**3.27** Vitendo vyote vinatendwa kwa kila hali na hali (gunas) za asili ya ulimwengu wa vitu. Lakini yule ambaye akili yake imepotoshwa na udhalimu wa kibinafsi (ahamkara) hufikiri, "Mimi ndiye mtendaji."
**Ufafanuzi:** 'Kwa hali za asili ya ulimwengu wa vitu ndizo zinatenda shughuli zote' – Uwezo wa pamoja ambao kutokana nao miili, miti, n.k., huumbwa, hukua, na kuoza; ambao kutokana nao mito kama Ganga hupita; ambao ndani yake mabadiliko hutokea katika vitu kama nyumba – uwezo huo huo wa pamoja ndio unaosababisha shughuli zote za mwanadamu, kama vile kuona, kusikia, kula, kunywa, n.k. Hata hivyo, akipotoshwa na udhalimu wa kibinafsi na kwa sababu ya ujinga, mwanadamu hugawa shughuli zinazotokana na uwezo huo mmoja wa pamoja katika makundi mawili: moja, shughuli za moja kwa moja, kama vile umbizi la mwili, mmeng’enyaji wa chakula, n.k.; na nyingine, shughuli zinazofanywa kwa ufahamu, kama vile kuona, kuzungumza, kula, n.k. Kwa sababu ya ujinga, mwanadamu huziona shughuli zinazofanywa kwa ufahamu kuwa zinatendwa na yeye mwenyewe.
Kwa kuwa ni mazao ya asili ya ulimwengu wa vitu (prakriti), hali hizo (gunas: sattva, rajas, na tamas) huleta akili (buddhi), udhalimu wa kibinafsi (ahamkara), akili ya chini (manas), mambo makuu matano (panchamahabhuta), fahamu kumi (indriyas), na vitu vya fahamu vitano (sauti, n.k.) – haya pia yanasemwa kuwa hali (gunas) za asili ya ulimwengu wa vitu. Katika maneno hapo juu, Bwana anasema waziwazi kwamba shughuli zote (za pamoja au za kibinafsi) zinatendwa tu na hali (gunas) za asili ya ulimwengu wa vitu, wala si na Mwenyewe (Atman).
'Yule ambaye akili yake imepotoshwa na udhalimu wa kibinafsi' – 'Udhalimu wa kibinafsi' (ahamkara) ni mabadiliko ya chombo cha ndani (antahkarana). 'Mwenyewe' (svarupa) ndiye mjuzi wa mabadiliko hayo. Hata hivyo, kwa sababu ya makosa, anapojitambulisha Mwenyewe na mabadiliko hayo, yaani, anapokosea kuziona mabadiliko hayo yenyewe kuwa asili yake mwenyewe, mtu kama huyo anaitwa 'yule ambaye akili yake imepotoshwa'.
Kama vile mwili ni 'hiki' (idam), vivyo hivyo udhalimu wa kibinafsi ni 'hiki' (idam). 'Hiki' hawezi kamwe kuwa 'Mimi' (aham) – hii ndiyo kanuni. Mtu anapokosea, akitambua 'hiki' kuwa 'Mimi', yaani, akichukulia 'hiki' kuwa 'Mimi', basi yeye anaitwa 'yule ambaye akili yake imepotoshwa na udhalimu wa kibinafsi'. Udhalimu huu wa kudhaniwa haupotei kwa kujitahidi; kwa sababu udhalimu wa kibinafsi unaendelea hata katika kujitahidi. Udhalimu huu wa kudhaniwa hupotea – kwa kutokubali, yaani, kwa 'kutoikubali hivyo'.
**Hoja Maalum:** 'Mimi' ni ya aina mbili: (1) 'Mimi' halisi (dhati) (mfano: Mimi ni – uwepo tu). (2) 'Mimi' isiyo halisi (iliyodhaniwa) (mfano: Mimi ni mwili). 'Mimi halisi' ni ya asili na ya milele, na 'Mimi isiyo halisi' si ya asili na si ya milele. Kwa hivyo, 'Mimi halisi' inaweza kusahaulika, lakini haiwezi kuharibiwa; na 'Mimi isiyo halisi' inaweza kutambulika, lakini haiwezi kudumu. Kosa ambalo mwanadamu hufanya ni kwamba anasahau 'Mimi halisi' (asili yake mwenyewe) na anakubali 'Mimi isiyo halisi' (Mimi ni mwili) kuwa kweli.
