Kikabidini vitendo vyote kwangu, kwa akili iliyolenga katika Nafs, bila matumaini na ubinafsi, na bila homa (ya akili), pigana.

【Maana za maneno】 मयि (Mayi) - Ndani Yangu सर्वाणि (Sarvani) - Zote कर्माणि (Karmani) - Matendo संन्यस्य (Sannyasya) - Kwa kuacha अध्यात्मचेतसा (Adhyatmachetas) - Ukiwa na akili iliyoelekezwa kwenye Nafsi निराशीः (Nirashih) - Huru kutoka kwa matumaini निर्ममः (Nirmamah) - Huru kutoka kwa ubinafsi भूत्वा (Bhutva) - Ukiwa umekuwa युध्यस्व (Yudhyasva) - Pambana विगतज्वरः (Vigatajvarah) - Huru kutoka kwa homa ya akili 【Ufafanuzi】 Kabidhi matendo yote Kwangu, kwa mawazo: "Mimi hufanya matendo yote kwa ajili ya Bwana". Homa hapa inamaanisha huzuni na masikitiko. Ukiwa huru kutoka kwa hayo, ukiwa na akili iliyoelekezwa kwenye Nafsi, pambana.

**3.30.** Ewe Arjuna, kwa akili yenye busara, toa mikate yako yote ya lazima Kwangu. Ukiwa huru na tamaa, umiliki, na huzuni, shika mikate ya lazima ya vita. **Ufafanuzi:** "Mayi sarvāṇi karmāṇi sannyasyādhyātmacetasā" – Kwa ujumla, mwanadamu anayeitikia roho huwa na wazo hili: matendo husababisha mfungo, na bado mtu hawezi kukaa bila kufanya matendo. Kwa hivyo, nikifanya, nitafungwa! Basi, je, mtu afanye matendo vipi ili yasije kuwa mfungo bali yakawa njia ya ukombozi? Kwa ajili hii, Bwana anamwambia Arjuna: Kwa *adhyātma-citta* (moyo uliojaa ufahamu na kutafakari), toa mikate yako yote ya lazima Kwangu; yaani, usijione kuwa una uhusiano wowote nayo. Sababu ni kwamba, kwa kweli, katika shughuli zote za ulimwengu wote, nguvu Yangu tu ndiyo inayofanya kazi. Mwili, hisi, vitu, n.k., pia ni Vyangu, na nguvu pia ni Yangu. Kwa hivyo, unaposhika wajibu wako kwa imani kuu kwamba "kila kitu ni cha Mungu na Mungu ni wangu," matendo hayo hayatakufunga; badala yake, yatakuwa njia yako ya ukombozi. Ni uzoefu wa ulimwengu wote wa wanadamu kwamba mtu hana udhibiti wa kweli juu ya mwili, hisi, akili, akili, vitu, n.k. Haya yote ni ya Prakriti (Asili) – "prakṛtisthāni" – na Nafsi yenyewe ni ya Nafsi Kuu – "mamaivāṁśo jīvaloke" (Gita 15.7). Kwa hivyo, kuacha hisia ya "umiliki" iliyodhaniwa kimakosa katika mwili na vitu vingine, na kuvikubali kuwa ni vya Mungu pekee (ambavyo kwa kweli ndivyo vilivyo) ndiyo inaitwa "kutoa" (*arpaṇa*). Kwa hivyo, kutoa umuhimu kwa ufahamu wake mwenyewe na kuacha uhusiano uliodhaniwa kijinga na vitu na matendo ndiyo nia ya kweli ya kutoa. Kupitia neno "*adhyātmacetasā*," nia ya Bwana ni kwamba njia yoyote anayofuata mwanadamu anayeitikia roho, lengo lake lihimidiwe na roho, si ya kidunia. Kwa kweli, lengo au hitaji daima ni kwa Kanuni ya Milele (ya kiroho), wakati tamaa daima ni kwa kanuni isiyo ya milele (vitu vilivyo chini ya kuzaliwa na uharibifu). Mwanadamu anayeitikia roho awe na lengo, si tamaa. Moyo wenye lengo hubaki ukiwa na ufahamu na