Kwa hivyo, ewe bora miongoni mwa Wabharata, Arjuna! Kwanza kabisa, baada ya kudhibiti hisi, lazima uue kwa nguvu tamaa hii yenye dhambi, mharibifu mkuu wa elimu na utambuzi.
**Ufafanuzi:** 'Kwa hivyo, kwanza dhibiti hisi, ewe bora wa Wabharata'—Kudhibiti hisi si kuzizuia hisi kushughulika na vitu vya hisi kwa mtazamo wa kufurahia, bali ni kuziruhusu kushughulika tu kwa mtazamo wa kutunza mwili au kama chombo tu. Dhamira ni kwamba haipaswi kuwa na ushirikiano na vitu vya hisi kwa shauku, wala kujiondoa nazo kwa chuki. (Gita 18.10) Kushirikiana kwa shauku na kujiondoa kwa chuki huimarisha shauku na chuki, na hata kinyume na mapenzi yake, zinamwongoza mtu kuelekea kwenye maangamizo. Kwa hivyo, maandiko matakatifu pekee ndiyo mwenye mamlaka ya kujua ushirikiano na uondoaji, au wajibu na usio wajibu. (Gita 16.24) Kwa kutekeleza wajibu na kukataa usio wajibu kulingana na maandiko matakatifu, hisi hudhibitiwa. Sababu ya kuagiza kudhibiti hisi kwanza ili kuua tamaa ni kwamba mtu anapobaki chini ya utawala wa hisi, maono yake hayaelekei kweli; na bila ya maono kuelekea kweli, yaani, bila ya uzoefu wa kweli, tamaa haiharibiwi kabisa.
Ushirikiano wa mtu hutokea kupitia hisi tu. Kwa hivyo, kwanza huingilia katika vitu vya hisi, ambavyo husababisha tamaa kwa vitu hivyo. Kwa kutenda matendo yaliyotiwa tamaa, mtu huja kabisa chini ya udhibiti wa hisi, na hii inamwongoza kwenye maangamizo yake. Lakini mtu ambaye, baada ya kudhibiti hisi, hutenda matendo ya lazima kwa mtazamo usio na tamaa, huinuliwa haraka.
'Mharibifu huyu wa elimu na utambuzi'—Neno 'elimu' linaweza pia kumaanisha ujuzi wa kitabu; kwa mfano, katika muktadha wa majukumu ya asili ya Brahmana, neno 'elimu' linarejelea ujuzi wa kitabu. (Gita 18.42). Hata hivyo, kulingana na muktadha hapa, inaonekana kuwa sawa kuchukua 'elimu' kumaanisha utambuzi (kujua tofauti kati ya wajibu na usio wajibu). Neno 'utambuzi' linamaanisha ujuzi maalum, yaani, ujuzi wa kweli (ujuzi wa kuzoea, ujuzi wa kweli, au ufahamu).
Wote utambuzi na ujuzi wa kweli ni wazi wenyewe. Uzoefu wa ujuzi wa kweli haupatikani na wote, lakini uzoefu wa utambuzi unapatikana na kila mtu. Utambuzi huu upo hasa kwa wanadamu. Hii pia imethibitishwa na neno 'kinyume na mapenzi' katika swali la Arjuna (Kwa nini mtu hufanya dhambi hata kinyume na mapenzi yake?), ambalo linaonyesha kwamba mtu ana utambuzi na kupitia utambuzi huu anajua dhambi na wema na hataki kufanya dhambi. Tamaa ya kutotaka kufanya dhambi haitoki bila utambuzi. Lakini 'tamaa' hii hufunika utambuzi huo na hauiruhusu kuamka.
Utambuzi unapoamka, mtu hutenda matendo yote kwa kuzingatia wakati ujao, yaani, matokeo. Lakini kwa sababu ya tamaa kufunika utambuzi, maono hayaelekei kwenye matokeo hata kidogo. Ni kwa sababu tu maono hayaelekei kwenye matokeo ndiyo maana anafanya dhambi.
