2.38. Uczyniwszy równymi zwycięstwo i klęskę, zysk i stratę, oraz przyjemność i ból, wówczas przystąp do bitwy. Walcząc w ten sposób, nie popełnisz grzechu.
Komentarz: Ardżuna miał tę obawę, że zabijając krewnych w bitwie, sprowadzimy na siebie grzech. Lecz tutaj Pan mówi, że przyczyną grzechu nie jest bitwa, lecz własna pożądliwość. Przeto porzuciwszy pożądanie, stawaj gotowy do walki.
„Uczyniwszy przyjemność i ból równymi… wówczas przystąp do bitwy” — W bitwie najpierw występuje zwycięstwo i klęska; wynikiem zwycięstwa i klęski jest zysk i strata; a wynikiem zysku i straty jest przyjemność i ból. Twoim celem nie jest stawanie się szczęśliwym lub smutnym w zwycięstwie-klęsce i zysku-stracie. Twoim celem jest zachowanie równowagi we wszystkich tych trzech i wypełnianie swojej powinności.
W bitwie z pewnością wystąpią zwycięstwo-klęska, zysk-strata oraz przyjemność-ból. Dlatego najpierw postanów, że masz jedynie wypełnić swoją powinność, a nie masz żadnej troski o zwycięstwo-klęskę itp. Wtedy, walcząc, grzech się nie nagromadzi, co znaczy, że nie będzie więzów świata.
Należy wypełniać swoją obowiązkową czynność z obydwoma nastawieniami — z pragnieniem i bez pragnienia. Ten, kto ma pragnienie, nie powinien być wcale leniwy lub niedbały w wypełnianiu obowiązkowej czynności; raczej powinien wypełniać swój obowiązek z gorliwością. Ten, kto ma nastawienie wolne od pragnień, kto pragnie własnego dobra, również powinien wypełniać swój obowiązek gorliwie.
Przyjemność wydaje się dobra, gdy przychodzi, i zła, gdy odchodzi; ból wydaje się zły, gdy przychodzi, i dobry, gdy odchodzi. Zatem co jest dobre, a co złe? To znaczy, oba są równe, takie same. Tak zachowując równowagę intelektu w przyjemności i bólu, powinieneś wypełniać swój obowiązek.
W żadnej twojej czynności niech nie będzie skłonności z powodu chciwości na przyjemność, ani niechęci z powodu lęku przed bólem. Twoja skłonność i niechęć w czynnościach powinny być zgodne jedynie z pismami (Gita 16.24).
„Nie popełnisz grzechu” — Tutaj słowo „grzech” oznacza zarówno grzech, jak i zasługę, których owocem jest niewola w postaci osiągnięcia nieba i piekła, z powodu której człowiek pozostaje pozbawiony swego dobra i rodzi się oraz umiera raz za razem. Pan mówi: O Ardżuno! Wypełniając obowiązkową czynność w postaci bitwy, ugruntowany w równowadze, ani grzech, ani zasługa cię nie zwiążą.
**Szczególne punkty dotyczące kontekstu:**
W tych ośmiu wersetach od trzydziestego pierwszego do trzydziestego ósmego, Pan wyraził kilka głębokich idei; takich jak —
(1) Jeśli ktoś ma wygłosić wykład i wyjaśnić temat, Pan naucza tu sztuki tego w tych ośmiu wersetach. Na przykład, jeśli ktoś ma wygłosić wykład o nakazie i zakazie — takim jak wypełnianie obowiązkowej czynności i niewypełnianie tego, co nie jest obowiązkiem — to powinien najpierw opisać nakaz, potem zakaz w środku, i znów nakaz na końcu, i tak zakończyć wykład. Tutaj również Pan najpierw opisał korzyść z wypełniania obowiązkowej czynności w wersetach trzydziestym pierwszym i trzydziestym drugim; potem w środku opisał stratę z niewypełniania obowiązkowej czynności w czterech wersetach od trzydziestego trzeciego do trzydziestego szóstego; i w końcu opisał korzyść z wypełniania obowiązkowej czynności w wersetach trzydziestym siódmym i trzydziestym ósmym, i dał nakaz wypełniania obowiązkowej czynności.
(2) Pan rozwiązał w tych ośmiu wersetach argumenty, które Ardżuna przedstawił ze swojej perspektywy w pierwszym rozdziale; na przykład: Ardżuna mówi — Nie widzę żadnego dobra w walce (1.31), więc Pan mówi — Dla Kszatrji nie ma innego środka dobra większego niż sprawiedliwa wojna (2.31). Ardżuna mówi — Jak będziemy szczęśliwi przez walkę? (1.37) więc Pan mówi — Ci Kszatrijowie, którzy uzyskują taką wojnę, są rzeczywiście szczęśliwi (2.32). Ardżuna mówi — Wynikiem wojny będzie osiągnięcie piekła (1.44) więc Pan mówi — Przez walkę osiągnie się niebo (2.32, 37). Ardżuna mówi — Przez walkę nagromadzi się grzech (1.36) więc Pan mówi — Przez niewalkę nagromadzi się grzech (2.33). Ardżuna mówi — Przez walkę prawość zostanie zniszczona jako konsekwencja (1.40) więc Pan mówi — Przez niewalkę prawość zostanie zniszczona (2.33).
(3) Ardżuna nalegał, że porzucenie straszliwego czynu wojny i utrzymywanie się z jałmużny jest dla mnie lepsze (2.5), więc Pan nakazał mu walczyć (2.38); a Uddhawa miał pragnienie pozostania z Panem, więc Pan nakazał mu udać się do Uttarakhandu i odprawiać pokutę (Śrimad Bhagawatam 11.29.41). Implikacja jest taka, że bez porzucenia uporu własnego umysłu nie ma dobra. Ten upór, jakiejkolwiek jest natury, nie pozwala na wyzwolenie.
(4) Punkty, które Pan krótko przedstawił w drugim i trzecim wersecie tego rozdziału, rozwinął tutaj; na przykład: Tam powiedział „nieprzystojne szlachetnemu”, tutaj mówi „dla Kszatrji nie ma większego dobra…”. Tam powiedział „nie wiodące do nieba”, tutaj mówi „otwarta brama do nieba”. Tam powiedział „przynoszące niesławę”, tutaj mówi „ludzie będą opowiadać o twej wiecznej niesławie”. Tam dał nakaz walki — „Przeto powstań, o pogromco wrogów!” — ten sam nakaz daje tutaj — „Wówczas przystąp do bitwy.”
**Związek:** W poprzednim wersecie Pan mówił o równowadze; w następnych dwóch wersetach, nakazując słuchać tego, opisuje jej chwałę.
★🔗