kutafakari. Kutoka kwa mtazamo wa falsafa au sayansi, hawezi kuthibitishwa kwamba vitu vya kimwili kama mwili ni vyake mwenyewe. Kwa kweli, vitu hivi si vyake mwenyewe wala si kwa ajili yake mwenyewe; badala yake, vimetolewa tu kwa matumizi sahihi. Haswa kwa sababu si vyake mwenyewe, hakuna mtu anaye kuwa na ujuzi wa kweli juu yake. Ulimwengu wote ni wa Mungu; hata hivyo, *jīva* (roho ya mtu binafsi), kwa sababu ya udanganyifu, huchukulia vitu vya Mungu kuwa vyake mwenyewe na hivyo kuanguka katika mfungo. Kwa hivyo, kuondoa udanganyifu huu kupitia ufahamu na kutafakari, na kukubali vitu vyote na matendo kuwa ya Kanuni ya Kiroho (Mungu) ndiyo kuyatoa kwa *adhyātma-citta*. Katika aya hii, neno "*adhyātmacetasā*" lina umuhimu wa kwanza. Maana yake ni kwamba ni kwa sababu ya kutofahamu tu kwamba mwili unaoangamia (ulimwengu) unaonekana kuwa wa mtu mwenyewe. Ikiwa utaonekana kwa ufahamu na kutafakari, mwili au ulimwengu hautakuonekana kuwa wa mtu mwenyewe; badala yake, Kanuni Kuu Isiyoangamia tu ndiyo itakuonekana kuwa ya mtu mwenyewe. Kuona ulimwengu kuwa wa mtu mwenyewe ni mshuko, na kutoiona kuwa wa mtu mwenyewe ni mwinuko – "dvayakṣarastu bhavenmṛtyustryakṣaraṁ brahma śāśvatam. Mameti ca bhavenmṛtyurna mameti ca śāśvatam." (Silabi mbili "mama" – "hiki ni changu" – ni kifo, na silabi tatu "na mama" – "hiki si changu" – ndiyo Brahman ya milele, isiyokufa.) **Jambo Maalum Kuhusu Kutoa:** Bwana anasema, "toa matendo yote Kwangu" ("*mayi sarvāṇi karmāṇi sannyasya*") kwa sababu mwanadamu amedhani kimakosa vyombo (mwili, hisi, akili, akili, nguvu muhimu), njia (vifaa muhimu vya kufanya matendo), na matendo yenyewe kuwa yake na kwa ajili yake mwenyewe, ambavyo havikuwako, havipo, havitatokea, na haviwezi kuwa. Uhusiano gani unaweza kuwa na Isiyoangamia na vitu vilivyo chini ya kuzaliwa na kifo? Kwa hivyo, iwe mtu anatoa matendo kwa ulimwengu, kwa Prakriti, au kwa Mungu – matokeo ya yote matatu yatakuwa sawa; kwa sababu ulimwengu ni bidhaa ya Prakriti, na Mungu ndiye bwana wa Prakriti. Kutokana na mtazamo huu, ulimwengu na Prakriti vyote ni vya Mungu. Kwa hivyo, mtu atoe kila kitu kwa Mungu kwa wazo, "Mimi ni wa Mungu, na vitu vyote vinavyoitwa 'vyangu' pia ni vya Mungu"; yaani, mtu aache hisia zote za umiliki. Baada ya kufanya hivyo, mwanadamu anayeitikia roho hahitaji kutamana chochote kutoka kwa ulimwengu au kutoka kwa Mungu; kwa sababu Mungu Mwenyewe hupanga kile kinachohitajika kwake. Baada ya kutoa, mwili na vitu vingine havipaswi tena kuonekana kuwa vya mtu mwenyewe. Ikiwa vinaonekana kuwa vya mtu mwenyewe, basi kutoa hakukutokea kwa kweli. Ndiyo maana Bwana anaagiza kutoa kwa moyo uliojaa ufahamu na kutafakari, ili ukweli huu ueleweke vizuri: vitu hivi ni vya Mungu pekee, si vya mtu mwenyewe hata kidogo. Maagizo ya kutoa kwa Mungu ni ya