**१.४२** वर्णसंकरले कुलघ्नहरू र कुल दुवैको नरकमात्र हुन्छ। (कुल नष्ट भएपछि) पिण्ड र जलको क्रिया (श्राद्ध र तर्पण) बन्द भएकाले यिनका पितृहरू पनि आफ्नो स्थानबाट खस्छन्।
**टीका:** 'संकरो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च' — वर्णसंकरबाट जन्मेका सन्तानमा धार्मिक विवेक हुँदैन। उसले स्थापित आचारसंहिता (मर्यादा) कायम राख्दैन, किनभने उसैको जन्म यस्तो संहिताको पालनाबिना भएको हुन्छ। त्यसैले, आफूसँग कुलधर्म नभएकोले उसले त्यसलाई पालन गर्दैन; बरु कुलधर्म अर्थात् कुलको स्थापित परम्पराविरुद्ध कार्य गर्छ।
युद्धमा आफ्नै कुलको नाश गर्नेहरूलाई 'कुलघ्नी' भनिन्छ। वर्णसंकरले यस्ता कुलघ्नहरूलाई नरकतिर लग्छ। केवल कुलघ्नहरूलाई मात्र होइन, कुल वंश नष्ट भएकाले सम्पूर्ण कुललाई पनि नरकतिर लग्छ।
'पतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः' — वर्णसंकरको कारण, आफ्नो कुल नष्ट गर्ने यी कुलघ्नहरूका पितृहरूलाई पिण्ड (श्राद्ध) र जल (तर्पण) को भोग पुग्दैन, र यसकारण ती पितृहरू खस्छन्। कारण के हो भने, जब पितृहरूलाई पिण्ड र जल प्राप्त हुन्छ, तब त्यो भोगको पुण्यले उनीहरू उच्च लोकमा बस्छन्। तर जब उनीहरूलाई पिण्ड र जल प्राप्त हुन बन्द हुन्छ, तब उनीहरू त्यहाँबाट खस्छन्, अर्थात् ती लोकमा उनीहरूको स्थायित्व रहँदैन।
पितृहरूलाई पिण्ड र जल नपुग्नुको कारण के हो भने मिश्रित वर्णबाट जन्मेका सन्तानमा पूर्वजप्रतिको श्रद्धा हुँदैन। परिणामस्वरूप, उनीहरूसँग पितृहरूको लागि श्राद्ध र तर्पण गर्ने इच्छा पनि हुँदैन। यदि सामाजिक दृष्टिले गरे पनि, शास्त्रीय विधि अनुसार श्राद्ध र तर्पण गर्ने अधिकार उनीहरूमा हुँदैन, र त्यसैले पिण्ड र जल पितृहरूसम्म पुग्दैन। यसरी, श्रद्धापूर्वक र शास्त्रोक्त विधिले पिण्ड र जल नपाएपछि, पितृहरू आफ्नो स्थानबाट खस्छन्।
★🔗