'Hufikiri, "Mimi ndiye mtendaji"' – Ingawa vitendo vyote vinatendwa kwa kila hali tu na hali (gunas) zilizozaliwa na asili ya ulimwengu wa vitu, bado, mtu mjinga ambaye akili yake imepotoshwa na udhalimu wa kibinafsi hujiona kuwa ndiye mtendaji wa baadhi ya vitendo. Sababu ni kwamba anachukulia udhalimu wa kibinafsi yenyewe kuwa asili yake. Ni kwa sababu ya udhalimu wa kibinafsi kwamba mwanadamu huweka 'U-mimi' juu ya mwili, fahamu, akili, n.k., na hujiona kuwa ndiye mtendaji wa shughuli zao. Dhana hii potofu imechukuliwa na mwanadamu mwenyewe; kwa hivyo, yeye pekee ndiye anaweza kuiondoa. Njia ya kuiondoa ni – kutoikubali, baada ya utambuzi na kutafakari kwa kadiri; kwa sababu dhana hukatwa tu na dhana nyingine.
Kuna 'kutenda', na kuna 'kutotenda'. Kama vile 'kutenda' ni tendo, vivyo hivyo 'kutotenda' ni tendo. Kulala, kuamka, kukaa, kutembea, kuwa katika kutulia kamili (samadhi) – yote ni vitendo. Kitendo kama hicho hutokea katika asili ya ulimwengu wa vitu. Katika 'Mwenyewe' (asili yenye ufahamu), hakuna kutenda wala kutotenda; kwa sababu Yuko zaidi ya yote mawili. Yeye hana kitendo na ndiye mwangazaji wa wote. Ikiwa kungekuwa na kitendo katika 'Mwenyewe' pia, angewezaje kuwa mjuzi wa kitendo (vitendo ambavyo ni mabadiliko katika mwili, n.k.)? Kutenda na kutotenda hutokea pale ambapo 'Mimi' (aham) inakaa. 'Mimi' isipokuwepo, hakuna uhusiano wowote na kitendo unaobaki. Hali ya asili ya wanadamu wote iko katika kanuni hiyo isiyo na kitendo (asili yake mwenyewe), ambayo kwayo kutenda na kutotenda vinang’arizwa. Hata hivyo, kwa sababu ya 'Mimi', mwanadamu huchukulia uhusiano na vitendo vinavyotokea katika asili ya ulimwengu wa vitu. Uhusiano uliodhaniwa na asili ya ulimwengu wa vitu (isiyo na uhai) ndio unaitwa 'Mimi'.
**Hoja Maalum:** Kama vile, kwa sababu wimbi ni sehemu ya bahari, kuna utambulisho wa jumla kati ya wimbi na bahari – yaani, bahari ni ya darasa moja na wimbi – vivyo hivyo, kwa sababu mwili ni sehemu ya ulimwengu, kuna utambulisho wa jumla kati ya mwili na ulimwengu. Mwanadamu hauzioni ulimwengu kuwa 'Mimi', lakini kwa sababu ya makosa, anauona mwili kuwa 'Mimi'.
Kama vile bila bahari, wimbi halina uwepo wa kujitegemea mwenyewe, vivyo hivyo, bila ulimwengu, mwili hauna uwepo wake mwenyewe. Hata hivyo, mtu ambaye akili yake imepotoshwa na udhalimu wa kibinafsi anapochukulia mwili kuwa 'Mimi' (asili yake mwenyewe), basi aina mbalimbali za matamanio huanza kutokea ndani yake; kama vile – nipate vitu kama mke, mwana, mali, n.k.; watu waniweke vizuri, wanihimaye, wafanye kwa mapenzi yangu, n.k. Haimfikiri hata akilini kwamba kwa kuchukulia mwili kuwa asili yake, tayari amefungwa; sasa, kwa kubeba matamanio, anazidisha kifungo – akijitoa mwenyewe katika shida zaidi.
Wakati wa mazoezi ya kiroho, hata wakati mwanafunzi hana uzoefu kwamba 'Mimi (Mwenyewe) niko mbali kabisa na hali (gunas) zilizozaliwa na asili ya ulimwengu wa vitu', akikikubali kuwa kweli, basi anapata uzoefu huo huo. Kwa hivyo, kama alivyokuwa amefungwa kwa kukubali dhana potofu, vivyo hivyo, kwa kukubali dhana sahihi, anakuwa huru; kwa sababu dhana iliyokubaliwa huharibiwa kwa kutoikubali – hii ndiyo kanuni. Hoja hii hiyo imefunuliwa na Bwana katika mstari wa nane wa sura ya tano, kupitia neno 'manyeta' (anafikiria) katika maneno 'naiva kiñcit karomīti yukto manyeta tattvavit' – maana yake, ili kuharibu dhana hii isiyo halisi ya 'Mimi ndiye mtendaji', ni lazima kukubali dhana halisi kwamba 'Mimi sitendi chochote hata kidogo'. Dhana potofu kama 'Mimi ni mwili; Mimi ndiye mtendaji' pia zinakuwa imara sana zisiweze kuachwa; basi, dhana za kweli kama 'Mimi si mwili; Mimi si mtendaji' hazitakuwa imara? Na zikiwa imara, zitawezaje kupotea?
★🔗
