**1.25. ව්යාඛ්යානය –**
**‘ගුඩකේශෙන’ –** ‘ගුඩකේශ’ යන වචනයේ අර්ථ දෙකක් ඇත: (1) ‘ගුඩ’ යනු කුඩුල්ලා හෝ කුණුටුවා යන අර්ථය ද, ‘කේශ’ යනු හිසකෙස් යන අර්ථය ද දේ. හිසකෙස් කුණුටු වූවෙකු, එනම් කෙස් කුණුටු ඇත්තෙකු ‘ගුඩකේශ’ නම් වේ. (2) ‘ගුඩක’ යනු නිද්රාව යන අර්ථය ද, ‘ඊශ’ යනු ප්රභුව හෝ අධිපතියා යන අර්ථය ද දේ. නිද්රාවට අධිපති වූවෙකු, එනම් නිද්රාව ගත හැකි හෝ නොගත හැකි වූවෙකු – නිද්රාව පාලනය කරගත හැකි වූවෙකු ‘ගුඩකේශ’ නම් වේ. අර්ජුනගේ හිසකෙස් කුණුටු වූ අතර, ඔහුට නිද්රාව පාලනය කිරීමේ හැකියාවද තිබිණි; එබැවින් ඔහු ‘ගුඩකේශ’ යනුවෙන් හැඳින්වේ.
**‘ඊවමුක්තඃ’ –** නිද්රාවේ හා අලසකමේ සැපතට දාස නොවූ, ඉන්ද්රිය භෝගවලට දාස නොවූ, එහෙත් එක් පක්ෂයකටම භගවත් උන්වහන්සේගේ සේවකයා (භක්ත) වූ ඒ භක්තයාගේ වචන භගවත් උන්වහන්සේ අසයි. අසනවා පමණක් නොව, උන්වහන්සේ ඔහුගේ ආඥාවට අනුව ක්රියා කරයි. එබැවින්, උන්වහන්සේගේ ප්රිය භක්තයා වූ අර්ජුන විසින් ආඥා කරන ලද්දේ වූයේ නම්, සර්වඥ භගවත් ශ්රී කෘෂ්ණ උන්වහන්සේ අර්ජුනගේ රථය සේනා දෙක මැදට ස්ථාපනය කළේ ය.
**‘හෘෂීකේශඃ’ –** ඉන්ද්රියයන් ‘හෘෂික’ නම් වේ. ඉන්ද්රියයන්ගේ ප්රභුව (ඊශ) වූවා ‘හෘෂීකේශ’ නම් වේ. විසි එක් වන ශ්ලෝකයේ දීත්, මෙහි දීත් ‘හෘෂීකේශ’ යන නාමය භාවිතා කිරීමේ අභිප්රාය වන්නේ, මනස, බුද්ධිය, ඉන්ද්රියයන් ආදියට ප්රේරක වූ, සියල්ලටම නායක වූ, ඒ සර්වඥ භගවත් උන්වහන්සේ මෙහි දී අර්ජුනගේ ආඥාවට අවනත වූවා වීම ය! අර්ජුන කෙරෙහි උන්වහන්සේගේ කරුණාව කෙතරම් අප්රමාණ ද?
**‘සේනයෝරුභයෝර්මධ්යේ ස්ථාපයිත්වා රථෝත්තමම්’ –** සේනා දෙක අතර හිස්ව පැවති අවකාශයේ දී, භගවත් උන්වහන්සේ අර්ජුනගේ උතුම් රථය ස්ථාපනය කළේ ය.
**‘භීෂ්මද්රෝණප්රමුඛතඃ සර්වේෂාං ච මහීක්ෂිතාම්’ –** අතිශය නිපුණතාවයෙන්, භගවත් උන්වහන්සේ ඒ රථය එවැනි ස්ථානයක ස්ථාපනය කළේ, අර්ජුනට ඉදිරියෙන්ම ඔහුගේ කුලගුරුවරයා වූ ආචාර්ය භීෂ්මයන්, ඥාන බන්ධනයෙන් ගුරුවරයා වූ ආචාර්ය ද්රෝණයන්, සහ කෞරව සේනාවේ ප්රධාන රජවරුන් දැකගත හැකි වන පරිදි ය.
