**१.४२** वर्णसंकर हा कुलघ्नांना आणि कुलालाच नरकाला नेणारा असतो. अन्न आणि जल (श्राद्ध आणि तर्पण) यांच्या अर्पणांपासून वंचित झाल्यामुळे, या (कुलघ्न) लोकांचे पितरही त्यांच्या स्थानापासून खाली पडतात.
**टीका:** 'संकरो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च' — वर्णसंकरातून उत्पन्न झालेल्या संततीमध्ये धार्मिक विवेक नसतो. तो स्थापित आचारसंहितेचे (मर्यादेचे) पालन करत नाही, कारण तो स्वतः अशा मर्यादांचे पालन न करता जन्माला आलेला असतो. म्हणून, स्वतःचा कुळधर्म नसल्यामुळे तो त्याचे अनुसरण करत नाही; उलट, तो कुलधर्माच्या, म्हणजेच कुलाच्या स्थापित परंपरांच्या विरुद्ध वागतो.
युद्धात स्वतःचे कुल नष्ट केलेल्यांना 'कुलघ्न' म्हणतात. वर्णसंकर अशा कुलघ्नांना नरकात नेतो. केवळ कुलघ्नच नव्हे, तर कुलवंश नष्ट झाल्यामुळे तो संपूर्ण कुलालाच नरकात नेतो.
'पतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः' — वर्णसंकरामुळे, स्वकुल नष्ट केलेल्या या कुलघ्नांचे पितर पिंड आणि जल (श्राद्ध आणि तर्पण) यांचे अर्पण प्राप्त करू शकत नाहीत, आणि अशा रीतीने ते पितर खाली पडतात. याचे कारण असे की, जेव्हा पितरांना पिंडोदक प्राप्त होते, तेव्हा त्या अर्पणाच्या पुण्यप्रभावामुळे ते उच्च लोकांमध्ये वास करतात. पण जेव्हा त्यांना पिंडोदक मिळणे बंद होते, तेव्हा ते तेथून खाली पडतात, म्हणजेच त्या लोकांमधील त्यांचे स्थान टिकून राहत नाही.
पितरांना पिंडोदक प्राप्त न होण्याचे कारण म्हणजे संकरित वर्णातील संततीमध्ये पूर्वजांबद्दल पूज्यबुद्धी नसते. परिणामी, त्यांच्याकडे पितरांसाठी श्राद्ध आणि तर्पण करण्याची प्रवृत्तीही नसते. समाजमर्यादेच्या दृष्टीने जरी त्यांनी ती केली तरी, शास्त्रोक्त विधिपूर्वक श्राद्ध-तर्पण करण्याचा त्यांना अधिकार नसतो, आणि म्हणून पिंडोदक पितरांपर्यंत पोहोचत नाही. अशाप्रकारे, जेव्हा पितरांना शास्त्रोक्त विधीने आणि श्रद्धापूर्वक पिंडोदक प्राप्त होत नाही, तेव्हा ते त्यांच्या स्थानापासून खाली पडतात.
★🔗
