**පරිවර්තනය:**
රාජෝත්තම ධෘතරාෂ්ට්රයනි! ආයුධ ඔසවා ගැනීමට පෙර මොහොතේදී, අධර්මයෙන් රාජ්යය අයිති කරගත් අය සහ ඔවුන්ගේ මිතුරන් සෙන්ගැතිව සිටිනු දුටු පාණ්ඩව කුමර අර්ජුන, හනුමත් ගෞරව ධ්වජය ඔසවාගත් ගාණ්ඩීව ධනුව ඔසවාගෙන, සර්වඥ ශ්රී කෘෂ්ණ දෙවියන් වහන්සේට මෙම වචන පැවසීය.
**විවරණය:**
'අථ' (දැන්) යන වචනයෙන් සංජය මහතා ශ්රී කෘෂ්ණ දෙවියන් සහ අර්ජුන අතර සංවාදය ආරම්භ කරන බව පෙන්වයි. මෙම සංවාදය අටළොස්වන පරිච්ඡේදයේ හැත්තෑ හතරවන පදයේ 'ඉති' යන වචනයෙන් අවසන් වේ. එලෙසම, භගවද්ගීතාවේ උපදේශය දෙවන පරිච්ඡේදයේ එකොළොස්වන පදයෙන් ආරම්භ වී අටළොස්වන පරිච්ඡේදයේ හැත්තෑ හයවන පදයෙන් අවසන් වේ.
'යුද්ධය ආරම්භ වීමට පෙර' — මුතුන්මිත්තන් වූ භීෂ්මයන් වහන්සේ සංඥාව සඳහා ශංඛ නාදය නොකළ ද, දුර්යෝධන රාජයා සතුටු කිරීම සඳහා එය නාද කළේය. එසේ වුවද, කෞරව සහ පාණ්ඩව සේනාවන් එය යුද්ධය ආරම්භ වීමේ සංඥාව ලෙස ගෙන ආයුධ ඔසවාගෙන සිටියහ. මෙලෙස සූදානම් වූ සේනාව දුටු අර්ජුන වීරත්වයෙන් පිරුණු විට ඔහු ද ගාණ්ඩීව ධනුව ඔසවා ගත්තේය.
'ධෘතරාෂ්ට්ර පුත්රයන් සෙන්ගැතිව දුටු විට' — මෙම වචන මගින් සංජය ධෘතරාෂ්ට්ර රජුට අදහස් කරන්නේ, ඔබේ පුත් දුර්යෝධන රාජයා පාණ්ඩව සේනාව දුටු විට ඔහු ඉක්මනින් ද්රෝණාචාර්යයන් වෙත දුවගොස් සිටි බවයි. නමුත් අර්ජුන කෞරව සේනාව දුටු විට ඔහුගේ අත සෘජුව ගාණ්ඩීව ධනුව වෙත ගියේය — 'ධනුව ඔසවා ගත්තේය'. මෙයින් හෙළිවන්නේ දුර්යෝධන තුළ භීතියත්, අර්ජුන තුළ නිර්භීත උද්යෝගයත් වීරත්වයත් ඇති බවයි.
'වානර ධ්වජය ඇත්තා' — අර්ජුනට 'කපිධ්වජ' යන විශේෂණය භාවිතා කිරීමෙන් සංජය ධෘතරාෂ්ට්ර රජුට හනුමත් ගෞරවය සිහිපත් කරයි. පාණ්ඩවයන් වනවාසයේ සිටි කාලයේ, එක් දිනක් හදිසියේම සුළඟින් ගෙනෙන ලද දිව්ය පද්මයක් ද්රෞපදී දේවිය ඉදිරියේ වැටුණි. එය දුටු ද්රෞපදී දේවිය බහුතරයෙන් ප්රසන්න වී භීමසේනයන්ට කීවේය, 'මහා වීරයෙනි! මට එවැනි පද්ම ගෙනෙනු මැනවි.' ද්රෞපදී දේවියගේ අභිලාෂය සපුරාලනු වස් භීමසේන එතැනින් පිටත් විය. ඔහු කෙසෙල් වත්තකට පැමිණි විට එහි හනුමත් ගෞරවය හමු විය. දෙදෙනා අතර සංවාද රැසක් සිදු විය. අවසානයේ හනුමත් ගෞරවය භීමසේනයන්ගෙන් වරයක් ඉල්ලූ විට, භීමසේන කීවේ 'ඔබගේ කරුණාව මා උදෙසා පවතීවා!' යනුවෙනි. එවිට හනුමත් ගෞරවය කීවේ, 'වායු පුත්රයෙනි! ඔබ ශර, ශක්ති ප්රහාරවලින් කලබල වූ සතුරු සේනාව තුළට ඇතුළු වී සිංහයකු මෙන් නාද කරන විට, මම මගේ ගර්ජනාත්මක නාදයෙන් එම හඬ වර්ධනය කරමි. තවද, අර්ජුනගේ රථ ධ්වජය මත වැඩසිටීමෙන්, මම එතරම් භයංකර නාදයක් නගමි. එමඟින් සතුරන්ගේ ප්රාණ ශක්තිය අල්ලා ගන්නා අතර ඔබ සියලුදෙනාටම සතුරන් පහසුවෙන් පරාජය කළ හැකිය.' මේ අනුව, රථ ධ්වජය මත හනුමත් ගෞරවය වැඩසිටින අයකුට ජයග්රහණය නියතය.
'පාණ්ඩව කුමරා' — ධෘතරාෂ්ට්ර රජු ඔහුගේ ප්රශ්නයේ 'පාණ්ඩවයන්' යන වචනය භාවිතා කළේය. එබැවින්, ධෘතරාෂ්ට්ර රජුට පාණ්ඩවයන් නැවත නැවත සිහිපත් කරවනු වස් සංජය (1.14 සහ මෙහි) 'පාණ්ඩව' යන වචනය භාවිතා කරයි.
'රාජෝත්තමය, ඉන්පසු ඔහු හෘෂිකේෂයන්ට මෙම වචන කීය' — පාණ්ඩව සේනාව දුටු දුර්යෝධන රාජයා ඔහුගේ ආචාර්ය ද්රෝණයන් වෙත ගොස් කපටිකම් පිරුණු වචන කීය. නමුත් අර්ජුන කෞරව සේනාව දුටු විට, ඔහු වීරත්වයෙන්, උද්යෝගයෙන් සහ ලෝක ගුරුවරයා, අන්තර්යාමී සහ මනසේ හා බුද්ධියේ නායකයා වන ශ්රී කෘෂ්ණ දෙවියන් වහන්සේට තම කාර්යය පිළිබඳ හැගීමෙන් පිරුණු වචන (ඊළඟට කියවෙන වචන) පැවසීය.
★🔗