**‘උවාච පාර්ථ පශ්යෛතාන් සමවේතාන් කුරූන් ඉති කුරු’ –** ‘කුරු’ යන වචනය තුළ ද්රෝණපුත්රයන් සහ පාණ්ඩව පුත්රයන් යන දෙපක්ෂයම ඇතුළත් වේ; එයට හේතුව ඔවුන් දෙපක්ෂයම කුරු වංශයට අයත් වීම ය. ‘මේ රැස්ව සිටින කුරුවරුන් බලන්න’ යි කීමේ අභිප්රාය වන්නේ, මේ කුරුවරුන් දුටු විට අර්ජුන තුළ ‘අප සියල්ලෝම එකකම!’ යන හැඟීම ඇති විය යුතු බව ය. මේ පැත්තේ වේවා, අනෙක් පැත්තේ වේවා; හොඳ වේවා, නරක වේවා; පින්වත් වේවා, දුෂ්ට වේවා; එසේ වුවද ඔවුන් සියල්ලෝම මාගේම ඥාතීන් ය. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, අර්ජුන තුළ නිදන් වූ කුල ස්නේහයෙන් පූර්ණ වූ ඇල්ම අවදන් වනු ඇත, මෙම ඇල්ම අවදන් වීමත් සමඟ අර්ජුන කුතුහලයෙන් පසුවනු ඇත, එමගින් අර්ජුන නිමිත්ත කොට ගෙන කලියුගයේ අනාගත සත්වයින්ගේ යහපත සඳහා ගීතාවේ මහා උපදේශ ලබා දිය හැකි වනු ඇත. මෙම අභිප්රායයෙන්ම භගවත් උන්වහන්සේ මෙහි දී ‘මේ රැස්ව සිටින කුරුවරුන් බලන්න’ යි කීවේ ය. නැතහොත්, භගවත් උන්වහන්සේ ‘මේ රැස්ව සිටින ද්රෝණපුත්රයන් බලන්න’ යි කියා තිබුණේ නම්, අර්ජුන තුළ සටන් කිරීමේ ආශාව ඇති කරනු ඇත; එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ගීතාව ප්රකට වීමට අවස්ථාව නොලැබෙන අතර, අර්ජුන තුළ නිදන් වූ කුල ඇල්ම ද ඉවත් කිරීමට නොහැකි වනු ඇත, එය ඉවත් කිරීම භගවත් උන්වහන්සේගේ වගකීම ලෙස සලකයි. පිළිකාවක් පහල වූ විට වෛද්යවරුන් මුලින් එය පැසීමට ඉඩ දෙන අතර, එය පැසුණු විට කපා පිරිසිදු කරන ආකාරයටම, භගවත් උන්වහන්සේ මුලින් භක්තයා තුළ නිදන් වූ ඇල්ම අවදන් කරවා, පසුව එය සම්පූර්ණයෙන් නසා දමයි. මෙහි දී ද, භගවත් උන්වහන්සේ ‘කුරුවරුන් බලන්න’ යි කියා අර්ජුන තුළ නිදන් වූ ඇල්ම අවදන් කරවන අතර, පසුව උන්වහන්සේගේ උපදේශ මගින් එය විනාශ කරනු ඇත.
අර්ජුන ‘මම ඔවුන් දකිමි’ – ‘නිරීක්ෂේ’ (1.22), ‘අවේක්ෂේ’ (1.23) යි කී බැවින්, මෙහි දී භගවත් උන්වහන්සේ ‘පශ්ය’ (ඔබ බලන්න) යි කීමට අවශ්යතාවයක් නොතිබුණි. භගවත් උන්වහන්සේ රථය ස්ථාපනය කිරීම පමණක් කළ යුතු විය. එහෙත්, අර්ජුනගේ ඇල්ම අවදන් කරවීම සඳහාම භගවත් උන්වහන්සේ, රථය ස්ථාපනය කොට ‘කුරුවරුන් බලන්න’ යි කීවේ ය.
කුල ස්නේහය හා භාගවත ප්රේමය අතර මහත් වෙනසක් පවතී. කුලය තුළ අයිතිවාසිකම් සහිත ස්නේහයක් ඇති විට, කුලයේ දෝෂ සලකා බලන්නේ ද නැත; එයින් පිට ‘ඔවුන් මාගේ අය ය’ යන හැඟීම පවතී. එලෙසම, භගවත් උන්වහන්සේට උන්වහන්සේගේ භක්තයා කෙරෙහි විශේෂ ස්නේහයක් ඇති විට, භගවත් උන්වහන්සේ භක්තයාගේ දෝෂ සලකා බලන්නේ ද නැත; එයින් පිට ‘ඔහු මාගේම අය ය’ යන හැඟීම පවතී. කුල ස්නේහයේ දී ක්රියාව හා වස්තුව (ශරීරය ආදිය) ප්රධාන වන අතර, භාගවත ප්රේමයේ දී හැඟීම (භාවය) ප්රධාන වේ. කුල ස්නේහයේ දී මෝහය (මුළාව) ප්රධාන වන අතර, භාගවත ප්රේමයේ දී ආත්මීයත්වය (ආත්මීයතාව) ප්රධාන වේ. කුල ස්නේහයේ අඳුර පවතින අතර, භාගවත ප්රේමයේ ආලෝකය පවතී. කුල ස්නේහයේ දී පුද්ගලයා කර්තව්ය කෙරෙහි අනවධානයෙන් ක්රියා කරන අතර, භාගවත ප්රේමයේ දී නිමග්න වීම නිසා කර්තව්ය සිදු කිරීමේ දී අමතක වීමක් සිදු විය හැකි නමුත්, භක්තයෙක් කිසිදා කර්තව්ය කෙරෙහි අනවධානයෙන් ක්රියා නොකරයි. කුල ස්නේහයේ දී ඥාතීන් ප්රධාන වන අතර, භාගවත ප්රේමයේ දී භගවත් උන්වහන්සේ ප්රධාන වේ.
**සංබන්ධය –** පෙර ශ්ලෝකයේ දී භගවත් උන්වහන්සේ අර්ජුනට කුරුවරුන් බලන ලෙස කීවේ ය. ඊට පසුව සිදු වූ දේ සංජය විසින් පහත ශ්ලෝකවලින් විස්තර කර ඇත.
★🔗