kipekee sana hata kama yanafanywa kwa kukata tamaa, hayakuwa chochote ila faida. Sababu ni kwamba matendo na vitu si vya mtu mwenyewe hata kidogo. Hata baada ya kufanya matendo, yanaweza kutolewa, lakini kutoa kweli hutokea tu wakati uhusiano na vitu na matendo umekatwa. Ukatili huu hutokea tu wakati mtu anapopata uzoefu wa kweli kwamba vyombo (mwili, n.k.), njia (vitu vya kidunia), matendo, na "mwenyewe" – haya yote ni ya Mungu pekee. Wanaitikia roho mara nyingi hufanya makosa ya kujaribu kuzingatia njia kuwa za Mungu, lakini hawazingatii ukweli kwamba "vyombo na mwenyewe pia ni vya Mungu." Kwa hivyo, kutoa kwao hubaki kukikamilika. Kwa hivyo, mwanadamu anayeitikia roho apokee vyombo, njia, matendo, na "mwenyewe" – yote kama ya Mungu pekee, ambayo kwa kweli ndivyo vilivyo. Kuacha umbo la matendo na vitu wenyewe si kutoa. Kukubali vitu vya Mungu kuwa vya Mungu pekee ndiyo kutoa kweli. Yeye ambaye, wakati anavyozingatia vitu kuwa vyake mwenyewe, anavitoa kwa Mungu, hupokea vitu vingi badala yake kutoka kwa Mungu; kama vile ardhi inavyotoa nafaka nyingi zaidi kuliko mbegu zilizopandwa ndani yake. Hata hivyo, hata ikipokelewa kwa wingi, hubaki kikomo. Lakini yeye ambaye, asipozingatia vitu kuwa vyake mwenyewe (akivizingatia kuwa vya Mungu pekee) anavitoa kwa Mungu, Mungu humpa Yeye Mwenyewe na hata kuwa na deni. Maana yake ni kwamba kwa kutoa wakati unavyozingatia kitu kuwa cha mtu mwenyewe (kwa sababu kitu kina umuhimu katika moyo), thamani inayopokelewa iko katika kitu chenyewe; lakini kwa kutoa bila kuukizingatia kuwa cha mtu mwenyewe, mtu hupata Mungu Mwenyewe. Kutoa kweli humfurahisha Mungu sana. Hii haimaanishi kwamba Mungu hupata msaada wowote kutokana na kutoa; badala yake, yeye anayetoa hukombolewa kutoka kwa mfungo wa tendo, na hapa ndipo pana raha ya Mungu. Kama vile mtoto mdogo, akimkabidhi baba yake ufunguo uliopatikana uani, humfurahisha baba – hali mtoto mdogo mwenyewe ni wa baba, ua ni wa baba, na ufunguo pia ni wa baba – bado baba anafurahishwa si kwa kupokea ufunguo, bali kwa kuona hisia ya mtoto (ya kutoa). Anainua mkono wake na kumwambia mtoto, "Uwe mrefu hivi!" Yaani, anamwinua mtoto hata juu yake mwenyewe. Vivyo hivyo, vitu vyote, mwili, na kiumbe aliyeingia ndani (mwenyewe) ni vya Mungu pekee. Kwa hivyo, kuona hisia ya kuacha umiliki juu yao na kuyatoa kwa Mungu pekee humfurahisha (Mungu), na Yeye huwa na deni. **Jambo Maalum Kuhusu Tamaa:** Mungu ameumbia mwili wa mwanadamu kwa njia ya ajabu zaidi. Vifaa vyote muhimu kwa maisha ya mwanadamu na mazoezi ya kiroho vinapatikana kwa wingi kwake. Ufahamu uliotolewa na Mungu pia upo ndani yake. Wakati mwanadamu, asipotoa umuhimu kwa ufahamu huo, hafanyi matumizi sahihi ya vitu vilivyopokelewa, bali anavizingatia kuwa vyake mwenyewe na anavitumia kwa ajili yake