১.২১. ব্যাখ্যা – "হে অচ্যুত, মোৰ ৰথখন দুই সেনাৰ মাজত স্থাপন কৰা" – দুই সেনা যুদ্ধৰ বাবে মুখামুখি হৈ থিয় দি আছিল। দুই সেনাৰ মাজৰ দূৰত্ব এনেধৰণৰ আছিল যে এফালৰ সেনাই আনফালৰ সেনালৈ শৰ আদি অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিব পাৰে। এই দুই সেনাৰ মাজৰ মধ্যবিন্দুটো দুটা দৃষ্টিকোণৰ পৰা কেন্দ্ৰীয় আছিল: (১) সেনা বিন্যস্ত হৈ থকা প্ৰস্থৰ মধ্যবিন্দু, আৰু (২) দুই সেনাৰ মাজৰ ঠিক মধ্যবিন্দু, য'ত কৌৰৱ সেনা আৰু পাণ্ডৱ সেনা দুয়ো সমান দূৰত্বত অৱস্থিত। অৰ্জুনে ভগৱানক এনে মধ্যবিন্দুত ৰথ স্থাপন কৰিবলৈ কৈছে যাতে দুই সেনাকে সহজে পৰ্যবেক্ষণ কৰিব পাৰি।
"দুই সেনাৰ মাজত" এই বাক্যাংশটো গীতাত তিনিবাৰ উল্লেখ হৈছে: ইয়াত (১.২১), এই একে অধ্যায়ৰ চব্বিশতম শ্লোকত (১.২৪), আৰু দ্বিতীয় অধ্যায়ৰ দশম শ্লোকত (২.১০)। ই তিনিবাৰ উল্লেখ হোৱাৰ তাৎপৰ্য হ'ল যে, প্ৰথমতে অৰ্জুনে বীৰত্বৰে নিজৰ ৰথ দুই সেনাৰ মাজত স্থাপন কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে (১.২১)। তাৰপিছত, ভগৱানে ৰথ দুই সেনাৰ মাজত স্থাপন কৰি তেওঁক কৌৰৱসকললৈ চাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে (১.২৪)। আৰু শেষত, দুই সেনাৰ মাজতেই ভগৱানে শোকাকুল অৰ্জুনক গীতাৰ মহান উপদেশসমূহ দান কৰে (২.১০)। এতেকে, আৰম্ভণিতে অৰ্জুনৰ বীৰত্ব আছিল; তাৰপিছত, আত্মীয়-স্বজনক দেখি মোহৰ বাবে যুদ্ধৰ প্ৰতি বিৰক্তি জন্মিল; আৰু শেষত, তেওঁ ভগৱানৰ পৰা গীতাৰ পৰম উপদেশ লাভ কৰিলে, যিয়ে তেওঁৰ মোহ দূৰ কৰিলে। ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল যে, য'তেই কোনো ব্যক্তি অৱস্থান কৰক আৰু যি অৱস্থাতেই থাকক, ঠিক তাতে থাকিয়েই প্ৰচলিত পৰিস্থিতিৰ সদ্ব্যৱহাৰ কৰি, কামনাৰহিত হৈ কাৰ্য্য কৰি পৰমাত্মালৈ উত্তীৰ্ণ হ'ব পাৰি। কিয়নো, পৰমেশ্বৰ সকলো পৰিস্থিতিতে সদায় একে ৰূপেই বিদ্যমান।
"যেতিয়ালৈকে মই এইবোৰ... এই যুদ্ধ-উদ্দেশ্যত পৰ্যবেক্ষণ নকৰো" – কিমান সময়লৈ ৰথখন দুই সেনাৰ মাজত স্থাপন কৰি ৰাখিব লাগে? এই বিষয়ে অৰ্জুনে কৈছে, "মই যুদ্ধৰ ইচ্ছাৰে আগবাঢ়ি অহা আৰু কৌৰৱ সেনাত নিজ নিজ বাহিনীসহ থিয় দি থকা ৰজাসকলক দেখা নকৰালৈকে ৰথখন তাতে থিয় কৰি ৰাখা। এই যুদ্ধ-উদ্দেশ্যত, কাৰ সৈতে মোক যুদ্ধ কৰিবলৈ হ'ব? মই সিহঁত সকলোকে চাওঁ—সিহঁতৰ মাজত কোন মোৰ সমান শক্তিশালী, কোন নিকৃষ্ট, আৰু কোন শ্ৰেষ্ঠ।"
ইয়াত, "যুদ্ধৰ ইচ্ছা থকাসকল" শব্দৰে অৰ্জুনে কৈছে, "আমি শান্তিৰ চিন্তা কৰিছিলো, কিন্তু সিহঁতে শান্তিৰ প্ৰস্তাব গ্ৰহণ কৰা নাই কিয়নো সিহঁতৰ মনত যুদ্ধৰ ইচ্ছা বেছি। গতিকে, মই সিহঁতক চাওঁ—কি শক্তিৰে সিহঁতে যুদ্ধৰ ইচ্ছা ৰাখিছে?"
★🔗
