1.25. Yorum – 'Gudakeshena' – 'Gudakesha' kelimesinin iki anlamı vardır: (1) 'Guda' kıvrılmış veya bukleli, 'keşa' ise saç demektir. Başının saçları kıvrım kıvrım, yani kıvırcık olana 'Gudakesha' denir. (2) 'Gudaka' uyku, 'işa' ise efendi demektir. Uykunun efendisi, yani uykuyu alabilen veya almayabilen—uyku üzerinde kontrol sahibi olana 'Gudakesha' denir. Arjuna'nın saçları kıvırcıktı ve uykuya hakimiyeti vardı; bu nedenle ona 'Gudakesha' denir.
'Eevamuktah' – Rab, uyku ve tembellik zevkinin kölesi olmayan, duyu zevklerinin kölesi olmayan, yalnızca Rabbin hizmetkarı (bhakta) olan o müridine kulak verir. Yalnızca dinlemekle kalmaz, onun emrine de itaat eder. Bu nedenle, sevgili müridi Arjuna'nın emri üzerine, her şeyi bilen Rab Sri Krişna, Arjuna'nın savaş arabasını iki ordu arasına yerleştirdi.
'Hrişikeşah' – Duyulara 'Hrişika' denir. Duyuların efendisi (İşa) olana Hrişikeşa denir. Yirmi birinci ayette ve burada 'Hrişikeşa' kelimesinin kullanılmasının amacı şudur: Zihin, zeka, duyular vb.nin harekete geçiricisi, hepsinin komutanı olan o her şeyi bilen Rab, burada Arjuna'nın emrine itaat eden kişi haline gelmiştir! Arjuna'ya olan lütfu ne kadar büyüktür!
'Senayorubhayormadhye sthaapayitvaa rathottamam' – İki ordu arasında boş olan alana Rab, Arjuna'nın mükemmel savaş arabasını yerleştirdi.
'Bhişmadronapramukhatah sarveşaam cha maheekşitaam' – Ve Rab, o savaş arabasını öyle bir noktaya, öyle ustalıkla yerleştirdi ki Arjuna önünde, ailesinin büyüğü, Dedesi Bhişma'yı, bilgi bağıyla öğretmeni olan Açarya Drona'yı ve Kaurava ordusunun başlıca krallarını görebilsin.
'Uvaaça Paartha paşyaitaansamavetaankuruniti kuru' – 'Kuru' kelimesinde hem Dhritaraştra'nın oğulları hem de Pandu'nun oğulları dahildir; çünkü her ikisi de Kuru hanedanındandır. 'Toplanmış olan bu Kuruları gör' denmesinin amacı, bu Kuruları görünce Arjuna'da şu hissin uyanmasıdır: Hepimiz biriz! İster bu tarafta ister şu tarafta; ister iyi ister kötü; ister erdemli ister kötü niyetli olsunlar; yine de hepsi benim kendi akrabalarımdır. Sonuç olarak, Arjuna'nın içinde gizli yatan ailevi sevgi dolu bağlılık uyanacak ve bu bağlılığın uyanışıyla Arjuna meraklı hale gelecekti; böylece Arjuna'yı bir araç olarak kullanarak, Kali Yuga'daki gelecek varlıkların refahı için Gita'nın büyük öğretileri verilebilecekti. İşte tam da bu amaçla Rab burada, 'Toplanmış olan bu Kuruları gör' dedi. Aksi takdirde Rab, 'Toplanmış olan bu Dhritaraştra oğullarını gör' diyebilirdi. Ancak böyle söylemek Arjuna'da bir savaş ruhu uyandırırdı; sonuç olarak, Gita'nın tezahür etmesi için vesile doğmazdı ve Arjuna'nın içinde uyuyan ailevi bağlılık da ortadan kaldırılmazdı; ki Rab bu bağlılığı ortadan kaldırmayı kendi sorumluluğu olarak görür. Tıpkı bir çıban çıktığında hekimlerin önce onu olgunlaştırmaya çalışması, olgunlaşınca da onu kesip temizlemesi gibi; benzer şekilde, Rab önce müridin içinde gizli olan bağlılığı uyandırır, sonra onu kökünden söker. Burada da Rab, 'Kuruları gör' diyerek Arjuna'nın içinde gizli olan bağlılığı uyandırıyor, ki daha sonra öğretileriyle onu yok edecektir.
Arjuna, 'Onları göreyim' – 'Nireekşe' (1.22), 'Avekşe' (1.23) demişti; dolayısıyla Rabbin burada 'Paşya' (Sen gör) demesine gerek yoktu. Rab yalnızca savaş arabasını yerleştirmeliydi. Ancak Rab, savaş arabasını yerleştirdikten sonra, tam da Arjuna'nın bağlılığını uyandırmak için 'Kuruları gör' dedi.
Ailevi sevgi (moha) ile ilahi sevgi (Bhagavat-prema) arasında büyük bir fark vardır. Ailede sahiplenme hissiyle karışmış bir sevgi olduğunda, kişi ailenin hatalarını dahi düşünmez; aksine 'Onlar benim' hissi devam eder. Benzer şekilde, Rabbin müridine karşı özel bir sevgisi olduğunda, Rab müridinin hatalarını dahi düşünmez; aksine 'O yalnızca benim' hissi devam eder. Ailevi sevgide eylem ve nesne (beden vb.) önceliklidir, ilahi sevgide ise his (bhava) önceliklidir. Ailevi sevgide yanılgı (moha) önceliklidir, ilahi sevgide ise yakınlık (aatmeeyata) önceliklidir. Ailevi sevgide karanlık, ilahi sevgide ise ışık vardır. Ailevi sevgide kişi görevine karşı kayıtsız kalır, ilahi sevgide ise kendini kaptırmadan dolayı görevleri yerine getirmede unutkanlık olabilir, ancak bir mürit asla görevine karşı kayıtsız kalmaz. Ailevi sevgide akrabalar önceliklidir, ilahi sevgide ise Tanrı önceliklidir.
Bağlantı – Önceki ayette Rab, Arjuna'ya Kuruları görmesini söyledi. Ondan sonra olanlar, Sanjaya tarafından aşağıdaki ayetlerde anlatılmaktadır.
★🔗