mwenyewe, na akazaa mshikamano kwa vitu vilivyopokelewa na tamaa kwa vile visivyopokelewa, basi anafungwa katika mzunguko wa kuzaliwa na kifo. Vitu, watu, hali, matukio, uwezo, nguvu, mwili, hisi, akili, nguvu muhimu, akili, n.k., ambavyo vinaonekana kuwa vipo sasa, havikuwapo nasi kabla na havitaendelea kuwa nasi milele baadaye; kwa sababu havibaki sawa, hubadilika kila wakati. Mwanadamu anajua ukweli huu. Ikiwa mwanadamu angekubali kama anavyojua, na akauleta katika tabia yake, basi hakuna shaka hata kidogo juu ya ukombozi wake. Kukubali kama mtu anavyojua kunamaanisha: kutozingatia mwili na vitu vingine kuwa vya mtu mwenyewe na kwa ajili yake mwenyewe, kutokuwa tegemezi juu yao, na kutokukubali utumwa wao kwa kuvipa umuhimu. Kutoa umuhimu kwa vitu ni makosa makubwa. Kuzingatia mwenyewe kukamilika kwa kupata kwake ni mfungo mkubwa. Ni kwa kutoa umuhimu kwa vitu vinavyoangamia kwamba tamaa mpya kwao hutokea. Tamaa ndiyo mzizi wa dhambi zote, mateso, huzuni, majanga, kuzimu, n.k. Kupitia tamaa, vitu havipatikani, na hata ikiwa vimepatikana kwa ajali, havidumu. Sababu ni kwamba vitu ni vya muda, vikija na vikienda, wakati "Nafsi" ni ya milele. Kwa hivyo, kuacha tamaa, mwanadamu afanye mikate yake ya lazima. Hapa shaka inaweza kutokea: Bila tamaa, itakuwa na mwelekeo gani kuelekea kitendo? Uamuzi ni huu: Mwelekeo kuelekea kitendo hutokea kwa ajili ya utimilifu wa tamaa na kwa ajili ya kukoma kwa tamaa. Watu wa kawaida hujishughulisha na kitendo kwa ajili ya utimilifu wa tamaa, wakati mwanadamu anayeitikia roho hujishughulisha kwa ajili ya usafi wa nafsi, yaani, kwa ajili ya kukoma kwa tamaa (Gita 5.11). Kwa kweli, mwelekeo kuelekea kitendo ni kwa ajili ya kukoma kwa tamaa, si kwa ajili ya utimilifu wake. Mwili wa mwanadamu umetolewa pekee kwa ajili ya utimilifu wa lengo lake. Wakati lengo limetimia, hakuna kinachobaki kufanywa. Mwelekeo kuelekea kitendo kwa ajili ya utimilifu wa tamaa hutokea tu kwa wanadamu wale ambao wamesahau lengo lao la kweli (kupata Kanuni ya Milele, Mungu). Bwana amewaita watu hao "*kṛpaṇaḥ*" (maskini au wenye huruma) – "*kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ*" (Gita 2.49). Kinyume chake, wale ambao hujishughulisha na kitendo wakiweka lengo mbele yao (kwa ajili ya kukoma kwa tamaa) wameitwa "*manīṣī*" (wenye hekima au wajuzi) na Bwana – "*phalaṁ tyaktvā manīṣiṇaḥ*" (Gita 2.51). Huduma, Kutambua Nafsi, na hisia ya kupata Mungu ndiyo lengo, si tamaa. Hisia ya kupata vitu vinavyoangamia ni tamaa. Kwa hivyo, kufikiria kwamba bila tamaa hakuna mwelekeo kuelekea kitendo ni makosa. Kwa ajili ya utimilifu wa lengo pia, matendo yanaendelea kikamilifu. Ni kwa kugeuka kutoka kwa mzima wake, Mungu, na kudhani uhusiano na ulimwengu (uvivu) kwamba hitaji na tamaa zote hutokea. Wakati uhusiano uliodhaniwa