ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਿੱਤਾਂਗੇ ਜਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤਣਗੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਜੀਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਉਹੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।

ਸ਼ਲੋਕ 2.6: ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਚੰਗਾ ਹੈ - ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੀਏ ਜਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤਣ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਜਿਉਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਹੀ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ: 'ਨ' - ਨਹੀਂ, 'ਚ' - ਅਤੇ, 'ਏਤਤ' - ਇਹ, 'ਵਿਦਮਃ' - ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, 'ਕਤਰਤ' - ਕਿਹੜਾ, 'ਨਃ' - ਸਾਡੇ ਲਈ, 'ਗਰੀਯਃ' - ਬਿਹਤਰ, 'ਯਤ' - ਕਿ, 'ਵਾ' - ਜਾਂ, 'ਜਯੇਮ' - ਅਸੀਂ ਜਿੱਤੀਏ, 'ਯਦਿ' - ਜੇ, 'ਵਾ' - ਜਾਂ, 'ਨਃ' - ਸਾਨੂੰ, 'ਜਯੇਯੁਃ' - ਉਹ ਜਿੱਤਣ, 'ਯਾਨ' - ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, 'ਏਵ' - ਹੀ, 'ਹਤਵਾ' - ਮਾਰ ਕੇ, 'ਨ' - ਨਹੀਂ, 'ਜਿਜੀਵਿਸ਼ਾਮਃ' - ਅਸੀਂ ਜਿਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, 'ਤੇ' - ਉਹ, 'ਅਵਸਥਿਤਾਃ' - ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, 'ਪ੍ਰਮੁਖੇ' - ਸਾਹਮਣੇ, 'ਧਾਰਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰਾਃ' - ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।

**2.6.** "ਨਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਚੰਗਾ ਹੈ — ਕਿ ਅਸੀਂ ਲੜੀਏ ਜਾਂ ਨਾ ਲੜੀਏ; ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂਗੇ ਜਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣਗੇ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਉਹੀ ਸਬੰਧੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵੀ ਮਾਰਨਾ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।" **ਟਿੱਪਣੀ:** **"ਨਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਚੰਗਾ ਹੈ"** — ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹਾਂ: ਕਿ ਮੈਂ ਲੜਾਂ ਜਾਂ ਨਾ ਲੜਾਂ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਲੜਨਾ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਪਰੰਤੂ ਮੇਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਲੜਨਾ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਰਸਤਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। **"ਜਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂਗੇ ਜਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣਗੇ"** — ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਲੜਦੇ ਵੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂਗੇ ਜਾਂ ਉਹ (ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿ) ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣਗੇ। ਇੱਥੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਵਿੱਖ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕੀ ਲੁਕਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? **"ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਉਹੀ ਸਬੰਧੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵੀ ਮਾਰਨਾ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ"** — ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਵਜਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਜੀਉਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ; ਸੁਖ-ਭੋਗਣ ਜਾਂ ਰਾਜ-ਪਾਟ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਮਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ! ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਸਾਡੇ ਸਵਜਣ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿ ਕੇ ਕੀ ਕਰਾਂਗੇ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਰਹਿਕੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹਾਂਗੇ, ਕਿ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ! ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੰਤਾ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਜੀਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। **"ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ"** — ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਉਹੀ ਸਬੰਧੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵੀ ਮਾਰਨਾ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧੀ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸਵਜਣ ਹੀ ਤਾਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਵਜਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਪਲਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਫਿੱਟੇ ਮੂੰਹ! **ਸੰਬੰਧ:** ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸਮਰੱਥ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਰਜੁਨ ਹੁਣ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।