Hivyo, wakati tamaa hii hairuhusu hata utambuzi huo, ambao unazoelewa na wote, kuamka, basi itairuhusu vipi ile ujuzi wa kweli, ambao hauzoelewi na wote, kuamka? Kwa hivyo, hapa 'tamaa' imeelezewa kama mharibifu wa elimu (utambuzi) na utambuzi (ufahamu).
Kwa kweli, tamaa hii haiharibu (husababisha kutokuwako kwa) elimu na utambuzi; badala yake, hufunika zote mbili, yaani, hairuhusu zionekane. Kuzifunika kunaelezewa hapa kama kuziharibu. Sababu ni kwamba elimu na utambuzi haviharibiki kamwe. Uharibifu kwa kweli hufanyika tu kwa 'tamaa'. Kama vile wakati mawingu yanapokuja mbele ya macho, husemwa 'mawingu yamefunika jua', lakini kwa kweli, jua halifunikwi; badala yake, macho ndiyo yanayofunikwa. Vivyo hivyo, husemwa 'tamaa imefunika elimu na utambuzi', lakini kwa kweli, elimu na utambuzi havifunikwi; badala yake, akili ndiyo inayofunikwa.
'Kwa hivyo, uue huyu mwenye dhambi'—Tamaa ndiyo chanzo cha dhambi zote. Kwa hivyo, tamaa inapotokea, uwezekano wa dhambi unabaki. Baadaye, tamaa hufunika utambuzi wa mtu na kumfanya kipofu, kwa sababu ya hiyo anapoteza ujuzi wa dhambi na wema na kujikita katika dhambi tu. Hii inamwongoza kwenye maangamizo yake makubwa. Kwa hivyo, Bwana, akielezea tamaa kama mwenye dhambi mkubwa, anaamuru kwamba lazima iue.
Kufikiria kwamba maisha ya nyumbani si sahihi, mtu anapaswa kuwa mnyenyekevu, kwenda peke yake—kwa mawazo kama hayo mtu anataka kubadilisha kitendo, lakini haachi sababu, 'tamaa'; hata hafikirii kuiacha. Ikiwa ataacha tamaa, basi matendo yote yangekuwa sahihi kiatomati. Mtu anapokufa akiwa ameshikilia tamaa ya kuishi na tamaa nyingine, tamaa hizo zinakuwa sababu ya kuzaliwa kwake kwingine. Dhamira ni kwamba muda mrefu tamaa inabaki katika mtu, yeye hubaki amefungwa katika vifungo vya kuzaliwa na kufa. Hivyo, kando na kufunga, tamaa haitumikii kusudi lingine lolote.
Mtu anapokuwa na mvuto kuelekea vitu visivyo na uhai, ndipo tamaa kwa vitu hivyo hutokea. Mara tu tamaa inapotokea, maono ya utambuzi yanasimamishwa na utawala wa maono ya hisi hutokea. Hisi humshirikisha mtu tu katika kufurahia raha kutoka kwa sauti na vitu vingine vya hisi. Hata mwelekeo wa wanyama na ndege unabaki tu hadi kwenye raha inayopatikana kupitia hisi. Lakini kwa sababu ya tamaa kufunika utambuzi, mtu huanza kutamani vitu kwa ajili ya raha inayotokana na hisi na kisha huanza kutamani pesa kwa ajili ya vitu. Si hivyo tu, maono yake hubadilika kutoka kwa pesa yenyewe hadi kwenye kuhesabu (kukusanya) pesa. Kisha hujikita tu katika kuongeza hesabu ya pesa. Kukusanya pesa kunadharaulika zaidi kuliko pesa inayohitajika kwa ajili ya kutunza mwili tu, na hata ikilinganishwa na kukusanya, kuhesabu pesa kunadharaulika sana. Ili kuongeza hesabu, huanza hata kufanya vitendo vya dhambi kama uwongo, udanganyifu, ulaghai, wizi, n.k., na hesabu inapoongezeka, kiburi pia hutokea ndani yake, ambacho ni chanzo cha utajiri wa kishetani. Hivyo, kwa sababu ya tamaa, mtu huelekea kwenye maangamizo makubwa. Kwa hivyo, Bwana anaamuru kuiharibu kabisa huyu mwenye dhambi mkubwa, tamaa.
★🔗