kimakosa na ulimwengu umekataliwa kabisa, hitaji hutimizwa na tamaa hukoma. **"Nirāśīrnirmamo bhūtvā yudhyasva vigatajvaraḥ"** – Hata baada ya kutoa matendo yote na vitu (vifaa vya kitendo) kwa Mungu, athari fulani ya tamaa, umiliki, na huzuni inaweza kubaki. Kwa mfano, tulimpa mtu kitabu. Kumwona akikisoma, wazo hutokea katika akili yetu: "Anasoma kitabu *changu*." Hii ndiyo athari ya umiliki inayobaki hata baada ya kutoa kitabu. Ili kuacha athari hii, Bwana anamwambia Arjuna: Usiwe na *tamaa* kwa vitu vipya, usiwe na *umiliki* kuelekea vitu vilivyopokelewa, na usiwe na *huzuni* kwa vitu vilivyopotea. Jaribio la kutoa kila kitu ni kwamba hata athari ya tamaa, umiliki, au huzuni haibaki. Wale wanaitikia roho ambao, hata baada ya kutoa kila kitu kwa Mungu, tamaa, umiliki, na huzuni kwa mwili na vitu vingine vinaonekana kwa sababu ya mafumbo ya zamani, wasikate tamaa kamwe. Sababu ni kwamba yeye ambaye tamaa inaonekana ndiye asiye na tamaa; yeye ambaye umiliki unaonekana ndiye asiye na umiliki; na yeye ambaye huzuni inaonekana ndiye asiye na huzuni. Vivyo hivyo, yeye anayezingatia mwili kama "mimi" (*aham*) ndiye asiye na mwili (asiye na u-mimi). Kwa hivyo, kila mwanadamu ana haki kamili ya kuwa huru na tamaa, umiliki, na huzuni. Katika Gita, neno "*jvara*" (homa/huzuni) linaonekana hapa tu. Katika vita, kuna uwezekano wa huzuni kutokea kutokana na mapenzi ya kifamilia, n.k. Kwa hivyo, kuwa mwangalifu hasa wakati wa kufanya mikate ya lazima ya vita, Bwana, kwa kutumia neno "*vigatajvaraḥ*," anamwambia Arjuna afanye wajibu wa vita ukiwa huru na huzuni. Kwa kuwa mikate ya lazima mbele ya Arjuna ilikuwa kwa namna ya vita, Bwana, kwa neno "*yudhyasva*," anamwamuru apigane. Hapa, nia ya Bwana sio juu ya kupigana, bali juu ya kufanya wajibu wake. Kwa hivyo, wajibu wowote unakuja mbele ya mwanadamu anayeitikia roho kutoka wakati hadi wakati, afanye kwa akili ya kutoa kwa Mungu, akiwa asiye na tamaa, bila umiliki, na huru na huzuni. Asitazame matokeo yake (mafanikio au kushindwa). Kubaki sawa katika mafanikio-kushindwa, kupendeza-kutopendeza, n.k., ndiyo kuwa "*vigatajvara*"; kwa sababu furaha inayotokana na hali zinazopendeza na wasiwasi unaotokana na hasi zinazotopendeza – zote mbili ni *jvara* (huzuni). Mshikamano-chuki, furaha-huzuni, tamaa-ghadhabu, n.k., pia ni *jvara*. Kwa ufupi, upotofu wote wa akili (mateso) kama mshikamano-chuki, wasiwasi, msukosuko, utovu wa utulivu, n.k., ni *jvara*, na kuwa huru nazo ndiyo maana ya neno "*vigatajvaraḥ*." **Jambo Maalum:** Wakati lengo pekee la mwanadamu anayeitikia roho linapokuwa kupata Mungu, basi vifaa vyote (vitu, hali, n.k.) alivyo navyo, vyote vinakuwa njia (vyombo vya mazoezi ya kiroho). Basi, ndani ya vifaa hivyo, hakuna mgawanyiko wa nzuri na mbaya. Kwa hivyo, kifaa kilichopo, na