**૧.૪૨** વર્ણસંકર તો કુલઘ્નોને અને કુલને નરકમાં જ લઈ જાય છે. (એવા) કુલનાશ કરનારાઓના પિતરો પણ પિંડ અને ઉદકની ક્રિયા બંધ થવાથી પતિત થઈ જાય છે.
**ટીકા:** 'સંકરો નરકાયૈવ કુલઘ્નાનાં કુલસ્ય ચ' — વર્ણસંકરથી ઉત્પન્ન થયેલી સંતતિમાં ધાર્મિક વિવેકનો અભાવ હોય છે. તે સ્થાપિત આચારસંહિતા (મર્યાદા)નું પાલન કરતી નથી, કારણ કે તે જન્મેલી પણ એવા આચારનું પાલન કર્યા વિના છે. તેથી, જ્યારે તેનો પોતાનો કુલધર્મ જ નથી, ત્યારે તે કુલધર્મનું પાલન નથી કરતી; બલ્કે કુલધર્મ અર્થાત્ કુલની સ્થાપિત પરંપરાઓની વિરુદ્ધ જ કાર્ય કરે છે.
જેઓએ યુદ્ધમાં પોતાના કુલનો જ નાશ કર્યો છે તેમને 'કુલઘ્ન' કહેવાય છે. વર્ણસંકર એવા કુલઘ્નોને નરકમાં લઈ જાય છે. માત્ર કુલઘ્નોને જ નહીં, પણ કુલવંશના નાશને કારણે તે સમગ્ર કુલને પણ નરકમાં લઈ જાય છે.
'પતન્તિ પિતરો હ્યેષાં લુપ્તપિંડોદકક્રિયાઃ' — વર્ણસંકરને કારણે, જે કુલઘ્નોએ પોતાના કુલનો નાશ કર્યો છે, તેમના પિતરોને પિંડ (શ્રાદ્ધ) અને ઉદક (તર્પણ)નું તર્પણ મળતું નથી, અને તેથી તે પિતરો પતિત થઈ જાય છે. કારણ કે જ્યારે પિતરોને પિંડ અને ઉદકનું તર્પણ મળે છે, ત્યારે તે તર્પણના પુણ્યથી તેઓ ઉચ્ચ લોકોમાં વાસ કરે છે. પરંતુ જ્યારે તેમને પિંડ અને ઉદકનું તર્પણ મળવું બંધ થાય છે, ત્યારે તેઓ ત્યાંથી પતિત થઈ જાય છે, એટલે કે તે લોકોમાંની તેમની સ્થિતિ ટકી શકતી નથી.
પિતરોને પિંડ અને ઉદકનું તર્પણ ન મળવાનું કારણ એ છે કે મિશ્ર વર્ણમાંથી જન્મેલી સંતતિમાં પૂર્વજો પ્રત્યે શ્રદ્ધા અને આદરનો અભાવ હોય છે. પરિણામે, તેમને પિતરો માટે શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરવાની પ્રવૃત્તિ પણ હોતી નથી. યદિ સામાજિક દેખાવ માટે તેઓ એ ક્રિયાઓ કરે પણ, તો પણ શાસ્ત્રવિધિ અનુસાર શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરવાનો તેમને અધિકાર જ નથી, અને તેથી પિંડ અને ઉદક પિતરોને પ્રાપ્ત થતાં નથી. આ રીતે, જ્યારે પિતરોને શ્રદ્ધાપૂર્વક અને શાસ્ત્રવિધિ અનુસાર પિંડ અને ઉદકનું તર્પણ પ્રાપ્ત થતું નથી, ત્યારે તેઓ પોતાના ધામમાંથી પતિત થઈ જાય છે.
★🔗
