โอ้ ปารฐ! บุคคลใดรู้จักอาตมันนี้ว่าเป็นสิ่งไม่สูญสิ้น นิรันดร์ และไม่เสื่อมสลาย บุคคลนั้นจะกระทำให้ใครถูกฆ่าหรือจะฆ่าใครได้อย่างไร?

ความหมายของคำ: เวท - ผู้รู้, อวินาศินัม - ไม่สามารถทำลายได้, นิตยัม - นิรันดร์, ยะห์ - ผู้ใด, เอนัม - ตนเองนี้, อะจัม - ไม่เกิด, อะวยายัม - ไม่เสื่อมสลาย, กะถัม - อย่างไร, สะห์ - เขา, ปุรุษะห์ - มนุษย์, ปารฺถะ - ดูก่อนอรชุน, กัม - ผู้ใด, ฆาตยติ - ทำให้ผู้อื่นฆ่า, หันติ - ฆ่า. คำอธิบาย: ผู้มีปัญญาที่รู้ว่าตนเองเป็นอมตะและไม่สามารถทำลายได้ผ่านประสบการณ์ทางจิตวิญญาณโดยตรง ย่อมไม่สามารถกระทำการฆ่าได้ และเขาก็ไม่สามารถทำให้ผู้อื่นฆ่าได้เช่นกัน

๒.๒๑. โอ้บุตรแห่งปฤถา บุคคลใดผู้รู้ว่าอาตมันผู้สถิตในร่างกายนี้ไม่ถูกทำลาย ไม่มีวันเปลี่ยนแปลง ไม่เคยเกิด และไม่แปรผัน บุคคลเช่นนั้นจะฆ่าผู้ใดได้อย่างไร หรือจะให้ผู้ใดถูกฆ่าได้อย่างไร? คำอธิบาย: ความหมายคือ—“เวทาวินาศินัม... ฆาตยติ หันติ กัม”—ผู้ที่ตระหนักรู้อย่างแท้จริงว่าอาตมันผู้สถิตในร่างกายนี้ไม่เคยถูกทำลาย ไม่เคยเปลี่ยนแปลง ไม่เคยเกิด และไม่เคยสูญเสียคุณลักษณะใดเลย บุคคลเช่นนั้นจะฆ่าผู้ใดหรือให้ผู้ใดถูกฆ่าได้อย่างไร? นั่นคือ บุคคลเช่นนั้นย่อมไม่มีความโน้มเอียงที่จะฆ่าผู้อื่นหรือให้ผู้อื่นถูกฆ่า เขาย่อมไม่เป็นผู้กระทำการใด ๆ และไม่เป็นผู้ยุยงให้เกิดการกระทำใด ๆ ในที่นี้ ด้วยการกล่าวถึงอาตมันผู้สถิตในร่างกายว่า “ไม่ถูกทำลาย ไม่มีวันเปลี่ยนแปลง ไม่เคยเกิด และไม่แปรผัน” พระผู้เป็นเจ้าได้ปฏิเสธการปรับเปลี่ยนทั้งหก (วิการ) ภายในอาตมัน ตัวอย่างเช่น การเรียกว่า “ไม่ถูกทำลาย” นั้น ปฏิเสธการเปลี่ยนแปลงในรูปแบบของความตาย การเรียกว่า “ไม่มีวันเปลี่ยนแปลง” ปฏิเสธการเปลี่ยนแปลงของสภาพและการเติบโต การเรียกว่า “ไม่เคยเกิด” ปฏิเสธการเปลี่ยนแปลงของการเกิดและสภาพที่มีอยู่หลังการเกิด และการเรียกว่า “ไม่แปรผัน” ปฏิเสธการเปลี่ยนแปลงแห่งความเสื่อมสลาย ในอาตมันผู้สถิตในร่างกายนี้ ไม่มีการปรับเปลี่ยนแม้เพียงเล็กน้อยอันเกิดจากการกระทำใด ๆ เลย หากพระประสงค์ของพระผู้เป็นเจ้าในวลีที่ว่า “นะ หันยะเต หันยะมาเน ศรีเร” (มันไม่ถูกฆ่าเมื่อร่างกายถูกฆ่า) และ “กัม ฆาตยติ หันติ กัม” (ฆ่าผู้ใดหรือให้ผู้ใดถูกฆ่า) เพียงเพื่อปฏิเสธการที่อาตมันจะเป็นผู้กระทำหรือวัตถุแห่งการกระทำ แล้วทำไมในที่นี้จึงกล่าวถึงการฆ่าและการถูกฆ่า แทนที่จะพูดถึงการกระทำและการไม่กระทำ? คำตอบคือ เนื่องจากบริบทเป็นเรื่องของสงคราม จึงจำเป็นต้องระบุในที่นี้ว่าอาตมันผู้สถิตในร่างกายไม่เป็นผู้ฆ่าในการรบ เพราะมันไม่มีภาวะเป็นผู้กระทำ เมื่ออาตมันผู้สถิตในร่างกายไม่สามารถเป็นผู้ฆ่า คือผู้กระทำได้ แล้วมันจะกลายเป็นผู้ถูกฆ่า คือวัตถุแห่งการกระทำได้อย่างไร? พระประสงค์คือ อาตมันผู้สถิตในร่างกายนี้ไม่ใช่ทั้งผู้กระทำและวัตถุแห่งการกระทำใด ๆ ดังนั้น จึงไม่ควรโศกเศร้าในเรื่องการฆ่าและการถูกฆ่า หากแต่ควรปฏิบัติหน้าที่ที่มาถึงมือตามบทบัญญัติแห่งพระธรรม ความเชื่อมโยง: ในบทก่อน ๆ ได้บรรยายถึงความไม่เปลี่ยนแปลงของอาตมันไว้แล้ว ในบทต่อไปจะอธิบายเรื่องเดียวกันนี้โดยยกอุทาหรณ์