wakati, n.k., tunavyotamani, na huzuni hutokea kutokana na kukutana na kitu kisichopendeza, mtu, hali, n.k., ambalo hatutamani. Hapa, kupendeza na kutopendeza ndio sababu, na raha na uchungu ndio matokeo. Kwa kweli, vitu hivi havina uwezo wa kutoa raha na uchungu. Mwanadamu, kwa kuviunganisha na uhusiano, anavipa sifa za kupendeza au kutopendeza, na hivyo kuvifanya vitu hivi vionekane kama vinavyotoa raha na uchungu. Kwa hivyo, Bwana amesema 'sukhaduḥkhadāḥ' (watoaji wa raha na uchungu). 'Āgamāpāyinaḥ' – Vitu tu vina mwanzo na mwisho, vinaweza kutokezwa na kuharibika, na vinakuja na kutoweka. Sio vya kudumu; kwa sababu havikuwako kabla ya kutokezwa kwavyo na havitawekwa baada ya kuharibika kwavyo. Kwa hivyo, ni 'āgamāpāyī' (vinavyopita). 'Anityāḥ' – Ikiwa mtu atasema, "Huenda hawakuwako kabla ya kutokezwa na baada ya kuharibika, lakini kwa hakika wanakuwako katikati?" Basi Bwana anasema kuwa kwa kuwa si vya milele, havibaki hata katikati. Vinabadilika kila wakati. Vinabadilika kwa kasi sana hata hakuna anayeweza kuyaona tena katika umbo moja; kwa sababu katika wakati unaofuata si kama vilivyokuwa katika wakati uliopita. Kwa hivyo, Bwana ameviita 'anityāḥ' (visivyo vya milele). Si tu vitu hivyo visivyo vya milele na vinavyobadilika, bali hata hisi na akili, ambazo kupitia kwayo vitu hivyo vinajulikana, pia vinabadilika. Vipindi vifahamike ubadilishaji wao? Kwa mfano, kwa kufanya kazi mchana kucha, uchovu huingia katika hisi n.k. jioni, na uvivu uliokuja baada ya usingizi wa kuridhisha asubuhi haubaki hadi jioni. Kwa hivyo, usingizi lazima uchukuliwe tena, ambao huondoa uchovu wa hisi na kuleta uzoefu wa uvivu. Kama vile uchovu unakuja kila wakati katika hali ya kuwa macho, vivyo hivyo, uvivu unakuja kila wakati katika usingizi. Hii inathibitisha kwamba katika hisi n.k., mabadiliko hutokea kila wakati. Hapa, vitu tu vinaelezewa katika hali yao ya dhahiri kama 'āgamāpāyinaḥ' na katika hali yao ya siri kama 'anityāḥ'. Kuvielezea kama hata zaidi ya siri kuliko visivyo vya milele, vitaitwa 'asat' (visivyo vya kweli) katika aya ya kumi na sita; na kanuni ile ya milele iliyoelezwa hapo awali itaitwa 'sat' (ya kweli).] 'Staṃstitikṣasva' – Wakati haya yote 'matrāsparśa', yaani, vitu vya hisi, vinapojitokeza, kuwa na ujuzi kwamba hiki kinapendeza na kile hakipendezi sio kosa. Bali, kosa liko katika kuruhusu chuki, chuki, furaha, huzuni, n.k., kujitokeza katika akili kwa sababu yao. Kwa hivyo, hata kukiwa na ujuzi wa kupendeza na kutopendeza, kuruhusu kutojitokeza kwa chuki, chuki, n.k.—yaani, kubaki bila kusumbuka katikati ya vitu vya hisi—ndiyo kuvistahimili. Uvumilivu huu ndio Bwana ameuita 'titikṣasva'. Maana nyingine ni hii: Shughuli na hali za mwili, hisi, akili, n.k., zina mwanzo na mwisho; zinakuwako na kukoma. Shughuli na hali hizo sio ndani yako; kwa sababu wewe ndiye mjuzi wao, tofauti nao. Wewe mwenyewe unabaki ulivyo. Kwa hivyo, baki bila kusumbuka katika shughuli na hali hizo. Kubaki bila kusumbuka katika haya ndiyo titikṣā (uvumilivu). **Muungo:** Aya iliyotangulia ilizungumzia uvumilivu kwa vitu vya hisi. Sasa, matokeo yatakayotokana na uvumilivu huo yataelezwa katika aya inayofuata.