2.65. Ufafanuzi – Neno 'tu' (lakini) linatumiwa hapa kuonyesha tofauti kati ya mada iliyotajwa hapo awali na mada inayozungumziwa hapa. Katika aya iliyopita, Bwana alisema kwamba kufikiria tu vitu vya hisi mkiwa mnaambatana navyo husababisha anguko, ilhali hapa anasema kwamba kushughulika na vitu vya hisi bila ambatano husababisha mwinuko. Huko, kuharibika kwa akili kulitajwa; hapa, akili kukaa imara katika Mwenyezi Mtu hukadiriwa.
'Vidheyātmā' – Uhai wa ndani (antahkarana) wa mwenye kutafuta unapaswa kubaki chini ya udhibiti wake. Bila kudhibiti uhai wa ndani, ukamilifu katika Karmayoga haupatikani; bali, wakati wa kutenda matendo, bado kuna uwezekano wa kuanzisha ambatano na vitu vya hisi na kukabili anguko. Kwa kweli, ni muhimu kwa kila mwenye kutafuta kuweka uhai wa ndani chini ya udhibiti wake. Kwa Karmayogi, ni muhimu zaidi.
'Ātmavaśyaiḥ rāgadveṣaviyuktaiḥ indriyaiḥ' – Kama vile neno 'vidheyātmā' linamaanisha kuleta uhai wa ndani chini ya udhibiti, vivyo hivyo neno 'ātmavaśyaiḥ' linamaanisha kuleta hisi chini ya udhibiti. Maana yake ni kwamba wakati wa kushughulika na mambo ya kidunia, hisi zinapaswa kuwa chini ya udhibiti wa mtu, na kwa hisi kudhibitiwa, ni muhimu kwamba ziwe huru na ambatano na chuki. Kwa hivyo, hisi hazipaswi kukamata kitu chochote kwa ambatano, wala hazipaswi kukataa kitu chochote kwa chuki. Sababu ni kwamba kukamata na kukataa vitu si muhimu kama umuhimu wa kuzuia ambatano na chuki kuzuka katika hisi. Ndiyo maana, katika aya ya thelathini na nne ya sura ya tatu, Bwana amemwonya mwenye kutafuta: "Ambatano na chuki hukaa katika kila hisi kwa vitu vyake. Mwenye kutafuta asije chini ya utawala wao; maana zote mbili ni maadui wa mwenye kutafuta." Katika aya ya tatu ya sura ya tano, Bwana amesema: "Yule mwenye kutafuta anayepata ukomo kutoka kwa upambanuo wa ambatano na chuki, n.k., hukombolewa kwa furaha."
'Viṣayān charan' – Mwenye kutafuta ambaye uhai wake wa ndani uko chini ya udhibiti wake na ambaye hisi zake ni huru na ambatano na chuki na zimekomaa, mwenye kutafuta kama huyo hakika hushughulika na vitu vya hisi, yaani, hufanya aina zote za mazungumzo ya kidunia kupitia hisi, lakini hafurahii vitu vya hisi. Kushughulika na vitu vya hisi kufanywa kwa mtazamo wa kufurahia tu ndio huwa chanzo cha anguko. Ni kukataa mtazamo huu wa kufurahia ndio maneno 'vidheyātmā', 'ātmavaśyaiḥ', n.k., yanayotumiwa hapa.
'Prasādam adhigachchhati' – Kwa kushughulika na vitu vya hisi bila ambatano na chuki, mwenye kutafuta hupata utulivu (usafi) wa uhai wa ndani. Utulivu huu ni kujinyima kwa akili (Gita 17.16), ambao ni bora kuliko kujinyima kwa mwili na kwa maneno. Kwa hivyo, mwenye kutafuta hasipaswi kushughulika na vitu vya hisi kwa ambatano, wala kuvikataa vitu vya hisi kwa chuki, kwa sababu zote mbili, ambatano na chuki, hufunga mtu kwa ulimwengu.
Utulivu unaotokana na kushughulika na vitu vya hisi kupitia hisi zilizo huru na ambatano na chuki, usipotumiwa, usifurahivi, basi utulivu huo husababisha kufikia Mwenyezi Mtu.