kama kilivyo, hicho pekee na katika hali hiyo hiyo ndicho kitolewe kwa Mungu. Kile Mungu amekipa, hicho pekee ndicho kitolewe Kwake. Hata baada ya kutoa matendo yote kwa Mungu, tamaa, umiliki, na huzuni yoyote inayoonekana ndani ya mwenyewe, nayo itolewe kwa Mungu. Kwa kutoa kwa Mungu, mtu huwekwa katika Mungu. Kwa anayetamani kupata Yoga, kitendo kinasemwa kuwa sababu – "*ārurukṣormuneryogaṁ karma kāraṇamucyate*" (Gita 6.3). Sababu ni kwamba tu kwa kufanya mikate ya lazima ndiyo mwanadamu anayeitikia roho hutambua nini na wapi mapungufu yake (tamaa, umiliki, n.k.) yako. Ndiyo maana, katika sura ya kumi na mbili, aya ya kumi na mbili, kuacha matunda ya kitendo (Karma Yoga) kunasemwa kuwa bora kuliko kutafakari; kwa sababu katika kutafakari, umakini wa mwanadamu anayeitikia roho hubaki hasa juu ya msukosuko wa akili, na anazingatia kurekebisha tu akili kwenye kitu cha kutafakari kuwa mafanikio ya kutafakari. Hata hivyo, umakini wake hugeuka kuelekea mapungufu mengine (tamaa, umiliki, n.k.) tu anapofanya kitendo. Kwa hivyo, katika aya hii, kwa neno "*yudhyasva*," Bwana anaagiza kufanya mikate ya lazima. Kama vile katika aya ya arobaini na nane ya sura ya pili, Bwana alivyoagiza kufanya wajibu ukiwa sawa katika mafanikio na kushindwa, vivyo hivyo hapa (katika aya ya thelathini), anaagiza upigane, yaani, fanya mikate ya lazima, ukiwa asiye na tamaa, bila umiliki, na huru na huzuni. Wakati hata kitendo kibaya (kikali) kama vita kinaweza kufanywa kwa usawa, basi ni kitendo gani kingine ambacho hakiwezi kufanywa kwa usawa? Usawa hutokea tu wakati hisia inapotokea: "Mwili si mimi, si wangu, na si kwa ajili yangu" – ambayo, kwa kweli, ndivyo ilivyo. Utendaji wa mikate ya lazima unawezekana tu wakati lengo la mwanadamu anayeitikia roho sio ulimwengu bali Mungu pekee. Kadiri mwanadamu anayeitikia roho, kwa lengo la kupata Mungu, anavyokuwa mwenye wajibu zaidi na zaidi, ndivyo kasoro kama tamaa, umiliki, mshikamano, n.k., hupotea kiatomati, na uzoefu wa hali yake ya asili katika usawa unapatikana. Juu ya uzoefu kamili wa hali yake katika usawa, hisia ya kutenda huondolewa kabisa, na umoja na lengo unapatikana. Ni kanuni kwamba wakati hakuna matakwa ya kupata au kufanya chochote kwa ajili ya mwenyewe, "*aham*" (utambulisho) hupotea kiatomati. Arjuna anatamani ustawi (*śreya*), lakini kwa kuepuka mikate ya lazima kwa namna ya vita. Kwa hivyo, wakati Arjuna anauliza juu ya ustawi wake, Bwana anamwagiza afanye mikate ya lazima ya vita; kwa sababu kulingana na mtazamo wa Bwana, ustawi unapatikana kwa kufanya mikate ya lazima, yaani, kupitia Karma Yoga, na vile vile kupitia Jñāna Yoga na Bhakti Yoga. **Muunganisho:** Baada ya kusema kanuni Yake mwenyewe katika aya iliyopita, Bwana sasa, katika aya mbili zijazo, anathibitisha kanuni Yake.