2.21. Ὦ υἱὲ Πρίθα, πῶς δύναται ἐκεῖνος ὁ ἄνθρωπος, ὁ ἐπιστάμενος τοῦτον τὸν ἐνασώματον ψυχὴν ἀνώλεθρον, ἀΐδιον, ἀγέννητον καὶ ἀναλλοίωτον εἶναι, ἀποκτεῖναί τινα ἢ ποιῆσαί τινα ἀποθανεῖν;
Ἑρμηνεία: Τοῦτο σημαίνει—«Ὁ εἰδὼς ἀληθῶς ὅτι αὕτη ἡ ἐνασώματος ψυχὴ οὔτε ἀπόλλυται ποτέ, οὔτε μεταβάλλεται ποτέ, οὔτε γεννᾶται ποτέ, οὔτε πάσχει ὁτιοῦν ἐλάττωμα—πῶς δύναται ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος ἀποκτεῖναί τινα ἢ ποιῆσαί τινα ἀποθανεῖν;» Τούτ’ ἔστιν, ὁ τοιοῦτος οὐκ ἂν ἔχοι ὁρμὴν τοῦ ἀποκτείνειν ἑτέρους ἢ αἴτιος εἶναι τοῦ ἀποθνῄσκειν ἑτέρους. Οὔτε αὐτὸς ποιητὴς πράξεως γίνεται, οὔτε παρακινητὴς πράξεως.
Ἐνταῦθα, διὰ τοῦ περιγράφειν τὴν ἐνασώματον ψυχὴν ὡς ἀνώλεθρον, ἀΐδιον, ἀγέννητον καὶ ἀναλλοίωτον, ὁ Κύριος ἠρνήσατο πάντας τοὺς ἓξ μετασχηματισμοὺς (τὰς ἕξ μεταβολάς) ἐν αὐτῇ. Οἷον, τῷ «ἀνώλεθρον» λέγειν, ἡ κατὰ τὸν θάνατον μεταβολὴ ἀνῄρηται· τῷ «ἀΐδιον», ἡ κατὰ τὰς διαφοροποιήσεις καὶ τὴν αὔξησιν μεταβολὴ ἀνῄρηται· τῷ «ἀγέννητον», ἡ κατὰ τὴν γένεσιν καὶ τὴν μετὰ γένεσιν ὑπόστασιν μεταβολὴ ἀνῄρηται· τῷ δὲ «ἀναλλοίωτον», ἡ κατὰ τὴν φθίσιν μεταβολὴ ἀνῄρηται. Ἐν τῇ ἐνασωμάτῳ ψυχῇ οὐδεμία, καὶ ἡ ἐλαχίστη, μεταβολὴ γίνεται δι’ οὐδεμιᾶς πράξεως.
Εἰ ἡ πρόθεσις τοῦ Κυρίου ἐν τοῖς λόγοις «οὐκ ἀποθνῄσκει ἀποθνησκομένου τοῦ σώματος» καὶ «τίνα ἀποκτείνει ἢ τίνα ποιεῖ ἀποθανεῖν;» ἦν μόνον τὸ ἀρνηθῆναι τὴν ψυχὴν ὡς ποιοῦσαν ἢ πασχοῦσαν, τί δήποτε ἐνταῦθα περὶ ἀποκτείνειν καὶ ἀποθνῄσκειν λέγεται, ἀλλὰ μὴ περὶ ποιεῖν καὶ μὴ ποιεῖν; Ἡ ἀπόκρισις ἐστιν ὅτι, ἐπειδὴ ὁ λόγος ἐν πολέμου πλαισίῳ τίθεται, ἀναγκαῖόν ἐστιν ἐνταῦθα δηλῶσαι ὅτι ἡ ἐνασώματος ψυχὴ οὐ γίνεται ὁ φονεύων ἐν τῇ μάχῃ, διότι οὐδεμία ποιητικὴ ἐνέργεια ὑπάρχει ἐν αὐτῇ. Ἐπειδὴ ἡ ἐνασώματος ψυχὴ οὐ δύναται γενέσθαι ὁ φονεύων, τουτέστιν ὁ ποιῶν, πῶς ἂν δύναιτο γενέσθαι ὁ φονευόμενος, τουτέστιν τὸ πάσχον; Τὸ νόημα ἐστὶν ὅτι αὕτη ἡ ἐνασώματος ψυχὴ οὔτε ποιοῦσά ἐστιν οὔτε πασχοῦσα ἐν οὐδεμιᾷ πράξει. Διότι οὐ χρὴ πενθεῖν ἐπὶ τῷ ἀποκτείνειν καὶ ἀποθνῄσκειν, ἀλλὰ ποιεῖν τὸ καθῆκον τὸ ἐμπεσὸν κατὰ τὰς τῶν ἱερῶν γραμμῶν ἐντολάς.
Σύνδεσμος: Ἐν τοῖς προλαβοῦσιν στίχοις, ἡ ἀναλλοιότης τῆς ψυχῆς διηγήθη. Ἐν τῷ ἑπομένῳ στίχῳ, τὸ αὐτὸ διὰ παραδείγματος ἐκτίθεται.
★🔗