'Prasāde sarvaduḥkhānāṁ hānir asyopajāyate' – Baada ya kupata utulivu (usafi) wa akili, huzuni zote hupotea, maana hakuna huzuni inayobaki. Sababu ni kwamba huzuni huzuka katika akili tu kwa sababu ya ambatano. Mara tu huzuni inapozuka, tamaa huibuka, na kutokana na tamaa huzuni zote huzuka. Lakini ambatano linapoharibiwa, utulivu huzuka katika akili. Kwa utulivu huo, huzuni zote hupotea.
Huzuni zote zozote huzuka tu kutokana na uhusiano na asili na athari zake—mwili na ulimwengu—na uhusiano na mwili na ulimwengu huzuka kutokana na tamaa ya raha. Tamaa ya raha huzuka kutokana na huzuni. Lakini utulivu unapozuka, huzuni hupotea. Kwa kupotea kwa huzuni, tamaa ya raha hukoma. Kwa kukoma kwa tamaa ya raha, uhusiano na mwili na ulimwengu hukoma, na kwa kukoma kwa uhusiano, kutokuwako kwa huzuni zote hufanyika—'sarvaduḥkhānāṁ hāniḥ'. Maana yake ni kwamba kutokana na utulivu mambo mawili hufanyika: kukatwa kwa uhusiano na ulimwengu na uthabiti wa akili katika Mwenyezi Mtu. Hii ndiyo Bwana aliyoisema hapo awali katika aya ya hamsini na tatu kwa maneno 'niśchalā' na 'achalā', kwamba akili yake huwa imara kuhusu ulimwengu na isiyotikisika kuhusu Mwenyezi Mtu.
Hapa, 'sarvaduḥkhānāṁ hāniḥ' haimaanishi kwamba hali zinazosababisha huzuni hazitamkabili kamwe; bali, inamaanisha kwamba kulingana na karma yake, matukio na hali za huzuni yanaweza kumkabili, lakini katika uhai wake wa ndani, huzuni, msongo wa mawazo, wasiwasi, n.k., haziwezi kuzuka.
'Prasannachetaso hy āśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate' – Akili ya yule mwenye akili iliyotulia (safi) haraka sana hukaa imara katika Mwenyezi Mtu, maana mwenye kutafuta mwenyewe hukaa katika Mwenyezi Mtu; hata shaka ndogo haibaki katika akili yake.
Jambo la msingi – Iwe ni utulivu kuhusu Bwana au msongo wa mawazo kuhusu Yeye—ikiwa mojawapo kati ya hizi mbili itaongezeka sana, haraka husababisha kufikia Mwenyezi Mtu. Kwa mfano, wakati Gopis, wakienda kwa Bwana, walipozuiwa na kufungwa ndani ya nyumba zao na mama zao, baba zao, kaka zao, waume zao, n.k., msongo wa mawazo waliouona kutokana na kutoweza kumwona Bwana uliharibu dhambi zao, na utulivu waliouona kutokana na kumfikiria Bwana ulihariba sifa zao. Hivyo, wakiwa huru na dhambi na sifa, waliiacha miili yao hapo hapo na walikuwa wa kwanza kumwona Bwana. Hata hivyo, utulivu na huzuni zinazozuka kuhusu vitu vya kidunia zote mbili huthibitisha hisia za anasa, maana fungo la ulimwengu huwa thabiti. Mifano ya hii ni wote wale walio wengi duniani, ambao wameingizwa katika ulimwengu kwa sababu ya utulivu na huzuni.
Katika utulivu na msongo wa mawazo (huzuni), uhai wa ndani huwa laini. Kama vile rangi inapomiminwa katika nta laini, rangi hiyo huwa ya kudumu katika nta, vivyo hivyo, uhai wa ndani unapokuwa laini, hisia zozote—zikiwa za kuhusu Bwana au za kidunia—zinazoingia ndani yake, huwa za kudumu. Zikiwa za kudumu, hisia hizo huwa chanzo cha mwinuko au anguko. Kwa hivyo, ni sawa kwa mwenye kutafuta kwamba hata akipokea kitu cha kidunia kinachopendeza zaidi, asifurahi mno, na hata akipokea kitu cha kidunia kisichopendeza kabisa, asiwaze.
Muunganisho – Yaliyosemwa katika aya mbili zilizopita yanaimarishwa zaidi katika aya mbili zifuatazo kupitia njia ya kulinganisha.
★🔗
